Historia Ogrodu
Profesor Michał Szubert
(1787 - 1860),
założyciel i pierwszy dyrektor Ogrodu Botanicznego
Ogród Botaniczny został założony w 1818 roku, dzięki staraniom profesora botaniki Michała Szuberta. Położony na terenie dawnych Ogrodów Królewskich, w północnej części Łazienek, zajmował powierzchnię 22,5 ha. W skład Ogrodu weszły również szklarnie królewskie wraz ze starą pomarańczarnią. Twórca Ogrodu podzielił jego powierzchnię na trzy części: naukową - poświęconą systematyce roślin, pomologiczną - gdzie utworzono kolekcję drzew owocowych, przeznaczoną dla edukacji przyszłych ogrodników, i spacerową - dla szerokiej publiczności. Dzięki ofiarności i pracowitości założyciela i jego współpracowników w krótkim czasie powstał Ogród Botaniczny, którego rozgłos wykraczał poza granice kraju. W wydanym w 1824 roku spisie roślin uprawianych w Ogrodzie znajdujemy około 10 tysięcy gatunków i odmian, w tym tysiąc reprezentujących florę polską. Dalszy rozwój Ogrodu został zahamowany po stłumieniu Powstania Listopadowego. W roku 1834 zamknięto Uniwersytet, i zmniejszono powierzchnię Ogrodu o 3/4. W tak okrojonym kształcie pozostaje on do dziś. Michała Szuberta odsunięto od kierownictwa w 1846 roku, a władzę przejął starszy ogrodnik Ignacy Hanusz. Był to początek upadku tej świetnie prosperującej placówki. Przez kilkadziesiąt lat kierownicze funkcje w Ogrodzie pełnili carscy urzędnicy. W tym czasie Ogród upadł tak nisko, że jego stanem interesowała się nie tylko warszawska prasa ale i policja.
Ogród Botaniczny w latach 60-tych XX wieku
Ogród Botaniczny w XIX wieku, widok od strony Łazienek Królewskich
W 1916 roku Ogród Botaniczny przeszedł pod zarząd odrodzonego Uniwersytetu Warszawskiego. Jego dyrektorem został prof. Zygmunt Wóycicki, który energicznie przystąpił do odbudowy placówki. Założono nowe działy: biologii roślin, ozdobny oraz różankę. Rozpoczęto również remont szklarni. W 1919 roku kierownictwo Ogrodu objął prof. Bolesław Hryniewiecki, wybitny systematyk i geograf roślin. W tym czasie przebudowano i podłączono do centralnego ogrzewania wszystkie szklarnie, wzbogacono kolekcje drzew i krzewów. Ogród odzyskał dawną rangę naukową i dydaktyczną. Na doskonale rozwijającą się placówkę spadł jednak ciężki cios – II wojna światowa. Podczas Powstania Warszawskiego legły w gruzach wszystkie budynki ogrodowe oraz szklarnie, teren parku stał się cmentarzyskiem dawnych bogatych kolekcji.
Po wojnie nie brakło jednak zapału i wiary w możliwość odbudowy Ogrodu. Prof. Bolesław Hryniewiecki, dr Roman Kobendza i dr Wacław Gajewski rozpoczęli długoletnią i wytrwałą pracę nad restauracją Ogrodu. W ciągu kilku lat odbudowano zburzone budynki i szklarnie, rozpoczęto odtwarzanie kolekcji. W 1960 roku kierownictwo Ogrodu objęła doc. Ludmiła Karpowiczowa, która z ogromnym zaangażowaniem zdobywała fundusze na utrzymanie Ogrodu, powiększała kolekcje, popularyzowała wiedzę botaniczną. Dzięki jej staraniom w 1965 roku Ogród Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego wpisany został do rejestru Zabytków Kultury i Nauki miasta stołecznego Warszawy. Po śmierci Ludmiły Karpowiczowej w 1973 roku, przyszły monotonne lata zastoju. Po raz kolejny w historii, borykając się z brakiem funduszy, Ogród powoli tracił swoją rangę. W 1987 roku kierownikiem Ogrodu została dr Hanna Werblan-Jakubiec. Przywrócono historyczny kształt działowi biologii roślin, przebudowano i wzbogacono kolekcje róż, pnączy, roślin leczniczych oraz użytkowych. Wyremontowano i rozbudowano szklarnie Ogrodu.
Podstawowe kierunki badań prowadzonych w Ogrodzie Botanicznym zostały podporządkowane jego głównej funkcji – ochronie różnorodności biologicznej. Dlatego też od dziesięciu lat najważniejszym przedmiotem zainteresowań naukowych pracowników Ogrodu są lokalne populacje gatunków zagrożonych na terenie Polski Północno-Wschodniej. Tworzone są również nowe kolekcje ginących gatunków dziko rosnących w Polsce oraz rzadkich odmian ozdobnych drzew i krzewów. Od kilku lat pracownicy Ogrodu prowadzą intensywną działalność popularyzatorską i edukacyjną. W tym celu opracowywane są tablice informacyjne i ścieżki edukacyjne oraz wydawane ulotki, foldery i przewodniki poszerzające wiedzę o roślinach rosnących w Ogrodzie (więcej »)