{"id":15338,"date":"2025-06-06T14:22:19","date_gmt":"2025-06-06T12:22:19","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/?post_type=knoweledge_base&p=15338"},"modified":"2025-06-10T11:01:41","modified_gmt":"2025-06-10T09:01:41","slug":"irysy-w-sztuce-vincenta-van-gogha-i-claudea-moneta","status":"publish","type":"knoweledge_base","link":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/baza-wiedzy\/irysy-w-sztuce-vincenta-van-gogha-i-claudea-moneta\/","title":{"rendered":"Irysy w sztuce Vincenta van Gogha i Claude\u2019a Moneta"},"content":{"rendered":"\n

Obaj arty\u015bci malowali je wielokrotnie, wnikliwie oddaj\u0105c subtelne pi\u0119kno ich kwiat\u00f3w i architektoniczne wr\u0119cz konstrukcje li\u015bci i \u0142odyg. Sk\u0105d czerpali swoje artystyczne inspiracje? W Europie ju\u017c od lat 60. XIX wieku pojawi\u0142o si\u0119 zainteresowanie sztuk\u0105 japo\u0144sk\u0105, kt\u00f3re z czasem przerodzi\u0142o si\u0119 w prawdziw\u0105 fascynacj\u0119. Od lat 80. XIX wieku sztuka japo\u0144ska sta\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wnym punktem odniesienia artystycznego dla zachodnioeuropejskiej awangardy. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Katsushika Hokusai (1760-1849), Irysy i szara\u0144cza, fot. Creative Commons<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

I Vincent van Gogh i Claude Monet <\/strong>byli nami\u0119tnymi kolekcjonerami barwnych japo\u0144skich drzeworyt\u00f3w ukiyo-e. Motyw irys\u00f3w, kwiat\u00f3w maj\u0105cych d\u0142ug\u0105 histori\u0119 uprawy i bogat\u0105 symbolik\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z kultur\u0105 samuraj\u00f3w ( symbolizowa\u0142y odwag\u0119, si\u0142\u0119 i ducha wojownika), by\u0142 popularnym motywem wielu dzie\u0142 sztuki japo\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Vincent van Gogh (1853 – 1890), Irysy, fot. Creative Commons<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Obraz Vincenta van Gogha Irysy<\/em>  z 1889 roku,<\/strong> z kolekcji Getty Center nale\u017cy do jego najs\u0142ynniejszych obraz\u00f3w. Artysta namalowa\u0142 go w nieco dzikim, otoczonym murem ogrodzie na terenie zak\u0142adu psychiatrycznego w Saint-R\u00e9my, do kt\u00f3rego sam si\u0119 zg\u0142osi\u0142 i gdzie powoli wraca\u0142 do zdrowia. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Vincent van Gogh (1853 – 1890), Irysy, fot. Creative Commons<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Zupe\u0142nie niezwyk\u0142a jest perspektywa z jakiej uchwyci\u0142 kwiaty. Wydaje si\u0119, \u017ce maluj\u0105c, musia\u0142 siedzie\u0107 lub kl\u0119cze\u0107 tu\u017c obok nich. Zacie\u015bni\u0142 kadr wok\u00f3\u0142 ro\u015blin, tak jak wok\u00f3\u0142 niego zamkn\u0119\u0142y si\u0119 podwoje szpitala. Kapitalnie uda\u0142o mu si\u0119 uchwyci\u0107 witalno\u015b\u0107, energi\u0119 i architektoniczne pi\u0119kno kwiat\u00f3w. Wspania\u0142e s\u0105 zestawienia barwne czerwonych grudek ziemi z zieleni\u0105 li\u015bci i g\u0142\u0119bokich granat\u00f3w z plamami \u017c\u00f3\u0142ci i pomara\u0144czu (wiele m\u00f3wi\u0105ce o jego zainteresowaniach badaniami optycznymi nad wzajemnym oddzia\u0142ywaniem kolor\u00f3w kontrastowych), mistrzowskie roz\u0142o\u017cenie barw na p\u0142atkach irys\u00f3w, tworz\u0105ce poczucie obj\u0119to\u015bci i tr\u00f3jwymiarowo\u015bci. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"

Vincent van Gogh (1853 – 1890), Irysy, fot. Creative Commons<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Szpital w Saint-R\u00e9my przyzna\u0142 arty\u015bcie drugi pok\u00f3j, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 wykorzysta\u0107 na pracowni\u0119; tam powsta\u0142y dwie zachwycaj\u0105ce martwe natury z bukietami irys\u00f3w w wazonie, b\u0119d\u0105ce kontynuacj\u0105 botanicznych i kolorystycznych fascynacji van Gogha.     <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Claude Monet, (1840 – 1926)
Irysy, fot. Creative Commons
<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Irysy nale\u017ca\u0142y r\u00f3wnie\u017c do ulubionych kwiat\u00f3w Claude\u2019a Moneta, <\/strong>genialnego malarza i zapalonego ogrodnika r\u00f3wnocze\u015bnie, Monet kolekcjonowa\u0142 irysy. Po\u015bwi\u0119ci\u0142 im ok. dwudziestu p\u0142\u00f3cien, z kt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107 powsta\u0142a w czasie pierwszej wojny \u015bwiatowej, malowana wprost z natury, w plenerze, w s\u0142ynnym ogrodzie artysty w Giverny. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Utagawa Hiroshige (1797- 858) Irysy, fot. Creative Commons<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Zafascynowany pi\u0119knem dalekowschodnich ogrod\u00f3w Monet stworzy\u0142 w Giverny wzorowany na ogrodach japo\u0144skich, wype\u0142niony kwiatami ogr\u00f3d z drewnianym mostkiem obro\u015bni\u0119tym glicyni\u0105 i stawem pe\u0142nym lilii wodnych, o brzegach obsadzonych japo\u0144skimi irysami. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"
Claude Monet, (1840 – 1926)
Irysy<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Claude Monet, (1840 – 1926)
Irysy<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Claude Monet, (1840 – 1926)
Irysy<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Zamo\u017cny ju\u017c w\u00f3wczas malarz m\u00f3g\u0142 sobie pozwoli\u0107 na sprowadzanie nowych gatunk\u00f3w i odmian ze szk\u00f3\u0142ek Josepha Latour-Marliac\u2019a, z kt\u00f3rym si\u0119 zaprzyja\u017ani\u0142. Georges Truffaut, ekspert ogrodnictwa, kt\u00f3ry odwiedzi\u0142 Moneta w Giverny w 1913 roku, napisa\u0142:  \u201eBrzegi stawu s\u0105 g\u0119sto pokryte irysami wszelkiego rodzaju. Wiosn\u0105 rosn\u0105 tam irysy syberyjskie i irysy wirginijskie o d\u0142ugich p\u0142atkach i aksamitnej fakturze; p\u00f3\u017aniej irysy japo\u0144skie i irysy Kaempferiego rosn\u0105 tu w du\u017cych ilo\u015bciach\u201d.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Jedn\u0105 z uderzaj\u0105cych cech obraz\u00f3w Moneta przedstawiaj\u0105cych irysy rosn\u0105ce tu\u017c nad stawem jest jego eksperymentowanie z niezwyk\u0142ymi i nieoczekiwanymi punktami widzenia. Na kilku z nich Monet rozstawi\u0142 sztalug\u0119 na japo\u0144skim mo\u015bcie w ogrodzie i namalowa\u0142 widok z g\u00f3ry na k\u0119py irys\u00f3w i kr\u0119t\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 na skraju stawu z liliami. Innym razem wybra\u0142 zamiast tego niezwykle niski i bliski punkt widzenia, przez co irysy wydaj\u0105 si\u0119 gigantyczne. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Na niekt\u00f3rych obrazach irysy staj\u0105 si\u0119 jako ro\u015bliny niemal\u017ce nierozpoznawalne, sztuka Claude\u2019a Moneta ociera si\u0119 o sztuk\u0119 abstrakcyjn\u0105. Nie wiadomo, na ile by\u0142a to kwestia post\u0119puj\u0105cej u artysty choroby oczu, a na ile poszukiwania nowej artystycznej drogi, kt\u00f3r\u0105 po drugiej wojnie odnajd\u0105 i p\u00f3jd\u0105 ameryka\u0144scy ekspresjoni\u015bci abstrakcyjni.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Bibliografia<\/strong><\/p>\n\n\n\n

https:\/\/www.nationalgallery.org.uk\/paintings\/claude-monet-irises<\/a> 
https:\/\/www.christies.com\/en\/lot\/lot-5915641<\/a><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Wraz z rokiem tematycznym \u2013 Artystyczny Botaniczny <\/strong>\u2013 prowadzimy cykl spacer\u00f3w o powi\u0105zaniach sztuki z Natur\u0105.<\/p>\n\n\n\n

T\u0105 histori\u0105 podzieli\u0142a si\u0119 Ewa Szachowska<\/strong> \u2192 \u2013 pasjonatka ro\u015blin i historii sztuki tak z wykszta\u0142cenia, jak i z zami\u0142owania, pracuj\u0105ca w obu tych obszarach. Arteterapeutka, koordynatorka i autorka projekt\u00f3w edukacyjnych oraz wieloletnia wsp\u00f3\u0142pracowniczka Fundacji Arttransfer (od 2013). Edukatorka w Centrum Edukacji Ogrodu Botanicznego UW.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

O irysach, czyli kosa\u0107cach<\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

opowie Dorota Szubierajska – Kuratorka dzia\u0142u ro\u015blin ozdobnych, u\u017cytkowych,
leczniczych oraz rosarium w Ogrodzie Botanicznym UW:<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n