{"id":17589,"date":"2025-09-10T11:18:24","date_gmt":"2025-09-10T09:18:24","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/?post_type=knoweledge_base&p=17589"},"modified":"2025-09-10T11:18:31","modified_gmt":"2025-09-10T09:18:31","slug":"swiete-drzewa","status":"publish","type":"knoweledge_base","link":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/baza-wiedzy\/swiete-drzewa\/","title":{"rendered":"\u015awi\u0119te drzewa"},"content":{"rendered":"\n

Mimo, \u017ce mamy ju\u017c prawie XXI wiek, czas superszybkich komputer\u00f3w i s\u0105d kosmicznych ci\u0105gle jeszcze wielu z nas z nostalgi\u0105 i szacunkiem odbiera otaczaj\u0105c\u0105 nas natur\u0119.  Szczeg\u00f3ln\u0105 chyba rol\u0119 w takich momentach odgrywaj\u0105 drzewa. <\/p>\n\n\n\n

Te ogromne organizmy wzbudzaj\u0105 podziw, a niekiedy nawet l\u0119k. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce to w\u0142a\u015bnie one wprawia\u0142y pierwotnych ludzi w zabobonny przestrach i mia\u0142y wa\u017cne miejsce w prawie ka\u017cdej religii. Dla wi\u0119kszo\u015bci lud\u00f3w staro\u017cytnych i dla wielu kultur istniej\u0105cych wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie drzewo by\u0142o obrazem kosmosu, wszech\u015bwiata, stanowi\u0142o centralny punkt \u015bwiata i symbolizowa\u0142o ci\u0105gle odradzaj\u0105c\u0105 si\u0119 natur\u0119. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

\u015awi\u0119ty jesion<\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Taki by\u0142 w\u0142a\u015bnie \u015bwi\u0119ty <\/strong>jesion<\/strong> <\/a>lud\u00f3w skandynawskich \u2013 Yggdrasil, <\/em><\/strong>jego korzenie si\u0119ga\u0142y pono\u0107 serca ziemi, przy jego pniu znajdowa\u0142a si\u0119 studnia \u017cycia Urd, za\u015b pod nim i na jego ga\u0142\u0119ziach mieszka\u0142y rozmaite zwierz\u0119ta. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"

Yggdrasil<\/em>, w kosmologii nordyckiej, jest ogromnym i centralnym \u015bwi\u0119tym drzewem. fot. Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Tak\u017ce tradycja hinduska przedstawia\u0142a kosmos pod postaci\u0105 drzewa, pod figowcem <\/strong>urodzi\u0142 si\u0119 Wisznu a Budda dozna\u0142 o\u015bwiecenia. Podobnym szacunkiem cieszy\u0142y si\u0119 drzewa na terenach zamieszkiwanych przez S\u0142owian. Jeszcze kilka wiek\u00f3w temu spotka\u0107 mo\u017cna by\u0142o pozosta\u0142o\u015bci po dawnych \u015bwi\u0119tych gajach d\u0119bowych lub lipowych<\/strong>, w kt\u00f3rych oddawano cze\u015b\u0107 rozmaitym b\u00f3stwom (np. pod postaci\u0105 d\u0119bu czczono Perkuna). <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"

Drzewo Mahabodhi przy \u015awi\u0105tyni Mahabodhi w Bodh Gai, fot. Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Niestety cz\u0119\u015b\u0107 tych historycznych miejsc posz\u0142a pod top\u00f3r wraz z rozprzestrzenianiem si\u0119 chrze\u015bcija\u0144stwa, kt\u00f3re zwalcza\u0142o wszelkie dawne zabobony. Niewiele os\u00f3b zdaje sobie jednak spraw\u0119, \u017ce i chrze\u015bcija\u0144stwo przej\u0119\u0142o szereg poga\u0144skich zwyczaj\u00f3w – wszystkiego rodzaju wiechy stawiane na nowo pobudowanych budynkach, wianki, drzewka majowe czy bo\u017conarodzeniowe maj\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142o w przedchrze\u015bcija\u0144skich przes\u0105dach. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Wierzono bowiem, \u017ce si\u0142y natury mog\u0142y przechodzi\u0107 z jednej \u017cywej istoty na inn\u0105. Otaczanie si\u0119 wi\u0119c \u015bwie\u017co rozwini\u0119tymi, zielonymi drzewkami lub ich ga\u0142\u0105zkami mia\u0142o sprowadza\u0107 na cz\u0142owieka si\u0142y witalne tych ro\u015blin i oddala\u0107 z\u0142e moce. By\u0142o to szczeg\u00f3lnie wa\u017cne w najd\u0142u\u017csze w roku zimowe noce, kiedy wyj\u0105tkowo obawiano si\u0119 czartowskich knowa\u0144 \u2013 wieszane w domach zielone ga\u0142\u0105zki chroni\u0142y przed z\u0142em. <\/a><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

W naszym klimacie na og\u00f3\u0142 dost\u0119pne by\u0142y wy\u0142\u0105cznie drzewka iglaste \u015bwierk, sosna czy jod\u0142a <\/strong>\u2013 st\u0105d pochodzi obecna bo\u017conarodzeniowa choinka, ale np. w Anglii tak\u0105 rol\u0119 pe\u0142ni\u0142 ostrokrzew, kt\u00f3ry za spraw\u0105 amerykanizacji kultury od kilku lat rozpocz\u0105\u0142 karier\u0119 r\u00f3wnie\u017c w Polsce (cho\u0107by na bo\u017conarodzeniowych kartkach pocztowych).  <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"

\u201eCicha noc<\/em>\u201d Viggo Johansena (1891), przedstawiaj\u0105ca choink\u0119 w du\u0144skiej rodzinie.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Od symboli drzewnych nie stroni\u0142o tak\u017ce chrze\u015bcija\u0144stwo, \u017ce wspomnimy tylko drzewo wiadomo\u015bci dobrego i z\u0142ego, kt\u00f3re ros\u0142o w ogrodach Edenu, czy pojawiaj\u0105ce si\u0119 w Nowym Testamencie drzewo figowe.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Medycyna ludowa<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Ciekawe miejsce zajmowa\u0142y drzewa w dawnej medycynie ludowej.  U\u017cywano ich np. do zabijania choroby. Odbywa\u0142o si\u0119 to w ten spos\u00f3b, \u017ce chora osoba dmucha\u0142a w wywiercony w pniu otw\u00f3r, kt\u00f3ry nast\u0119pnie zabijano specjalnie wyciosanym ko\u0142kiem. Szczeg\u00f3lnie przydatne do takiej \u2018kuracji\u2019 by\u0142y osika i wierzby.  Z kolei d\u0119by mia\u0142y doskonale leczy\u0107 wszelkie choroby z\u0119b\u00f3w, nale\u017ca\u0142o tylko uda\u0107 si\u0119 przed wschodem s\u0142o\u0144ca do lasu, trzykrotnie obej\u015b\u0107 pie\u0144 dorodnego d\u0119bu m\u00f3wi\u0105c: <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

\u201ePowiedz\u017ce mi, powiedz, m\u00f3j kochany d\u0119bie,<\/p>\n\n\n\n

Jakim sposobem leczy\u0107 z\u0119by w g\u0119bie.\u201d<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Wszystkim boj\u0105cym si\u0119 wizyty u dentysty radz\u0119 rozejrze\u0107 si\u0119 szybko za odpowiednim drzewem. Spacer o poranku na pewno nie zaszkodzi, cho\u0107 co do z\u0119b\u00f3w – nie r\u0119cz\u0119 za skutek!<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Kr\u00f3tki przewodnik po wybranych \u015bwi\u0119tych drzewach<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
D\u0105b szypu\u0142kowy\u00a0(Quercus robur<\/em>), fot. Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n


D\u0105b szypu\u0142kowy (Quercus robur<\/em>)<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Uwa\u017cano go za symbol si\u0142y oraz pot\u0119gi i po\u015bwi\u0119cano b\u00f3stwom burzy: w Rzymie i Grecji Zeusowi – Jowiszowi, w krajach germa\u0144skich Torowi, a w obszarze kultur s\u0142owia\u0144skich \u2013 Perunowi.  To w\u0142a\u015bnie d\u0119by tworzy\u0142y \u015bwi\u0119te gaje pogan z tak\u0105 zaci\u0119to\u015bci\u0105 zwalczane przez chrze\u015bcija\u0144stwo.  Wiele z tych starych \u015bwi\u0119tych drzew przetrwa\u0142o do czas\u00f3w nam bli\u017cszych, jak cho\u0107by ten wspomniany przez Mickiewicza w \u2018Panu Tadeuszu\u201d<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

…\u201dwielki Baublis, w kt\u00f3rego ogromie,<\/p>\n\n\n\n

Wiekami wydr\u0105\u017conym, jakoby w dobrym domie,<\/p>\n\n\n\n

Dwunastu ludzi mog\u0142o wieczerza\u0107 za sto\u0142em.\u201d<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Drzewko oliwne (Olea europaea<\/em>), fot. Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Drzewko oliwne (Olea europaea<\/em>)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Oliwa t\u0142oczona z owoc\u00f3w oliwki mia\u0142a dla lud\u00f3w przedrze\u015bcija\u0144skich dzia\u0142anie boskie.  Osobom znamienitym namaszczano ni\u0105 cia\u0142a, aby w szczeg\u00f3lny spos\u00f3b zwi\u0105za\u0107 je z bogami.  Grecy po\u015bwi\u0119cali oliwk\u0119 Atenie, bogini m.in. duchowego \u015bwiat\u0142a.  Oliwka by\u0142a tak\u017ce symbolem pokoju: przyniesiona przez go\u0142\u0119bic\u0119 do arki Noego zwiastowa\u0142a opadanie w\u00f3d potopu i nastanie pokoju miedzy lud\u017ami i Bogiem.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Drzewo figowe (Ficus carica<\/em>) fot. Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n


Drzewo figowe (Ficus carica<\/em>)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Znane cho\u0107by z powody lisk\u00f3w figowych, kt\u00f3rymi okrywali sw\u0105 nago\u015b\u0107 Adam i Ewa.  Grecy uwa\u017cali fig\u0119 za drzewo \u015bwi\u0119te i symbol p\u0142odno\u015bci.  Dla wielu kultur owoc figowca by\u0142 znakiem erotyzmu i mi\u0142o\u015bci cielesnej.  Uwa\u017cano go tak\u017ce za afrodyzjak. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Cedr\u00a0(Cedrus libanii<\/em>)\u00a0fot. Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n



Cedr (Cedrus libanii<\/em>)<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Wielokrotnie wymieniany przez Pismo \u015awi\u0119te, ze wzgl\u0119du na niezwykle cenne drewno, cedr przedstawia\u0142 wielk\u0105 warto\u015b\u0107 u\u017cytkow\u0105.\u00a0 Sta\u0142o si\u0119 to pocz\u0105tkiem jego zag\u0142ady \u2013 trwa\u0142ego drewna cedrowego u\u017cywano do budowy \u015bwi\u0105ty\u0144, pa\u0142ac\u00f3w (np. domu kr\u00f3la Salomona) i drogich mebli, olejkiem cedrowym impregnowano cenne zwoje ksi\u0105g, za\u015b trocin Egipcjanie u\u017cywali do preparowania mumii.\u00a0 Doprowadzi\u0142o to jeszcze w czasach historycznych do znacznego przetrzebienia las\u00f3w cedrowych, z kt\u00f3rych szczeg\u00f3lnie s\u0142yn\u0105\u0142 Liban (\u201eOto przyr\u00f3wnam ci\u0119 do cedru na Libanie o pi\u0119knych konarach, w cienistej g\u0119stwinie, wyros\u0142ego wysoko, z wierzcho\u0142kiem w ob\u0142okach\u201d Pismo \u015awi\u0119te, Ezechiel 31.3).\u00a0 Cedr symbolizowa\u0142 rzeczy wynios\u0142e i nieprzemijaj\u0105ce.\u00a0 Obecnie, np. w Turcji, podejmuje si\u0119 pr\u00f3by przywr\u00f3cenie tego gatunku do naturalnego \u015brodowiska; czy si\u0119 to powiedzie i \u015bwietno\u015b\u0107 cedr\u00f3w nie przeminie \u2013 zobaczymy.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Cis pospolity\u00a0(Taxus baccata<\/em>), fot. Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n



Cis(Taxus baccata<\/em>)<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Nie tworzy zwartych las\u00f3w, obecnie z rzadka wyst\u0119puj\u0105cy jako domieszka np. w Borach Tucholskich.  Bardzo ceniony ze wzgl\u0119du na cenne drewno, u\u017cywane do wyrobu \u0142uk\u00f3w i kusz.  Jego truj\u0105ce w\u0142a\u015bciwo\u015bci wykorzystywano miedzy innymi do zatruwania strza\u0142.  Mimo weso\u0142ych czerwonych osn\u00f3wek otaczaj\u0105cych nasiona jego ciemnozielone ig\u0142y symbolizowa\u0142y \u015bmier\u0107 i smutek.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"

\u201eWyspa umar\u0142ych<\/em>\u201d (1883) autorstwa Arnolda B\u00f6cklina.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n


Cyprys(Cupressus sempervirens<\/em>)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W religii ira\u0144skiej by\u0142 symbolem \u015bwi\u0119tego p\u0142omienia.  Cz\u0119sto sadzono je przy \u015bwi\u0105tyniach, na dziedzi\u0144cach i w ogrodach pa\u0142ac\u00f3w.  Jego drewno, podobnie jak drewno cedrowe, by\u0142o wykorzystywane do wykonywania cennych przedmiot\u00f3w.  Robiono z niego tak\u017ce trumny, poniewa\u017c uwa\u017cano, i\u017c b\u0119d\u0105 szczeg\u00f3lnie trwa\u0142e.  Rzymianie uwa\u017cali go za znak \u017ca\u0142oby i sadzili przy grobach \u2013 zwyczaj ten spotyka si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w dzisiaj w krajach \u015br\u00f3dziemnomorskich.


<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Drzewa \u2013 rekordzi\u015bci<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Drzewa s\u0105 bez w\u0105tpienia najwi\u0119kszym organizmami \u017cyj\u0105cymi na ziemi, najwy\u017csze z nich, jak np. rosn\u0105ca w Kalifornii sekwoja wiecznie zielona (Sequoia sempervirens<\/em>)<\/a> osi\u0105ga ponad 100 m wysoko\u015bci, nie ust\u0119puj\u0105 jej tak\u017ce niekt\u00f3re australijskie eukaliptusy, r\u00f3wnie\u017c zbli\u017caj\u0105ce si\u0119 do tej magicznej granicy.  Drzewa to tak\u017ce najbardziej d\u0142ugowieczne ro\u015bliny.  Wiele gatunk\u00f3w, jak np. d\u0105b szypu\u0142kowy (Quercus robur<\/em>) czy oliwka (Olea europaea<\/em>) mo\u017ce \u017cy\u0107 do 1000 lat, jednak rekordzistkami w tej dziedzinie s\u0105 bez w\u0105tpienia sosny.  Niekt\u00f3re rosn\u0105ce w Nevadzie osobniki sosny d\u0142ugowiecznej (Pinus longaeva<\/em>) <\/a>licz\u0105 sobie ponad 4 500 lat i ci\u0105gle maj\u0105 si\u0119 dobrze! <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Nieco tylko m\u0142odsze s\u0105 spokrewnione z ni\u0105 sosny o\u015bciste (Pinus aristata<\/em>).  Z naszych polskich gatunk\u00f3w za najstarszego uwa\u017ca si\u0119 d\u0119ba Bartka, kt\u00f3ry liczy sobie oko\u0142o 600 lat.  Nie jest to jednak lokata pewna, poniewa\u017c niekt\u00f3rzy dendrolodzy, czyli naukowcy zajmuj\u0105cy si\u0119 drzewami, palm\u0119 pierwsze\u0144stwa przyznaj\u0105 rosn\u0105cemu w Henrykowie Lubie\u0144skim cisowi, kt\u00f3ry, jak podaj\u0105 niekt\u00f3re \u017ar\u00f3d\u0142a, ro\u015bnie tam ju\u017c od ponad 1200 lat!<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>
\n

Naszym rozm\u00f3wc\u0105 jest dyrektor Ogrodu Botanicznego UW, prof. dr hab.<\/strong> Marcin Zych<\/strong> \u2013 biolog, badacz ewolucjonista, etnobotanik, od lat zajmuj\u0105cy si\u0119 skomplikowanymi relacjami ro\u015blin z zapylaczami. Wi\u0119cej \u2192<\/strong><\/a><\/p>\n<\/div><\/div>\n","protected":false},"featured_media":9970,"parent":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[107],"knoweledge_categories":[69,169],"class_list":["post-17589","knoweledge_base","type-knoweledge_base","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-baza-wiedzy","knoweledge_categories-cykle-edukacyjne","knoweledge_categories-okiem-profesora"],"acf":[],"yoast_head":"\n\u015awi\u0119te drzewa - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/swiete-drzewa\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u015awi\u0119te drzewa - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Mimo, \u017ce mamy ju\u017c prawie XXI wiek, czas superszybkich komputer\u00f3w i s\u0105d kosmicznych ci\u0105gle jeszcze wielu z nas z nostalgi\u0105 i szacunkiem odbiera otaczaj\u0105c\u0105 nas natur\u0119.  Szczeg\u00f3ln\u0105 chyba rol\u0119 w takich momentach odgrywaj\u0105 drzewa.  Te ogromne organizmy wzbudzaj\u0105 podziw, a niekiedy nawet l\u0119k. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce to w\u0142a\u015bnie one wprawia\u0142y pierwotnych ludzi w zabobonny przestrach […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/swiete-drzewa\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-09-10T09:18:31+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/WhatsApp-Image-2024-09-25-at-11.48.55.jpeg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2048\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1152\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"10 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/swiete-drzewa\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/swiete-drzewa\\\/\",\"name\":\"\u015awi\u0119te drzewa - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/swiete-drzewa\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/swiete-drzewa\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/09\\\/WhatsApp-Image-2024-09-25-at-11.48.55.jpeg\",\"datePublished\":\"2025-09-10T09:18:24+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-10T09:18:31+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/swiete-drzewa\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/swiete-drzewa\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/swiete-drzewa\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/09\\\/WhatsApp-Image-2024-09-25-at-11.48.55.jpeg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/09\\\/WhatsApp-Image-2024-09-25-at-11.48.55.jpeg\",\"width\":2048,\"height\":1152},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/swiete-drzewa\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/en\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u015awi\u0119te drzewa\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/\",\"name\":\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"description\":\"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u015awi\u0119te drzewa - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/swiete-drzewa\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"\u015awi\u0119te drzewa - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","og_description":"Mimo, \u017ce mamy ju\u017c prawie XXI wiek, czas superszybkich komputer\u00f3w i s\u0105d kosmicznych ci\u0105gle jeszcze wielu z nas z nostalgi\u0105 i szacunkiem odbiera otaczaj\u0105c\u0105 nas natur\u0119.  Szczeg\u00f3ln\u0105 chyba rol\u0119 w takich momentach odgrywaj\u0105 drzewa.  Te ogromne organizmy wzbudzaj\u0105 podziw, a niekiedy nawet l\u0119k. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce to w\u0142a\u015bnie one wprawia\u0142y pierwotnych ludzi w zabobonny przestrach […]","og_url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/swiete-drzewa\/","og_site_name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","article_modified_time":"2025-09-10T09:18:31+00:00","og_image":[{"width":2048,"height":1152,"url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/WhatsApp-Image-2024-09-25-at-11.48.55.jpeg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"10 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/swiete-drzewa\/","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/swiete-drzewa\/","name":"\u015awi\u0119te drzewa - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/swiete-drzewa\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/swiete-drzewa\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/WhatsApp-Image-2024-09-25-at-11.48.55.jpeg","datePublished":"2025-09-10T09:18:24+00:00","dateModified":"2025-09-10T09:18:31+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/swiete-drzewa\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/swiete-drzewa\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/swiete-drzewa\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/WhatsApp-Image-2024-09-25-at-11.48.55.jpeg","contentUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/WhatsApp-Image-2024-09-25-at-11.48.55.jpeg","width":2048,"height":1152},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/swiete-drzewa\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u015awi\u0119te drzewa"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/#website","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/","name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","description":"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base\/17589","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/knoweledge_base"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9970"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17589"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17589"},{"taxonomy":"knoweledge_categories","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_categories?post=17589"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}