{"id":1829,"date":"2023-07-13T16:22:22","date_gmt":"2023-07-13T14:22:22","guid":{"rendered":"https:\/\/onecommerce.pl\/ogrody\/?post_type=knoweledge_base&p=1829"},"modified":"2024-04-24T15:27:59","modified_gmt":"2024-04-24T13:27:59","slug":"ochrona-przed-roslinozercami-2","status":"publish","type":"knoweledge_base","link":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/baza-wiedzy\/ochrona-przed-roslinozercami-2\/","title":{"rendered":"Ochrona przed ro\u015blino\u017cercami"},"content":{"rendered":"\n

O komunikatach pomi\u0119dzy ro\u015blinami a ro\u015blino\u017cercami opowiedzia\u0142 nasz kolega z Pracowni Edukacji Ogrodu Botanicznego Mateusz Sk\u0142odowski \u2013 botanik, ekolog, edukator.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Ro\u015bliny broni\u0105 si\u0119 przed ro\u015blino\u017cercami zwykle prostymi komunikatami <\/p>\n\n\n\n

\u2013 \u201enie jedz, bo utkn\u0119 w gardle\u201d. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Czasem jednak bro\u0144 jest wyj\u0105tkowo wyspecjalizowana. I to wszystko w naszym przydomowym ogr\u00f3dku. Zr\u00f3\u017cnicowane formy komunikacji z potencjalnym ro\u015blino\u017cerc\u0105, a zatem te\u017c i obrony przed po\u017carciem, rozwin\u0119\u0142y si\u0119 w historii ro\u015blin wraz z \u201eeksplozj\u0105\u201d gatunk\u00f3w okrytonasiennych. Wtedy te\u017c nast\u0105pi\u0142a nag\u0142a dywersyfikacja owad\u00f3w. Aby przetrwa\u0107 w\u015br\u00f3d chmar wyg\u0142odnia\u0142ych stawonog\u00f3w nale\u017ca\u0142o si\u0119 przystosowa\u0107 \u2013 uzbroi\u0107 si\u0119 lub przybra\u0107 barwy ochronne.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Zdecydowanie najlepiej znany mechanizm obronny, kt\u00f3ry ro\u015bliny wykorzystuj\u0105 nawet przeciwko nam, to wszelkiej ma\u015bci w\u0142oski parz\u0105ce, kolce i ciernie. Te dwa ostatnie zwykle z daleka daj\u0105 nam prosty komunikat: chcesz mnie ugry\u017a\u0107 \u2013 b\u0119dzie bola\u0142o!\u00a0<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

W\u0142oski parz\u0105ce to rodzaj bardziej zaawansowanej broni. Zw\u0142aszcza teraz (wiosn\u0105) warto przyjrze\u0107 si\u0119 z bliska w\u0142oskom parz\u0105cym na m\u0142odych li\u015bciach pokrzywy zwyczajnej (Urtica dioica)<\/em>.<\/strong> Pojedynczy w\u0142osek parz\u0105cy zbudowany jest tylko z jednej kom\u00f3rki, kt\u00f3rej rozszerzona nasada zag\u0142\u0119biona jest w ciasnym koszyku utworzonym z kom\u00f3rek sk\u00f3rki ro\u015bliny.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Koszyk ten wywiera ucisk na w\u0142osek wype\u0142niony mieszanin\u0105 zwi\u0105zk\u00f3w, kt\u00f3ra w kontakcie ze sk\u00f3r\u0105 wywo\u0142uje toksyczne zapalenie sk\u00f3ry. Szczyt w\u0142oska zako\u0144czony jest ob\u0142\u0105, \u0142atwo od\u0142amuj\u0105c\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wk\u0105. Jak mo\u017cna si\u0119 domy\u015bli\u0107 \u2013 pod wp\u0142ywem dotkni\u0119cia g\u0142\u00f3wka w\u0142oska si\u0119 od\u0142amuje, a spr\u0119\u017cona toksyczna mikstura wstrzykiwana jest w sk\u00f3r\u0119 napastnika \u2013 ro\u015blino\u017cercy, lub cz\u0119sto wszystko\u017cercy \u2013 tak\u017ce nasz\u0105.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Jak wsz\u0119dzie \u2013 tak\u017ce u ro\u015blin \u2013 zdarzaj\u0105 si\u0119 przypadki oszustw. Passiflora boenderi <\/strong><\/em>mog\u0142aby zosta\u0107 szybko po\u017carta przez g\u0105sienice z rodzaju Heliconius,<\/strong> kt\u00f3re wybitnie lubuj\u0105 si\u0119 w li\u015bciach m\u0119czennicy. Mog\u0142aby, gdyby nie specjalny rysunek na li\u015bciach m\u0119czennicy. Kropkowane na \u017c\u00f3\u0142to li\u015bcie przypominaj\u0105 z\u0142o\u017cone na\u0144 jaja motyli. Ten jasny komunikat zniech\u0119ca motyle do z\u0142o\u017cenia prawdziwych jaj na \u201ezaj\u0119tych\u201d ju\u017c li\u015bciach. Prosty zabieg a niezwykle skuteczny.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Pelargonia rabatowa, Pelargonium zonale, <\/em>oraz pelargonia pasiasta, Pelargonium x hortorum<\/em>, fot. Wikimedia Commons<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Czasem komunikat nie jest tak oczywisty. Wiele ro\u015blin zawiera toksyczne dla ro\u015blino\u017cerc\u00f3w metabolity, o kt\u00f3rych ro\u015blina wcale \u201enie krzyczy\u201d g\u0142o\u015bno \u2013 nie informuje. P\u0142atki pelargonii pasiastej (Pelargonium x hortorum)<\/em> zawieraj\u0105 toksyczny kwas kwalowy,<\/strong> kt\u00f3ry parali\u017cuje chrz\u0105szcze \u017cywi\u0105ce si\u0119 apetycznymi kwiatami. Kwas nie jest \u015bmiertelny \u2013 parali\u017c u owad\u00f3w mija po kilku godzinach. Jednak nim si\u0119 wybudz\u0105 \u2013 bezbronne zostaj\u0105 zjedzone przez ptaki.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Bywa te\u017c, \u017ce komunikat \u201enie jedz mnie\u201d jest tymczasowy. Tak\u0105 informacj\u0119 nios\u0105 np. owoce ro\u015blin. Zielone, niedojrza\u0142e owoce s\u0105 cz\u0119sto wysycone gorzkimi taninami. Wystarczy lekko je nadgry\u017a\u0107, aby przekona\u0107 si\u0119, \u017ce owoc jest (jeszcze) niejadalny. Na nic ro\u015blinie utrata owocu z niedojrza\u0142ymi nasionami. O ich rozpadzie do s\u0142odkiej glukozy (a tak\u017ce o nasionach gotowych do dyspersji) ro\u015blina komunikuje jaskraw\u0105 sk\u00f3rk\u0105 owocu \u2013 krwisto czerwonym jab\u0142kiem, pomara\u0144czowo-czerwon\u0105 morel\u0105. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Poza zielonymi owocami, taniny wyst\u0119puj\u0105 powszechnie w li\u015bciach drzew, tworz\u0105c nawet 5-10% suchej masy li\u015bci drzew. Niedawne post\u0119py w biologii molekularnej pozwoli\u0142y uzyska\u0107 odmiany transgeniczne z nadprodukcj\u0105 tanin \u2013 s\u0105 bardziej toksyczne dla ro\u015blino\u017cerc\u00f3w, a zatem wymagaj\u0105 mniejszego zu\u017cycia \u015brodk\u00f3w ochrony ro\u015blin.<\/p>\n","protected":false},"featured_media":1830,"parent":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[],"knoweledge_categories":[76],"class_list":["post-1829","knoweledge_base","type-knoweledge_base","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","knoweledge_categories-o-komunikacji-roslin"],"acf":[],"yoast_head":"\nOchrona przed ro\u015blino\u017cercami - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/ochrona-przed-roslinozercami-2\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ochrona przed ro\u015blino\u017cercami - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"O komunikatach pomi\u0119dzy ro\u015blinami a ro\u015blino\u017cercami opowiedzia\u0142 nasz kolega z Pracowni Edukacji Ogrodu Botanicznego Mateusz Sk\u0142odowski \u2013 botanik, ekolog, edukator. Ro\u015bliny broni\u0105 si\u0119 przed ro\u015blino\u017cercami zwykle prostymi komunikatami  \u2013 \u201enie jedz, bo utkn\u0119 w gardle\u201d.  Czasem jednak bro\u0144 jest wyj\u0105tkowo wyspecjalizowana. I to wszystko w naszym przydomowym ogr\u00f3dku. Zr\u00f3\u017cnicowane formy komunikacji z potencjalnym ro\u015blino\u017cerc\u0105, a […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/ochrona-przed-roslinozercami-2\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-04-24T13:27:59+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ochrona-przed-roslinozercami.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1340\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"728\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/ochrona-przed-roslinozercami-2\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/ochrona-przed-roslinozercami-2\\\/\",\"name\":\"Ochrona przed ro\u015blino\u017cercami - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/ochrona-przed-roslinozercami-2\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/ochrona-przed-roslinozercami-2\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/ochrona-przed-roslinozercami.jpg\",\"datePublished\":\"2023-07-13T14:22:22+00:00\",\"dateModified\":\"2024-04-24T13:27:59+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/ochrona-przed-roslinozercami-2\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/ochrona-przed-roslinozercami-2\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/ochrona-przed-roslinozercami-2\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/ochrona-przed-roslinozercami.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/ochrona-przed-roslinozercami.jpg\",\"width\":1340,\"height\":728},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/ochrona-przed-roslinozercami-2\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/en\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ochrona przed ro\u015blino\u017cercami\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"\\\/#website\",\"url\":\"\\\/\",\"name\":\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"description\":\"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ochrona przed ro\u015blino\u017cercami - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/ochrona-przed-roslinozercami-2\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Ochrona przed ro\u015blino\u017cercami - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","og_description":"O komunikatach pomi\u0119dzy ro\u015blinami a ro\u015blino\u017cercami opowiedzia\u0142 nasz kolega z Pracowni Edukacji Ogrodu Botanicznego Mateusz Sk\u0142odowski \u2013 botanik, ekolog, edukator. Ro\u015bliny broni\u0105 si\u0119 przed ro\u015blino\u017cercami zwykle prostymi komunikatami  \u2013 \u201enie jedz, bo utkn\u0119 w gardle\u201d.  Czasem jednak bro\u0144 jest wyj\u0105tkowo wyspecjalizowana. I to wszystko w naszym przydomowym ogr\u00f3dku. Zr\u00f3\u017cnicowane formy komunikacji z potencjalnym ro\u015blino\u017cerc\u0105, a […]","og_url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/ochrona-przed-roslinozercami-2\/","og_site_name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","article_modified_time":"2024-04-24T13:27:59+00:00","og_image":[{"width":1340,"height":728,"url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ochrona-przed-roslinozercami.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"3 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/ochrona-przed-roslinozercami-2\/","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/ochrona-przed-roslinozercami-2\/","name":"Ochrona przed ro\u015blino\u017cercami - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","isPartOf":{"@id":"\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/ochrona-przed-roslinozercami-2\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/ochrona-przed-roslinozercami-2\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ochrona-przed-roslinozercami.jpg","datePublished":"2023-07-13T14:22:22+00:00","dateModified":"2024-04-24T13:27:59+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/ochrona-przed-roslinozercami-2\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/ochrona-przed-roslinozercami-2\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/ochrona-przed-roslinozercami-2\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ochrona-przed-roslinozercami.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ochrona-przed-roslinozercami.jpg","width":1340,"height":728},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/ochrona-przed-roslinozercami-2\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ochrona przed ro\u015blino\u017cercami"}]},{"@type":"WebSite","@id":"\/#website","url":"\/","name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","description":"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base\/1829","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/knoweledge_base"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1830"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1829"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1829"},{"taxonomy":"knoweledge_categories","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_categories?post=1829"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}