{"id":19158,"date":"2025-11-12T14:51:54","date_gmt":"2025-11-12T13:51:54","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/?post_type=knoweledge_base&p=19158"},"modified":"2025-11-12T14:51:58","modified_gmt":"2025-11-12T13:51:58","slug":"kokos","status":"publish","type":"knoweledge_base","link":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/baza-wiedzy\/kokos\/","title":{"rendered":"Kokos"},"content":{"rendered":"\n

Cho\u0107 nie by\u0142am w Indiach, dzisiaj zapachnia\u0142o mi indyjsk\u0105 przypraw\u0105 garam masala i s\u0142odkim kokosem, a owoce tej ro\u015bliny kojarz\u0105 mi si\u0119 z dzieci\u0144stwem i \u015bwi\u0105tecznymi wizytami u dziadk\u00f3w, ale o tym za chwil\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Palma kokosowa, <\/strong>nasza dzisiejsza bohaterka, to ro\u015blina, kt\u00f3ra pod wzgl\u0119dem r\u00f3\u017cnorodno\u015bci zastosowania mo\u017ce rywalizowa\u0107 chyba tylko z bambusem. Jak g\u0142osi indonezyjskie powiedzenie \u201eorzech kokosowy ma inne zastosowanie ka\u017cdego dnia\u201d. Ju\u017c w czasach wiktoria\u0144skich ceniono jej wszechstronne wykorzystanie.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

W Indonezji i na wyspach Pacyfiku wykorzystywano niemal wszystkie cz\u0119\u015bci palmy kokosowej: ca\u0142e orzechy s\u0142u\u017cy\u0142y jako element gry w \u201ecocount shy\u201d, z jej w\u0142\u00f3kien produkowano wycieraczki, j\u0105dro owocu by\u0142o przysmakiem dla dzieci, ale te\u017c karmiono nim kury i \u015bwinie, wyrabiano te\u017c z niego s\u0142odycze i sosy, a jego suszon\u0105 form\u0119 dodawano do myde\u0142 i margaryny, wysuszone li\u015bcie s\u0142u\u017cy\u0142y za podpa\u0142k\u0119, z li\u015bci pleciono kosze, a z \u0142odyg robiono miot\u0142y, sok wyciskany z j\u0105dra wzbogaca\u0142 smak rozmaitych da\u0144, we wn\u0119trzu tzw. orzecha znajdowa\u0142a si\u0119 \u201ewoda\u201d, by\u0142 to idealnie czysty p\u0142yn bezpieczny do picia, nawet gdy tsunami zatru\u0142o studnie; by\u0142 \u015bwietny do obmywania ran, podawano go tak\u017ce jako kropl\u00f3wki dla rannych \u017co\u0142nierzy w czasie II wojny \u015bwiatowej, z kokosowej \u201eWODY\u201d robiono r\u00f3wnie\u017c fermentowany nap\u00f3j podobny do grogu, poddawano go destylacji, otrzymuj\u0105c mocny alkohol o smaku podobnym do araku,m do tamowania krwawie\u0144 stosowano prze\u017cute m\u0142ode li\u015bcie palmy.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

A jaka z tej palmy ro\u015blina? Toleruje s\u0142one i piaszczyste gleby, dlatego cz\u0119sto spotyka si\u0119 j\u0105 na tropikalnych pla\u017cach. Uprawiana jest na niewielkich farmach, tak\u017ce w g\u0142\u0119bi l\u0105du. Dorasta do 30 metr\u00f3w. Jej pochodzenie nie jest do ko\u0144ca znane.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Jedna z teorii m\u00f3wi o tym, ze pochodzi z Ameryki Po\u0142udniowej, na co wskazywa\u0142aby obecno\u015b\u0107 na tym kontynencie innych spokrewnionych z ni\u0105 gatunk\u00f3w. Inna hipoteza sugeruje, \u017ce palma kokosowa pochodzi z wysp zachodniej cz\u0119\u015bci Pacyfiku, po\u0142o\u017conych gdzie\u015b mi\u0119dzy Now\u0105 Gwine\u0105 a Wyspami Fid\u017ci.<\/p>\n\n\n\n

Wiadomo jedno, tak\u017ce cz\u0142owiek przyczyni\u0142 si\u0119 do rozprzestrzeniana gatunku traktuj\u0105c orzechy kokosowe jako \u017ar\u00f3d\u0142o pokarmu podczas podr\u00f3\u017cy. Owoce, kt\u00f3re nie nadawa\u0142y si\u0119 ju\u017c do spo\u017cycia wyrzuca\u0142, rozsiewaj\u0105c je.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Wielu botanik\u00f3w uwa\u017ca, \u017ce do rozprzestrzeniania si\u0119 gatunku przyczyni\u0142 si\u0119 fakt, i\u017c owoce kokosa w\u0142a\u015bciwego unosz\u0105 si\u0119 dobrze na wodzie morskiej i podr\u00f3\u017cuj\u0105 razem z pr\u0105dami morskimi, nie trac\u0105c przy tym zdolno\u015bci kie\u0142kowania.mPalma rozpoczyna swoje kwitnienie mi\u0119dzy 6 a 8 rokiem \u017cycia. Owocem jest pestkowiec. M\u0142ody \u2013 jest zielony, dojrza\u0142e \u2013 s\u0105 \u017c\u00f3\u0142te, pomara\u0144czowe, czerwone i br\u0105zowe. Mog\u0105 mie\u0107 do 30 cm d\u0142ugo\u015bci i wa\u017cy\u0107 nawet 2 kg. Znany powszechnie orzech kokosowy to nasiono palmy.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Owoce pojawiaj\u0105 si\u0119 na ro\u015blinie 6-letniej i owocowanie mo\u017ce trwa\u0107 nawet 100 lat. Dojrzewaj\u0105 przez ca\u0142y rok i opadaj\u0105 samoistnie (zwykle zrywa si\u0119 je r\u0119cznie jako niemal dojrza\u0142e i przechowuje).<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

JAK WYKORZYSTUJEMY ORZECH KOKOSOWY DZISIAJ?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n