{"id":19649,"date":"2025-12-16T13:07:05","date_gmt":"2025-12-16T12:07:05","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/?post_type=knoweledge_base&p=19649"},"modified":"2025-12-16T13:08:43","modified_gmt":"2025-12-16T12:08:43","slug":"uzywki-i-narkotyki","status":"publish","type":"knoweledge_base","link":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/baza-wiedzy\/uzywki-i-narkotyki\/","title":{"rendered":"U\u017cywki i narkotyki"},"content":{"rendered":"\n

Z w\u0142asnych do\u015bwiadcze\u0144 wiemy, \u017ce nie wszystkie ro\u015bliny s\u0105 smaczne i nadaj\u0105 si\u0119 do jedzenia.  Jednak w\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3re nie stanowi\u0105 podstawy diety jest kilka grup spe\u0142niaj\u0105cych inne funkcje \u2013 o jednej z nich, przyprawach, pisali\u015bmy ju\u017c w nr X.  Opr\u00f3cz gatunk\u00f3w przyprawowych istnieje jednak ca\u0142kiem poka\u017ana lista ro\u015blin, kt\u00f3re cho\u0107 smaczne nie s\u0105 dostarczaj\u0105 cz\u0142owiekowi pewnych specyficznych wra\u017ce\u0144.  Mowa oczywi\u015bcie o ro\u015blinach okre\u015blanych jako u\u017cywki i narkotyki.  <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Ju\u017c od wiek\u00f3w wprowadza\u0142y ludzi w ekstatyczny nastr\u00f3j, stymulowa\u0142y do dzia\u0142ania lub te\u017c powodowa\u0142y dziwne stany \u015bwiadomo\u015bci, w trakcie kt\u00f3rych do\u015bwiadczano rozmaitych barwnych wizji.  Okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce cz\u0119ste u\u017cywanie niekt\u00f3rych z tych \u2018zi\u00f3\u0142\u2019 prowadzi do silnego uzale\u017cnienia wi\u0105\u017c\u0105cego si\u0119 z psychiczn\u0105 i fizyczn\u0105 degeneracj\u0105 organizmu. <\/p>\n\n\n\n


Tak w\u0142a\u015bnie odkryto u\u017cywki i narkotyki – granica mi\u0119dzy tymi okre\u015bleniami jest zreszt\u0105 do\u015b\u0107 p\u0142ynna. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich, np. kawa czy herbata, ze wzgl\u0119du na do\u015b\u0107 \u0142agodne dzia\u0142anie wesz\u0142a p\u00f3\u017aniej w powszechne u\u017cycie.  Inne, mimo, \u017ce d\u0142ugotrwa\u0142e efekty ich dzia\u0142ania s\u0105 bardzo szkodliwe \u2013 jak w przypadku tytoniu \u2013 s\u0105 dopuszczane do legalnego obrotu.  Wi\u0119kszo\u015b\u0107 jednak, okre\u015blana mianem narkotyk\u00f3w, jest tak niebezpieczna, \u017ce w ogromnej cz\u0119\u015bci kraj\u00f3w \u015bwiata zabroniono ich stosowania.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n


Alkaloidy po raz kolejn<\/strong>y<\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n


Co powoduje, \u017ce wspomniane ro\u015bliny maj\u0105 tak silne w\u0142a\u015bciwo\u015bci \u2013 okazuje si\u0119, \u017ce ponownie win\u0119 ponosz\u0105 alkaloidy, one bowiem stanowi\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 substancji czynnych zawartych w u\u017cywkach i narkotykach.  Wiele z tych substancji jest podobnych do cz\u0105stek chemicznych produkowanych przez organizm ludzki i dzia\u0142aj\u0105cych jako zwi\u0105zki przeciwb\u00f3lowe i euforyczne (st\u0105d np. doniesienia wojenne \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3rzy wspominaj\u0105, \u017ce w walce nie czuli b\u00f3lu z odniesionych ran).  Wprowadzone do organizmu substancje narkotyczne przy\u0142\u0105czaj\u0105 si\u0119 w\u0142a\u015bnie do receptor\u00f3w takich zwi\u0105zk\u00f3w i wywo\u0142uj\u0105 zwielokrotnione efekty dzia\u0142ania naturalnych hormon\u00f3w ludzkich.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n


Historia u\u017cywek i narkotyk\u00f3w si\u0119ga pocz\u0105tk\u00f3w cywilizacji ludzkiej.  Na pocz\u0105tku jednak by\u0142y one wykorzystywane prawie wy\u0142\u0105cznie do obrz\u0105dk\u00f3w religijnych i kultowych \u2013 dost\u0119p do nich mia\u0142y tylko \u015bci\u015ble okre\u015blone osoby: kap\u0142ani i w\u0142adcy, kt\u00f3rzy u\u017cywali ich zwykle wy\u0142\u0105cznie do cel\u00f3w ceremonialnych.  Powszechne u\u017cycie narkotyk\u00f3w to okres ostatnich kilku wiek\u00f3w, kiedy cz\u0142owiek oderwa\u0142 ich stosowanie od obrz\u0119d\u00f3w religijnych i zacz\u0105\u0142 je wykorzystywa\u0107 wy\u0142\u0105cznie do chwilowego wprowadzenia si\u0119 w stan euforii, zapominaj\u0105c o straszliwych skutkach jakie wywo\u0142uje uzale\u017cnienie (nast\u0119puj\u0105ce czasem po jednorazowym za\u017cyciu).  W\u0142a\u015bnie to wyzwolenie si\u0119 spod norm kultowych i magicznych spowodowa\u0142o tak szybki wzrost przypadk\u00f3w uzale\u017cnienia si\u0119 od tych substancji. <\/p>\n\n\n\n



Mat\u00e9 – herbatka z myd\u0142em<\/h2>\n\n\n\n


Na szcz\u0119\u015bcie herbata i kawa,<\/strong> tak\u017ce zawieraj\u0105ce pewne alkaloidy nie powoduj\u0105 takich efekt\u00f3w, co najwy\u017cej dzia\u0142aj\u0105 pobudzaj\u0105co i stymuluj\u0105co, wi\u0119c okre\u015bla si\u0119 je jako u\u017cywki.  Te dwie ro\u015bliny oraz kilka innych takich jak np. kakaowiec znanych jest powszechnie.  Jednak lokalnie istnieje znacznie wi\u0119cej gatunk\u00f3w u\u017cywanych w taki spos\u00f3b.  <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Mat\u00e9, fot. Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Niewiele os\u00f3b wie, \u017ce w Ameryce Po\u0142udniowej do sporz\u0105dzania herbaty s\u0142u\u017c\u0105 li\u015bcie ostrokrzewu paragwajskiego (Ilex paraguariensis<\/em>)<\/strong>.  Herbatka taka zwana mat\u00e9 tradycyjnie pita jest przez srebrne rurki zwane bombillas z naczynia wykonanego z wydr\u0105\u017conej tykwy.  Do sporz\u0105dzania mat\u00e9 u\u017cywa si\u0119 czasem tak\u017ce innych gatunk\u00f3w ostrokrzewu.  Ciekawostk\u0105 jest to, \u017ce zawieraj\u0105ca pewne ilo\u015bci saponin mat\u00e9 pieni si\u0119 po zaparzeniu!<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Ostrokrzewu paragwajski (Ilex paraguariensis<\/em>), fot. Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n


<\/p>\n\n\n\n

Inn\u0105 z nieznanych u nas u\u017cywek jest betel<\/strong>. Jest on powszechnie stosowany w wielu krajach azjatyckich (np. w Indiach) – sporz\u0105dza si\u0119 go z li\u015bci pieprzu betelowego (Piper betle<\/strong>)<\/em> posmarowanego wapnem gaszonym, w kt\u00f3re owini\u0119te s\u0105 cz\u0105stki owocu palmy arekowej<\/strong> (Areca catechu<\/em>), niekiedy z dodatkiem \u017cywicy ro\u015bliny zwanej czepot\u0105 gambirem <\/strong>(Uncaria gambir)<\/em><\/strong>. Tak przygotowana prymka dzia\u0142a pobudzaj\u0105co lecz d\u0142ugotrwa\u0142e \u017cucie betelu powoduje uzale\u017cnienie.  Inn\u0105 ujemn\u0105 stron\u0105 \u017cucia betelu jest to, \u017ce trwale barwi on wargi i usta na kolor czerwony, st\u0105d \u0142atwo pozna\u0107 osoby uzale\u017cnione od tej u\u017cywki. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"
Pieprz \u017cuwny, pieprz betelowy, betel (Piper betle<\/em>) fot. Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Czepota gambir (Uncaria gambir<\/em>) fot. Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n


\u201eJedz\u0105, pij\u0105, lulki pal\u0105…\u201d<\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n


Wr\u00f3\u0107my jednak na nasze podw\u00f3rko \u2013 opr\u00f3cz tytoniu czy tabaki stosowano tu tak\u017ce inne ciekawe ro\u015bliny jak cho\u0107by lulek<\/strong> czarny<\/strong> (Hyoscyamus niger<\/strong><\/em>) \u2013 u\u017cywany czasem do palenia.  Lulek, podobnie jak pokrzyk wilcza jagoda (Atropa bella-donna<\/em><\/strong>)<\/a> czy r\u00f3\u017cne gatunki bielunia (Datura<\/em><\/strong>) <\/a>zawieraj\u0105 bowiem silnie dzia\u0142aj\u0105ce alkaloidy tropanowe,<\/strong> kt\u00f3re w minimalnych dawkach pobudzaj\u0105 i wywo\u0142uj\u0105 oszo\u0142omienie lecz w wi\u0119kszych dawkach s\u0105 \u015bmiertelne.  <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Lulek Czarny (Hyoscyamus niger<\/em>), fot. Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Niekt\u00f3re z tych zwi\u0105zk\u00f3w, jak cho\u0107by skopolamina, znalaz\u0142y zastosowanie w wywiadzie.  Podawano j\u0105 schwytanym szpiegom, aby wywo\u0142a\u0107 zeznania (patrz: \u2018Stawka wi\u0119ksza ni\u017c \u017cycie\u2019).  Wymienione ro\u015bliny to zreszt\u0105 sta\u0142y sk\u0142adnik herbarza czarownic \u2013 s\u0142u\u017cy\u0142y m.in. do przyrz\u0105dzania s\u0142ynnej ma\u015bci czarownic oraz innych czarodziejskich odwar\u00f3w i dekokt\u00f3w, a czasem do trucia wrog\u00f3w.  <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Pokrzyk wilcza jagoda, Atropa belladonna<\/em>, fot. Floratheca<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Znacznie lepiej znany jest jednak wspomniany wcze\u015bniej tyto\u0144 (Nicotiana tabacum<\/em>)<\/strong> czy machorka <\/strong>(Nicotiana rusticum<\/em><\/strong>).  Ro\u015bliny t\u0105 zawdzi\u0119czamy po\u015brednio Kolumbowi, kt\u00f3ry odkry\u0142 drog\u0119 do ich ojczyzny – Ameryki.  Tyto\u0144 i machorka zawieraj\u0105 bardzo niebezpieczny, powoduj\u0105cy uzale\u017cnienie alkaloid \u2013 nikotyn\u0119.  A\u017c dziw, \u017ce zawieraj\u0105ce j\u0105 produkty (np. papierosy) s\u0105 ci\u0105gle dopuszczane do legalnej sprzeda\u017cy!  O fatalnych skutkach palenia i za\u017cywania tabaki pisa\u0142 za\u015b ju\u017c Ks. Kluk w swoim XIX-wiecznym \u2018Dykcyonarzu ro\u015blinnym\u2019: \u201eCa\u0142a ta roslina ma odurzai\u0105c\u0105, zasypiaj\u0105c\u0105 i bol u\u015bmierzai\u0105c\u0105 moc: czyni kichanie, czyni womity.  Samo za\u017cywanie i kurzenie te\u017c czyni skutki, dop\u00f3ki si\u0119 natura nie przyzwyczai.  Tak kurzenie, iak za\u017cywanie Tabaki (…)mo\u017ce bardzo szkodzi\u0107: wysusza bowiem wilgoci, nerwy og\u0142usza, smak i powinienie przytepia<\/em>.\u201d <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Tyto\u0144 szlachetny (Nicotiana tabacum<\/em>) fot. Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Obecna nauka ubra\u0142a ten barwny opis w bardziej fachow\u0105 terminologi\u0119 i znacznie wyd\u0142u\u017cy\u0142a list\u0119 chor\u00f3b, na jej czele za\u015b znalaz\u0142y si\u0119 choroby nowotworowe.  I tak w\u0142a\u015bnie \u2013 przestrog\u0105 \u2013 ko\u0144czy si\u0119 wycieczka po \u015bwiecie u\u017cywek.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>
\n

Naszym rozm\u00f3wc\u0105 jest dyrektor Ogrodu Botanicznego UW, prof. dr hab.<\/strong> Marcin Zych<\/strong> \u2013 biolog, badacz ewolucjonista, etnobotanik, od lat zajmuj\u0105cy si\u0119 skomplikowanymi relacjami ro\u015blin z zapylaczami. Wi\u0119cej \u2192<\/strong><\/a><\/p>\n<\/div><\/div>\n","protected":false},"featured_media":19650,"parent":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"tags":[],"knoweledge_categories":[69,169],"class_list":["post-19649","knoweledge_base","type-knoweledge_base","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","knoweledge_categories-cykle-edukacyjne","knoweledge_categories-okiem-profesora"],"acf":[],"yoast_head":"\nU\u017cywki i narkotyki - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/uzywki-i-narkotyki\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"U\u017cywki i narkotyki - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Z w\u0142asnych do\u015bwiadcze\u0144 wiemy, \u017ce nie wszystkie ro\u015bliny s\u0105 smaczne i nadaj\u0105 si\u0119 do jedzenia.  Jednak w\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3re nie stanowi\u0105 podstawy diety jest kilka grup spe\u0142niaj\u0105cych inne funkcje \u2013 o jednej z nich, przyprawach, pisali\u015bmy ju\u017c w nr X.  Opr\u00f3cz gatunk\u00f3w przyprawowych istnieje jednak ca\u0142kiem poka\u017ana lista ro\u015blin, kt\u00f3re cho\u0107 smaczne nie s\u0105 dostarczaj\u0105 […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/uzywki-i-narkotyki\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-12-16T12:08:43+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Witkacy_Kuszenie_sw_A_2.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1220\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"8 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/uzywki-i-narkotyki\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/uzywki-i-narkotyki\\\/\",\"name\":\"U\u017cywki i narkotyki - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/uzywki-i-narkotyki\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/uzywki-i-narkotyki\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/12\\\/Witkacy_Kuszenie_sw_A_2.jpg\",\"datePublished\":\"2025-12-16T12:07:05+00:00\",\"dateModified\":\"2025-12-16T12:08:43+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/uzywki-i-narkotyki\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/uzywki-i-narkotyki\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/uzywki-i-narkotyki\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/12\\\/Witkacy_Kuszenie_sw_A_2.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/12\\\/Witkacy_Kuszenie_sw_A_2.jpg\",\"width\":2560,\"height\":1220,\"caption\":\"Muzeum Narodowe w Krakowie; www.zbiory.mnk.pl ;MNK II-b-1559;;fot. Jacek \u0152widerski\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/uzywki-i-narkotyki\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/en\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"U\u017cywki i narkotyki\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/\",\"name\":\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"description\":\"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"U\u017cywki i narkotyki - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/uzywki-i-narkotyki\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"U\u017cywki i narkotyki - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","og_description":"Z w\u0142asnych do\u015bwiadcze\u0144 wiemy, \u017ce nie wszystkie ro\u015bliny s\u0105 smaczne i nadaj\u0105 si\u0119 do jedzenia.  Jednak w\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3re nie stanowi\u0105 podstawy diety jest kilka grup spe\u0142niaj\u0105cych inne funkcje \u2013 o jednej z nich, przyprawach, pisali\u015bmy ju\u017c w nr X.  Opr\u00f3cz gatunk\u00f3w przyprawowych istnieje jednak ca\u0142kiem poka\u017ana lista ro\u015blin, kt\u00f3re cho\u0107 smaczne nie s\u0105 dostarczaj\u0105 […]","og_url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/uzywki-i-narkotyki\/","og_site_name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","article_modified_time":"2025-12-16T12:08:43+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":1220,"url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Witkacy_Kuszenie_sw_A_2.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"8 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/uzywki-i-narkotyki\/","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/uzywki-i-narkotyki\/","name":"U\u017cywki i narkotyki - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/uzywki-i-narkotyki\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/uzywki-i-narkotyki\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Witkacy_Kuszenie_sw_A_2.jpg","datePublished":"2025-12-16T12:07:05+00:00","dateModified":"2025-12-16T12:08:43+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/uzywki-i-narkotyki\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/uzywki-i-narkotyki\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/uzywki-i-narkotyki\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Witkacy_Kuszenie_sw_A_2.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Witkacy_Kuszenie_sw_A_2.jpg","width":2560,"height":1220,"caption":"Muzeum Narodowe w Krakowie; www.zbiory.mnk.pl ;MNK II-b-1559;;fot. Jacek \u0152widerski"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/uzywki-i-narkotyki\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"U\u017cywki i narkotyki"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/#website","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/","name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","description":"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base\/19649","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/knoweledge_base"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19650"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19649"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19649"},{"taxonomy":"knoweledge_categories","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_categories?post=19649"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}