{"id":19870,"date":"2025-12-17T13:00:06","date_gmt":"2025-12-17T12:00:06","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/?post_type=knoweledge_base&p=19870"},"modified":"2025-12-17T13:00:13","modified_gmt":"2025-12-17T12:00:13","slug":"oszustwa-roslin","status":"publish","type":"knoweledge_base","link":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/baza-wiedzy\/oszustwa-roslin\/","title":{"rendered":"Oszustwa Ro\u015blin"},"content":{"rendered":"\n

Wszyscy doskonale wiemy, \u017ce ro\u015bliny s\u0105 nieruchome.  Nie potrafi\u0105 si\u0119 przemieszcza\u0107 w poszukiwaniu po\u017cywienia, schronienia czy partnera.  Nie mniej jednak od\u017cywiaj\u0105 si\u0119, rozmna\u017caj\u0105 i mog\u0105 chroni\u0107 si\u0119 przed wrogami.  <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Ekonomia ponad wszystko<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Jak to robi\u0105? Ano poprzez rozmaite wynalazki i sztuczki in\u017cynierskie, kt\u00f3re, gdyby nie nasza wiedza o ewolucji \u015bwiata \u017cywego, mo\u017cnaby niemal uzna\u0107 za wytw\u00f3r \u015bwiat\u0142ego umys\u0142u.  Nie b\u0119d\u0105c w stanie wykona\u0107 niekt\u00f3rych zada\u0144, ro\u015bliny musz\u0105 ucieka\u0107 si\u0119 do korzystania z pomocy rozmaitych czynnik\u00f3w \u017cywych i nieo\u017cywionych np. zwierz\u0105t.  <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Czytelnicy zapewne wiedz\u0105 o czym m\u00f3wi\u0119.  Ka\u017cdy automatycznie wyobra\u017ca sobie pszczo\u0142y lub inne owady przenosz\u0105ce py\u0142ek z jednego kwiatu na inny czy te\u017c zwierz\u0119ta zjadaj\u0105ce owoce i jednocze\u015bnie rozsiewaj\u0105ce nasiona zjadanej ro\u015bliny.  To wszystko prawda, lecz za us\u0142ugi trzeba p\u0142aci\u0107.  Nic nie odbywa si\u0119 z darmo ani z pobudek altruistycznych.  Zwierz\u0119ta przenosz\u0105 py\u0142ek i zapylaj\u0105 kwiaty, lecz w zamian po\u017cywiaj\u0105 si\u0119 s\u0142odkim nektarem, bogatym w bia\u0142ko py\u0142kiem (produkowany jest w takich kwiatach w nadmiarze) lub innymi substancjami jadalnymi albo potrzebnymi zwierz\u0119tom.  <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Ciekawe s\u0105 np. niekt\u00f3re storczyki z rodzaj\u00f3w Coryanthes, Gongora <\/em>czy Actineta<\/em>, kt\u00f3re oferuj\u0105 owadom w zamian za zapylenie substancje zapachowe \u2013 s\u0105 one, niby perfumy, zbierane przez samce pewnych b\u0142onk\u00f3wek, aby nast\u0119pnie przywabia\u0107 samiczki.  Wszystko to jest jednak bardzo kosztowne, a ekonomia w przyrodzie liczy si\u0119 mo\u017ce nawet bardziej ni\u017c w spo\u0142eczno\u015bciach ludzkich.  <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Wyprodukowanie kwiat\u00f3w lub innych struktur przywabiaj\u0105cych zwierz\u0119ta kosztuje cenne zapasy energii i budulca, do tego dochodz\u0105 jeszcze nak\u0142ady na bogaty w cukry nektar lub zawieraj\u0105cy du\u017co bia\u0142ka py\u0142ek.  Zapach to nast\u0119pny wydatek.  Po zapyleniu trzeba wytworzy\u0107 nasiona i owoce, kt\u00f3re, je\u017celi chcemy, aby by\u0142y zjadane przez zwierz\u0119ta i w ten spos\u00f3b rozprzestrzeniane, r\u00f3wnie\u017c trzeba zaopatrzy\u0107 w po\u017cywne substancje.  Lista wydatk\u00f3w ro\u015bnie!  Niejeden powiedzia\u0142by \u2013 \u2018sk\u00f3rka za wyprawk\u0119\u2019, a jednak \u2013 rozmna\u017ca\u0107 si\u0119 trzeba…  Gdyby tak jednak ma\u0142e oszustwo…  Mo\u017ce uda\u0142oby si\u0119 nie zap\u0142aci\u0107 za us\u0142ugi bazuj\u0105c na naiwno\u015bci kontrahent\u00f3w.   Okazuje si\u0119, \u017ce wiele ro\u015blin stosuje w\u0142a\u015bnie tak\u0105 strategi\u0119…<\/p>\n\n\n\n


<\/p>\n\n\n\n

Ach jak upaja ten zapach…<\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n


Jednym z czynnik\u00f3w, kt\u00f3ry przywabia owady do kwiat\u00f3w jest zapach.  Jest on zwiastunem po\u017cywienia i cz\u0119sto, szczeg\u00f3lnie w przypadku ro\u015blin zapylanych przez owady o aktywno\u015bci nocnej,  bywa wa\u017cnym wska\u017anikiem dla zwierz\u0119cia.  Istniej\u0105 jednak gatunki, kt\u00f3re mimo zapachu nie oferuj\u0105 ponadto \u017cadnych korzy\u015bci.  Jest tak z rodzimym polskim gatunkiem storczyka samczego (Orchis mascula<\/em>)<\/strong>.  <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Storczyk samczy (Orchis mascula<\/em>) fot. Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Kwiaty tej ro\u015bliny wydzielaj\u0105 zapach, kt\u00f3ry sugeruje, \u017ce zawieraj\u0105 bogaty w cukry nektar.\u00a0 Nic bardziej b\u0142\u0119dnego.\u00a0 Zwiedziony zapachem owad siada na kwiecie i nie znajduje nic, kwiat jednak obdarza go \u0142adunkiem py\u0142ku\u00a0 (u storczyk\u00f3w zebranego w charakterystyczne pakieciki zwane py\u0142kowinami<\/a>), zyskuj\u0105c na kosztach produkcji s\u0142odyczy.\u00a0 Owady nie s\u0105 jednak zupe\u0142nie bezradne.\u00a0 <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Storczyk samczy<\/strong> jest zapylany g\u0142\u00f3wnie przez pszczo\u0142y i trzmiele, a jak wykaza\u0142y badania nad zachowaniem\u00a0 tych owad\u00f3w, potrafi\u0105 si\u0119 one uczy\u0107.\u00a0 Raz oszukane b\u0119d\u0105 unika\u0107 podobnych kwiat\u00f3w.\u00a0 Od czego jednak zmy\u015blno\u015b\u0107 natury.\u00a0 Storczyk samczy jest bardzo zmienny pod wzgl\u0119dem morfologii kwiat\u00f3w, co z kolei uniemo\u017cliwia owadom precyzyjne nauczenie si\u0119 wygl\u0105du oszusta i pozwala dalej bezkarnie korzysta\u0107 z darmowej si\u0142y roboczej.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n


Podobn\u0105 sztuczki stosuj\u0105 inne ro\u015bliny, lecz one z kolei wabi\u0105 zepsutego mi\u0119sa.\u00a0 Wiele owad\u00f3w (szczeg\u00f3lnie much – sk\u0105d my to znamy) ch\u0119tnie sk\u0142ada jaja na padlinie, poniewa\u017c zapewnia to doskona\u0142e \u017ar\u00f3d\u0142o pokarmu dla m\u0142odego pokolenia.\u00a0 Korzysta z tego wiele ro\u015blin z r\u00f3\u017cnych rodzin.\u00a0 Przyk\u0142ady znajdziemy w\u015br\u00f3d storczyk\u00f3w, ro\u015blin z rodziny obrazkowatych, troje\u015bciowatych i kokornakowatych, a tak\u017ce wielu innych.\u00a0 Ca\u0142y proceder wygl\u0105da podobnie, r\u00f3\u017cni si\u0119 tylko w szczeg\u00f3\u0142ach.\u00a0 Kwiaty takie charakteryzuj\u0105 si\u0119 zapachem padliny oraz kolorem, kt\u00f3ry tak\u017ce ma je upodabnia\u0107 do zepsutego mi\u0119sa (br\u0105zowy, br\u0105zowo-fioletowy, ciemnoczerwony).\u00a0 Wybieg taki stosuje znany wielu mi\u0142o\u015bnikom ro\u015blin doniczkowych sukulent Stapelia.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Bukietnica Arnolda, Rafflesia arnoldii<\/em> paso\u017cytuje na pn\u0105czach z rodzaju Tetrastigma. fot. M. Chaniago, Domena Publiczna, Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Tak samo przywabia owady rekordzistka je\u017celi chodzi o rozmiary kwiat\u00f3w, kt\u00f3rych \u015brednica dochodzi do 1m \u2013 azjatycka bukietnica Arnolda (Rafflesia arnoldii)<\/em><\/strong>, nawiasem m\u00f3wi\u0105c \u2013 ro\u015blina paso\u017cytnicza.\u00a0 <\/a>Wiele ro\u015blin imituj\u0105cych padlin\u0119 opr\u00f3cz oszustwa posuwa si\u0119 do wi\u0119zienia owad\u00f3w we wn\u0119trzu kwiat\u00f3w lub kwiatostan\u00f3w do czasu, a\u017c nie dojdzie do zapylenia.\u00a0 <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"
Obrazki plamiste (Arum maculatum), fot. J.Pop\u0142awska<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Obrazki plamiste (Arum maculatum) fot. J.Pop\u0142awska fot. J.Pop\u0142awska<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Obrazki plamiste, (Arum maculatum), fot. J.Pop\u0142awska<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Obrazki plamiste (Arum maculatum), fot. J.Pop\u0142awska<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Obrazki plamiste, (Arum maculatum), fot. J.Pop\u0142awska<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Celuj\u0105 w tym szczeg\u00f3lnie gatunki z rodziny obrazkowatych np. rosn\u0105ca u nas ro\u015blina o wdzi\u0119cznej nazwie obrazki plamiste (Arum maculatum<\/em>)<\/strong> oraz r\u00f3\u017cne gatunki kokornak\u00f3w (Aristolochia,<\/a><\/em> rodzina kokornakowate)<\/strong>. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Kokornak drzewiasty (Aristolochia arborea<\/em>), fot. J. Pop\u0142awska<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

W przypadku kokornaku powojnikowego (Aristolochia clematitis) <\/em><\/strong>ofiarami s\u0105 drobne muszki, kt\u00f3re przywabione do kwiatu maj\u0105cego kszta\u0142t kolbki z okr\u0105g\u0142ym dnem zako\u0144czonej \u017c\u00f3\u0142t\u0105 niby-chor\u0105giewk\u0105, wciskaj\u0105 si\u0119 do wn\u0119trza przez rurkowate wej\u015bcie zaopatrzone w liczne, skierowane ku do\u0142owi sztywne w\u0142oski.\u00a0 Skonstruowane s\u0105 one w ten spos\u00f3b, \u017ce odginaj\u0105 si\u0119 \u0142atwo ku \u015bciankom kwiatu wy\u0142\u0105cznie gdy owad wchodzi do \u015brodka.\u00a0 Gdy ju\u017c osi\u0105gnie rozszerzone i nagie dno kwiatowe jest w pu\u0142apce bez wyj\u015bcia poniewa\u017c szczecinki skutecznie blokuj\u0105 otw\u00f3r wej\u015bciowy.\u00a0 Kwiat znajduje si\u0119 w tym momencie w fazie \u017ce\u0144skiej a na dnie czeka na ofiar\u0119 znami\u0119 s\u0142upka gotowe do przyj\u0119cia py\u0142ku z cia\u0142a z\u0142apanej muszki.\u00a0 Nast\u0119pnie kwiat kokornaku przechodzi w faz\u0119 m\u0119sk\u0105 i uwi\u0119zione dalej zwierz\u0119ta obsypuje swoim w\u0142asnym py\u0142kiem.\u00a0 Dopiero po tej operacji sztywne w\u0142oski wi\u0119dn\u0105 umo\u017cliwiaj\u0105c uwi\u0119zionym muszkom wydostanie si\u0119 z \u201eceli\u201d.\u00a0 Przez ca\u0142y czas \u201eosadzenia\u201d owady od\u017cywiaj\u0105 si\u0119 sk\u0105po wydzielanym przez \u015bcianki wn\u0119trza korony nektarem.\u00a0 Podobny system znajdziemy r\u00f3wnie\u017c w kwiatostanach wspomnianych ju\u017c obrazk\u00f3w plamistych.\u00a0 Maj\u0105 one kszta\u0142t kolby ukrytej w pochwie.\u00a0 W\u0142a\u015bnie przez kombinacj\u0119 owej pochwy i samego kwiatostanu powstaje pu\u0142apka.\u00a0 Zwabione zapachem much\u00f3wki wpadaj\u0105 do tutkowatej pochwy, kt\u00f3ra poprzegradzana jest rz\u0119dami szczecinowatych p\u0142onych kwiat\u00f3w uniemo\u017cliwiaj\u0105cych wydostanie si\u0119.\u00a0 Znajduj\u0105ce si\u0119 w \u015brodku tutki kwiaty s\u0105 w fazie \u017ce\u0144skiej i zostaj\u0105 zapylone przyniesionym przez z\u0142apane owady py\u0142kiem.\u00a0 Podobnie jak u kokornaku niewola trwa do chwili przej\u015bcia kwiat\u00f3w w faz\u0119 m\u0119sk\u0105.\u00a0 <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n


Opr\u00f3cz owad\u00f3w sk\u0142adaj\u0105cych jajka na padlinie istniej\u0105 takie, kt\u00f3re do tego celu poszukuj\u0105 odpowiednich grzyb\u00f3w.\u00a0 To nast\u0119pne pole do popisu dla ro\u015blin.\u00a0 Storczyki <\/a>z rodzaj\u00f3w Dracula i Corybas<\/em> posiadaj\u0105 war\u017cki w strukturze i zapachu przypominaj\u0105ce tkanki grzyba.\u00a0 Zwabiaj\u0105 one pewne muszki, kt\u00f3re, usi\u0142uj\u0105c znosi\u0107 we wn\u0119trzu kwiat\u00f3w jajka, przyczyniaj\u0105 si\u0119 do ich zapylenia.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n


Zamiast udawa\u0107 padlin\u0119 lub grzyba (prawda jakie to niesmaczne w naszym ludzkim poj\u0119ciu), mo\u017cna si\u0119 podszywa\u0107 pod kogo\u015b innego oferuj\u0105cego po\u017cywny nektar.\u00a0 Celuj\u0105 w tym przede wszystkim storczyki.\u00a0 Na przyk\u0142ad bu\u0142awnik czerwony, Cephalantera rubra<\/em><\/strong> (w Polsce pod ochron\u0105), udaje z powodzeniem (mowa oczywi\u015bcie o owadzim punkcie widzenia) gatunki dzwonka (Campanula<\/em>)<\/strong>.\u00a0 Orchis israelitica <\/em><\/strong>upodabnia si\u0119 do Bellevalia flexuosa<\/em><\/strong> z rodziny Liliowatych, za\u015b tropikalne storczyki Epidendrum ardeus<\/strong><\/em>, Elleatus aureus\u00a0 i Odontoglossum retusum<\/em><\/strong> udaj\u0105 kwiaty Gaultheria<\/strong><\/em> (rodzina wrzosowate, Ericaceae)<\/strong>.
Wszystko powy\u017csze to jednak tylko niewinna igraszka, w por\u00f3wnaniu z tym co potrafi\u0105 inne storczyki<\/a> z rodzaju dwulistnik (Ophrys<\/em>).<\/strong><\/p>\n\n\n\n


<\/p>\n\n\n\n

Seks i nikt nie mo\u017ce si\u0119 oprze\u0107…<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n


Stosowane przez nie wybiegi to chyba najwy\u017csza szko\u0142a jazdy w\u015br\u00f3d ro\u015blin kwiatowych.\u00a0 Ni mniej ni wi\u0119cej – udaj\u0105 one owady.\u00a0 A \u015bci\u015blej, samiczki konkretnych gatunk\u00f3w b\u0142onk\u00f3wek.\u00a0 Kwiaty tych ro\u015blin nawet dla ludzkiego oka, nie m\u00f3wi\u0105c o owadzim, do z\u0142udzenia przypominaj\u0105 owada.\u00a0 \u017beby tego by\u0142o ma\u0142o r\u00f3wnie\u017c pachn\u0105 jak samice.\u00a0 <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Nie ma si\u0119 wi\u0119c czemu dziwi\u0107, \u017ce jurne samczyki pr\u00f3buj\u0105 kopulowa\u0107 z takimi kwiatami, a w trakcie tej czynno\u015bci otrzymuj\u0105, nie\u015bwiadome, \u0142adunek py\u0142ku.\u00a0 I jak si\u0119 broni\u0107 przed takim oszustwem?\u00a0 Wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015b\u0107 seksualna nie wchodzi przecie\u017c w rachub\u0119!\u00a0 Nie jest to rzecz unikalna w\u015br\u00f3d storczyk\u00f3w, podobn\u0105 strategi\u0119 stosuj\u0105 australijskie gatunki z rodzaju Drakea <\/em>oraz Cryptostylis.<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n


Nie wszystko z\u0142oto, co si\u0119 \u015bwieci…<\/strong>
<\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Wiele ro\u015blin kwiatowych opiera swoje oszustwa na ciekawo\u015bci zwierz\u0105t, wytwarzaj\u0105c rozmaite urz\u0105dzenia symuluj\u0105ce ruch.\u00a0 Spokrewniona ze Stapeli\u0105 Tavaresia<\/em> posiada dzwonkowate kwiaty, w kt\u00f3rych wn\u0119trzu znajduje si\u0119 10 wytwor\u00f3w korony wygl\u0105daj\u0105cych jak d\u0142ugie sztywne nitki zako\u0144czone czerwonymi kropelkami.\u00a0 Ko\u0144ce nitek zwieszaj\u0105 si\u0119 i poruszaj\u0105 za najl\u017cejszym ruchem powietrza.\u00a0 Korona jest na dodatek prawie przezroczysta, wi\u0119c owe czerwone \u2018b\u0142yszczki\u2019 wida\u0107 ze wszystkich stron.\u00a0 Doskonale przywabiaj\u0105 one owady, kt\u00f3re zaintrygowane ruchem przylatuj\u0105 i dokonuj\u0105, niejako przy okazji, zapylenia.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Hakea trifurcata (Proteaceae<\/em>), fot. Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n


Na pocz\u0105tku wspomnieli\u015bmy jeszcze o produkcji owoc\u00f3w i rozsiewaniu.\u00a0 Okazuje si\u0119, \u017ce mo\u017ce by\u0107 to w pewnych warunkach problemem dla ro\u015blin oferuj\u0105cych owoce, na kt\u00f3re jest zbyt wielu amator\u00f3w.\u00a0 Tak jest w przypadku australijskiego krzewu Hakea trifurcata (Proteaceae)<\/strong><\/em>, kt\u00f3rego owoce s\u0105 wielkim przysmakiem ptak\u00f3w.\u00a0 Ot\u00f3\u017c ro\u015blina ta, aby zapobiec zjedzeniu zbyt wielkiej liczby owoc\u00f3w, wykszta\u0142ca cz\u0119\u015b\u0107 li\u015bci do z\u0142udzenia przypominaj\u0105cych owoce.\u00a0 \u017beby by\u0142y bardziej atrakcyjne dla rabusi\u00f3w, s\u0105 one zwykle wi\u0119ksze od \u2018uczciwych\u2019.\u00a0 Ptaki, kt\u00f3re pr\u00f3buj\u0105 zje\u015b\u0107 owoc z tego krzewu, cz\u0119sto trafiaj\u0105 na jego imitacj\u0119 i dzi\u0119ki temu maleje prawdopodobie\u0144stwo zniszczenia tego, kt\u00f3ry faktycznie zawiera cenne dla ro\u015bliny nasiona.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Nieruchomi \u0142owcy<\/strong><\/h2>\n\n\n\n


W tym momencie warto wspomnie\u0107 kilka s\u0142\u00f3w o zupe\u0142nie innej, ni\u017c dotychczas opisywane zapylanie, stronie \u017cycia ro\u015blin.\u00a0 Jak wszyscy doskonale wiedz\u0105 ro\u015bliny s\u0105 samo\u017cywne (mo\u017ce z wyj\u0105tkiem nielicznych gatunk\u00f3w paso\u017cytniczych) tzn. na drodze fotosyntezy wytwarzaj\u0105 potrzebne im do \u017cycia zwi\u0105zki organiczne, zwi\u0105zki mineralne za\u015b pobieraj\u0105 z gleby.\u00a0 S\u0105 jednak pewne wyj\u0105tki.\u00a0 W niekt\u00f3rych \u015brodowiskach, do nich nale\u017c\u0105 np. bardzo ubogie w zwi\u0105zki mineralne torfowiska, ro\u015bliny musz\u0105 rekompensowa\u0107 sobie braki substancji, kt\u00f3rych nie mo\u017cna pobra\u0107 z pod\u0142o\u017ca.\u00a0 Rozwi\u0105za\u0142y to w ten spos\u00f3b, \u017ce \u2018poluj\u0105\u2019 na owady i z ich strawionych cia\u0142 uzyskuj\u0105 niezb\u0119dne do \u017cycia pierwiastki (nie trac\u0105 przy tym oczywi\u015bcie zdolno\u015bci fotosyntetycznych).\u00a0 <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

\u017baden jednak owad, chcia\u0142oby si\u0119 napisa\u0107 \u2018przy zdrowych zmys\u0142ach\u2019 nie przyleci do takiej \u2018krwio\u017cerczej bestii\u2019 bez powodu.\u00a0 Trzeba go jako\u015b do tego zach\u0119ci\u0107.\u00a0 Rozwi\u0105zanie oczywi\u015bcie znowu polega na oszustwie.\u00a0 Jako powabnia s\u0142u\u017c\u0105 albo kwiatokszta\u0142tne, przekszta\u0142cone li\u015bcie, albo inne twory imituj\u0105ce jadalne substancje.\u00a0 <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Pierwszy spos\u00f3b jest stosowany przez wiele gatunk\u00f3w z rodziny kapturnicowatych (Sarraceniaceae<\/em>) oraz dzbanecznikowatych (Nepenthaceae<\/em>)<\/strong>.\u00a0 Cz\u0119\u015b\u0107 li\u015bci tych ro\u015blin kszta\u0142tem przypomina dzbanek lub butelk\u0119 i jest podobna do kwiat\u00f3w.\u00a0 Brzegi takich li\u015bci bywaj\u0105 zwykle kontrastowo zabarwione i zawieraj\u0105 nawet gruczo\u0142ki wydzielaj\u0105ce nektar.\u00a0 Wszystko to oczywi\u015bcie s\u0142u\u017cy do przywabienia owad\u00f3w, kt\u00f3re, gdy znajd\u0105 si\u0119 na tym pseudo-kwiecie zwykle nie maj\u0105 ju\u017c szansy ucieczki.\u00a0 Rozmaite dodatkowe przystosowania powoduj\u0105, \u017ce owad ze\u015blizguje si\u0119 do wn\u0119trza takiego li\u015bcia-pu\u0142apki i zostaje tam strawiony. \u00a0<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Rosiczka przyl\u0105dkowa (Drosera capensis<\/em>) fot. Ogr\u00f3d Botaniczny UW<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n


Znana wi\u0119kszo\u015bci czytelnik\u00f3w rosiczka,<\/strong> b\u0119d\u0105ca r\u00f3wnie\u017c ro\u015blin\u0105, kt\u00f3ra potrafi trawi\u0107 owady, stosuje inny spos\u00f3b przywabianie ofiar.\u00a0 Jej listki mianowicie s\u0105 pokryte w\u0142oskami gruczo\u0142kowymi, kt\u00f3re wydzielaj\u0105 kropelki \u2018rosy\u2019, s\u0142odko pachn\u0105cej i po\u0142yskuj\u0105cej w s\u0142o\u0144cu substancji dzia\u0142aj\u0105cej jak powabnia na owady.\u00a0 Zn\u0119cone siadaj\u0105 one na li\u015bciu i przyklejaj\u0105 si\u0119 do niego.\u00a0 Nast\u0119pnie li\u015b\u0107 zaczyna si\u0119 wolno zwija\u0107 i owad jest ju\u017c w pu\u0142apce bez wyj\u015bcia. \u00a0 Dalsza cz\u0119\u015b\u0107 to powolne trawienie, kt\u00f3re mo\u017ce trwa\u0107 wiele dni.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"
Mucho\u0142\u00f3wka ameryka\u0144ska (Dionaea muscipula)<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Widoczna r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy Dionea muscipula <\/em>z natury i hybryd\u0105 uzyskan\u0105 z nasion przez Piotra Dobrzy\u0144skiego.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Drosera tokaiensis <\/em>to mi\u0119so\u017cerna ro\u015blina pochodz\u0105ca z Japonii. Jest uwa\u017cany za naturaln\u0105 hybryd\u0119 Drosera rotundifolia i Drosera spatulata.<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n


Przedstawione tu historie to tylko ma\u0142a cz\u0105stka zadziwiaj\u0105cych przystosowa\u0144 jakie wykszta\u0142ci\u0142y ro\u015bliny aby zrekompensowa\u0107 sobie niedostatki zwi\u0105zane z brakiem ruchu i osiad\u0142ym trybem \u017cycia.\u00a0 Te, z pozoru, niewinne i nieruchome organizmy posiadaj\u0105 bardzo wiele tajemnic, o kt\u00f3re, cz\u0119sto, nigdy by\u015bmy ich nie podejrzewali.\u00a0 Obserwuj\u0105c je starajmy si\u0119 dostrzec w nich co\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko przedmioty umilaj\u0105ce nam \u017cycie czy wype\u0142niaj\u0105ce zieleni\u0105 szaro\u015b\u0107 miast.\u00a0 Dostrze\u017cmy w nich ca\u0142\u0105 z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 i niesamowit\u0105 inwencj\u0119 Natury, co\u015b co nale\u017cy podziwia\u0107 lecz przede wszystkim chroni\u0107.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>
\n

Naszym rozm\u00f3wc\u0105 jest dyrektor Ogrodu Botanicznego UW, prof. dr hab.<\/strong> Marcin Zych<\/strong> \u2013 biolog, badacz ewolucjonista, etnobotanik, od lat zajmuj\u0105cy si\u0119 skomplikowanymi relacjami ro\u015blin z zapylaczami. Wi\u0119cej \u2192<\/strong><\/a><\/p>\n<\/div><\/div>\n","protected":false},"featured_media":19891,"parent":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[107],"knoweledge_categories":[69,169],"class_list":["post-19870","knoweledge_base","type-knoweledge_base","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-baza-wiedzy","knoweledge_categories-cykle-edukacyjne","knoweledge_categories-okiem-profesora"],"acf":[],"yoast_head":"\nOszustwa Ro\u015blin - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/oszustwa-roslin\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Oszustwa Ro\u015blin - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Wszyscy doskonale wiemy, \u017ce ro\u015bliny s\u0105 nieruchome.  Nie potrafi\u0105 si\u0119 przemieszcza\u0107 w poszukiwaniu po\u017cywienia, schronienia czy partnera.  Nie mniej jednak od\u017cywiaj\u0105 si\u0119, rozmna\u017caj\u0105 i mog\u0105 chroni\u0107 si\u0119 przed wrogami.  Ekonomia ponad wszystko Jak to robi\u0105? Ano poprzez rozmaite wynalazki i sztuczki in\u017cynierskie, kt\u00f3re, gdyby nie nasza wiedza o ewolucji \u015bwiata \u017cywego, mo\u017cnaby niemal uzna\u0107 za […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/oszustwa-roslin\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-12-17T12:00:13+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/483356348_4034959063391782_212746879356579147_n-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1080\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1350\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"14 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/oszustwa-roslin\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/oszustwa-roslin\\\/\",\"name\":\"Oszustwa Ro\u015blin - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/oszustwa-roslin\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/oszustwa-roslin\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/12\\\/483356348_4034959063391782_212746879356579147_n-1.jpg\",\"datePublished\":\"2025-12-17T12:00:06+00:00\",\"dateModified\":\"2025-12-17T12:00:13+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/oszustwa-roslin\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/oszustwa-roslin\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/oszustwa-roslin\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/12\\\/483356348_4034959063391782_212746879356579147_n-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/12\\\/483356348_4034959063391782_212746879356579147_n-1.jpg\",\"width\":1080,\"height\":1350},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/oszustwa-roslin\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/en\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Oszustwa Ro\u015blin\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/\",\"name\":\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"description\":\"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Oszustwa Ro\u015blin - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/oszustwa-roslin\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Oszustwa Ro\u015blin - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","og_description":"Wszyscy doskonale wiemy, \u017ce ro\u015bliny s\u0105 nieruchome.  Nie potrafi\u0105 si\u0119 przemieszcza\u0107 w poszukiwaniu po\u017cywienia, schronienia czy partnera.  Nie mniej jednak od\u017cywiaj\u0105 si\u0119, rozmna\u017caj\u0105 i mog\u0105 chroni\u0107 si\u0119 przed wrogami.  Ekonomia ponad wszystko Jak to robi\u0105? Ano poprzez rozmaite wynalazki i sztuczki in\u017cynierskie, kt\u00f3re, gdyby nie nasza wiedza o ewolucji \u015bwiata \u017cywego, mo\u017cnaby niemal uzna\u0107 za […]","og_url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/oszustwa-roslin\/","og_site_name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","article_modified_time":"2025-12-17T12:00:13+00:00","og_image":[{"width":1080,"height":1350,"url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/483356348_4034959063391782_212746879356579147_n-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"14 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/oszustwa-roslin\/","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/oszustwa-roslin\/","name":"Oszustwa Ro\u015blin - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/oszustwa-roslin\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/oszustwa-roslin\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/483356348_4034959063391782_212746879356579147_n-1.jpg","datePublished":"2025-12-17T12:00:06+00:00","dateModified":"2025-12-17T12:00:13+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/oszustwa-roslin\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/oszustwa-roslin\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/oszustwa-roslin\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/483356348_4034959063391782_212746879356579147_n-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/483356348_4034959063391782_212746879356579147_n-1.jpg","width":1080,"height":1350},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/oszustwa-roslin\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Oszustwa Ro\u015blin"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/#website","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/","name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","description":"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base\/19870","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/knoweledge_base"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19891"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19870"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19870"},{"taxonomy":"knoweledge_categories","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_categories?post=19870"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}