{"id":1998,"date":"2023-07-17T16:39:53","date_gmt":"2023-07-17T14:39:53","guid":{"rendered":"https:\/\/onecommerce.pl\/ogrody\/?post_type=knoweledge_base&p=1998"},"modified":"2025-07-04T12:02:01","modified_gmt":"2025-07-04T10:02:01","slug":"przegorzan-kulisty-2","status":"publish","type":"knoweledge_base","link":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/baza-wiedzy\/przegorzan-kulisty-2\/","title":{"rendered":"Przegorzan kulisty"},"content":{"rendered":"\n

Przegorzan kulisty (Echinops sphaerocephalus<\/em>) jest kenofitem,<\/strong> czyli m\u0142odszym przybyszem. Przyw\u0119drowa\u0142 do Polski <\/strong>z po\u0142udniowo-wschodniej Europy, jest gatunkiem euroazjatyckim. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Przegorzan kulisty, Echinops sphaerocephalus<\/em>, fot. Domena Publiczna, Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

W Polsce pierwsze wzmianki o uprawie tego gatunku pochodz\u0105 z XVI w. <\/strong>Jest nie tylko uciekinierem z upraw ogrodowych, ale i gatunkiem zadomowionym na siedliskach synantropijnych, lokalnie wkraczaj\u0105cym do zbiorowisk p\u00f3\u0142naturalnych. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Ro\u015bnie w pobli\u017cu ogr\u00f3dk\u00f3w przydomowych i dzia\u0142kowych, na wysypiskach, nieu\u017cytkach, przydro\u017cach, miedzach, terenach kolejowych, ale tak\u017ce w zaro\u015blach, na murawach. Uprawiany by\u0142 i jest nie tylko dla cel\u00f3w ozdobnych, ale r\u00f3wnie\u017c jako ro\u015blina miododajna.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Przegorzan kulisty, Echinops sphaerocephalus<\/em>, fot. I. Kirpluk, Ogr\u00f3d botaniczny UW<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Przegorzan kulisty<\/strong> jest pi\u0119kn\u0105 i okaza\u0142\u0105 bylin\u0105, osi\u0105ga nawet 180 cm wysoko\u015bci. Ma charakterystyczne, brzegiem kolczaste, pierzastodzielne li\u015bcie. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Kwiaty zebrane s\u0105 w kuliste kwiatostany o \u015brednicy ok. 50 mm,<\/strong> o lekko niebieskawym zabarwieniu. Kwitnienie przypada na letnie miesi\u0105ce. Kwiaty zapylane s\u0105 pszczo\u0142y, motyle i inne owady, pozyskuj\u0105ce nektar obficie wydzielaj\u0105cy si\u0119 w temperaturze 25-30\u00baC. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Owocem jest nie\u0142upka pokryta puchem kielichowym<\/strong> i rudymi szczecinkamiz pappusem w postaci r\u0105bka, pokryta rudymi szczecinkami. Taka budowa u\u0142atwia rozprzestrzenianie si\u0119 przez wiatr (anemochoria) i zwierz\u0119ta (epizoochoria, myrmekochoria). <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Przegorzan kulisty<\/strong> preferuje pe\u0142ne s\u0142o\u0144ce, gleb\u0119 such\u0105 lub umiarkowanie wilgotn\u0105, o odczynie oboj\u0119tnym lub zasadowym (z w\u0119glanem wapnia), lekk\u0105 i przepuszczaln\u0105, mineralno-pr\u00f3chnicz\u0105, umiarkowanie \u017cyzn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Przegorzan kulisty, Echinops sphaerocephalus<\/em>, fot. I. Kirpluk, Ogr\u00f3d botaniczny UW<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Przegorzan kulisty jest r\u00f3wnie\u017c ro\u015blin\u0105 lecznicz\u0105.<\/strong> Surowcem zielarskim s\u0105 owoce, zawieraj\u0105ce liczne alkaloidy, przede wszystkim echiniopsyn\u0119 oraz t\u0142usty olej.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Preparaty z owoc\u00f3w przegorzanu maj\u0105 dzia\u0142anie tonizuj\u0105ce i og\u00f3lnie wzmacniaj\u0105ce,<\/strong> ponadto podwy\u017cszaj\u0105 ci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/strong>. Zwi\u0119kszaj\u0105 pobudliwo\u015b\u0107 rdzenia kr\u0119gowego i zwi\u0119kszaj\u0105 napi\u0119cie mi\u0119\u015bni szkieletowych. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Przegorzan kulisty, Echinops sphaerocephalus<\/em>, fot. I. Kirpluk, Ogr\u00f3d botaniczny UW<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Uwaga! W wi\u0119kszych dawkach echinopsyna mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 drgawki.<\/strong> Jest to substancja bardzo silnie dzia\u0142aj\u0105ca i mo\u017ce by\u0107 stosowana tylko pod opiek\u0105 lekarza. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

M\u0142ode kwiatostany przegorzanu mo\u017cna bez obawy o zatrucie spo\u017cywa\u0107, jako jarzyn\u0119. <\/strong>Przyrz\u0105dza si\u0119 je jak karczochy. Z owoc\u00f3w wyt\u0142acza si\u0119 te\u017c olej, kt\u00f3ry nadaje si\u0119 do cel\u00f3w technicznych.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Porcj\u0119 wiedzy przygotowa\u0142a dla Was Izabella Kirpluk<\/strong> \u2192 botaniczka, kt\u00f3ra w Ogrodzie Botanicznym by\u0142a kuratorem kolekcji ekologicznych oraz dzia\u0142u Flory ni\u017cowej Polski. Zajmowa\u0142a si\u0119 gatunkami chronionymi, zagro\u017conymi i inwazyjnymi.<\/p>\n","protected":false},"featured_media":1999,"parent":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[107],"knoweledge_categories":[70],"class_list":["post-1998","knoweledge_base","type-knoweledge_base","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-baza-wiedzy","knoweledge_categories-deptane-po-drodze"],"acf":[],"yoast_head":"\nPrzegorzan kulisty - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/przegorzan-kulisty-2\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Przegorzan kulisty - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Przegorzan kulisty (Echinops sphaerocephalus) jest kenofitem, czyli m\u0142odszym przybyszem. Przyw\u0119drowa\u0142 do Polski z po\u0142udniowo-wschodniej Europy, jest gatunkiem euroazjatyckim. W Polsce pierwsze wzmianki o uprawie tego gatunku pochodz\u0105 z XVI w. Jest nie tylko uciekinierem z upraw ogrodowych, ale i gatunkiem zadomowionym na siedliskach synantropijnych, lokalnie wkraczaj\u0105cym do zbiorowisk p\u00f3\u0142naturalnych. Ro\u015bnie w pobli\u017cu ogr\u00f3dk\u00f3w przydomowych i […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/przegorzan-kulisty-2\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-07-04T10:02:01+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/przegorzan-kulisty.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1340\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"728\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/przegorzan-kulisty-2\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/przegorzan-kulisty-2\\\/\",\"name\":\"Przegorzan kulisty - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/przegorzan-kulisty-2\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/przegorzan-kulisty-2\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/przegorzan-kulisty.jpg\",\"datePublished\":\"2023-07-17T14:39:53+00:00\",\"dateModified\":\"2025-07-04T10:02:01+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/przegorzan-kulisty-2\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/przegorzan-kulisty-2\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/przegorzan-kulisty-2\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/przegorzan-kulisty.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/przegorzan-kulisty.jpg\",\"width\":1340,\"height\":728},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/przegorzan-kulisty-2\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/en\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Przegorzan kulisty\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"\\\/#website\",\"url\":\"\\\/\",\"name\":\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"description\":\"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Przegorzan kulisty - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/przegorzan-kulisty-2\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Przegorzan kulisty - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","og_description":"Przegorzan kulisty (Echinops sphaerocephalus) jest kenofitem, czyli m\u0142odszym przybyszem. Przyw\u0119drowa\u0142 do Polski z po\u0142udniowo-wschodniej Europy, jest gatunkiem euroazjatyckim. W Polsce pierwsze wzmianki o uprawie tego gatunku pochodz\u0105 z XVI w. Jest nie tylko uciekinierem z upraw ogrodowych, ale i gatunkiem zadomowionym na siedliskach synantropijnych, lokalnie wkraczaj\u0105cym do zbiorowisk p\u00f3\u0142naturalnych. Ro\u015bnie w pobli\u017cu ogr\u00f3dk\u00f3w przydomowych i […]","og_url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/przegorzan-kulisty-2\/","og_site_name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","article_modified_time":"2025-07-04T10:02:01+00:00","og_image":[{"width":1340,"height":728,"url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/przegorzan-kulisty.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"4 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/przegorzan-kulisty-2\/","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/przegorzan-kulisty-2\/","name":"Przegorzan kulisty - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","isPartOf":{"@id":"\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/przegorzan-kulisty-2\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/przegorzan-kulisty-2\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/przegorzan-kulisty.jpg","datePublished":"2023-07-17T14:39:53+00:00","dateModified":"2025-07-04T10:02:01+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/przegorzan-kulisty-2\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/przegorzan-kulisty-2\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/przegorzan-kulisty-2\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/przegorzan-kulisty.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/przegorzan-kulisty.jpg","width":1340,"height":728},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/przegorzan-kulisty-2\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Przegorzan kulisty"}]},{"@type":"WebSite","@id":"\/#website","url":"\/","name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","description":"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base\/1998","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/knoweledge_base"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1999"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1998"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1998"},{"taxonomy":"knoweledge_categories","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_categories?post=1998"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}