{"id":20184,"date":"2026-01-13T13:44:13","date_gmt":"2026-01-13T12:44:13","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/?post_type=knoweledge_base&p=20184"},"modified":"2026-01-13T13:44:20","modified_gmt":"2026-01-13T12:44:20","slug":"nie-ma-nie-ma-wody-na-pustyni","status":"publish","type":"knoweledge_base","link":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/baza-wiedzy\/nie-ma-nie-ma-wody-na-pustyni\/","title":{"rendered":"\u201eNie ma, nie ma wody na pustyni…\u201d"},"content":{"rendered":"\n


Woda jest jednym z najwa\u017cniejszych czynnik\u00f3w, kt\u00f3re decyduj\u0105 o sposobie \u017cycia organizm\u00f3w \u017cywych.\u00a0 Zar\u00f3wno jej nadmiar jak i brak znacz\u0105co wp\u0142ywa na wzrost i rozw\u00f3j ro\u015blin.\u00a0 Z poprzednich odcink\u00f3w wiemy ju\u017c jak zachowuj\u0105 si\u0119 gatunki, kt\u00f3rym przysz\u0142o \u017cy\u0107 w \u015brodowisku wodnym, co jednak robi\u0107 gdy jest jej za ma\u0142o?
<\/p>\n\n\n\n


Magazyn na pustyni<\/h2>\n\n\n\n


Na kuli ziemskiej jest wiele zak\u0105tk\u00f3w, gdzie woda wyst\u0119puje w znacznym niedomiarze, ka\u017cdemu z nas na my\u015bl ci\u015bnie si\u0119 od razu Sahara lub inne pustynie.\u00a0 Jednak nawet w Polsce takie miejsca nie s\u0105 rzadko\u015bci\u0105.\u00a0 Ot cho\u0107by suche, piaszczyste wydmy.\u00a0 \u017bycie w takim \u015brodowisku nie jest bajk\u0105.\u00a0 Woda, zdobyta z takim trudem, bardzo szybko wyparowuje.\u00a0 Co robi\u0105 ro\u015bliny, \u017ceby do tego nie dopu\u015bci\u0107.\u00a0 Rozwi\u0105za\u0144 mo\u017ce by\u0107 wiele \u2013 jednym z powszechniejszych jest jej magazynowanie.\u00a0 Tak w\u0142a\u015bnie robi\u0105 sukulenty.\u00a0 Ro\u015bliny te posiadaj\u0105 specjalna tkank\u0119, kt\u00f3ra umo\u017cliwia gromadzenie du\u017cych ilo\u015bci wody.\u00a0 Tkanka ta mo\u017ce si\u0119 znajdowa\u0107 w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach ro\u015bliny \u2013 w przypadku kaktus\u00f3w s\u0105 to \u0142odygi (m\u00f3wimy wtedy o sukulentach \u0142odygowych \u2013 ich odmian\u0105 mog\u0105 by\u0107 drzewa gromadz\u0105ce wod\u0119 w pniach \u2013 np. baobaby).\u00a0 <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Baobab (Adansonia<\/em>) fot. Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Agawy, aloesy czy rodzime rozchodniki wykorzystuj\u0105 wod\u0119 magazynowan\u0105 w li\u015bciach.\u00a0 Bogate w p\u0142yn tkanki s\u0105 tak\u017ce chronione przez specjalnie wykszta\u0142con\u0105 epiderm\u0119 (czyli sk\u00f3rk\u0119) \u2013 jest ona gruba i dodatkowo pokryta warstw\u0105 wosk\u00f3w.\u00a0 Znacznie utrudnia to parowanie i mo\u017ce tak\u017ce dzia\u0142a\u0107 jak swego rodzaju lusterko odbijaj\u0105ce promienie s\u0142o\u0144ca.\u00a0 Jednak taka izolacja nie mo\u017ce by\u0107 ca\u0142kowita \u2013 ro\u015blina przecie\u017c musi oddycha\u0107, pobiera\u0107 potrzebny do fotosyntezy dwutlenek w\u0119gla. \u00a0 Ro\u015bliny o cechach sukulent\u00f3w \u2013 m.in. kaktusy i gatunki z rodziny gruboszowatych (Crassulaceae<\/em>) rozwi\u0105za\u0142y to w ten spos\u00f3b, \u017ce stosuj\u0105 odmienny od innych grup typ fotosyntezy (tzw. fotosyntez\u0119 CAM).\u00a0 Polega on m.in. na tym, \u017ce aparaty szparkowe czyli wrota wymiany gazowej ro\u015blin otwieraj\u0105 si\u0119 tylko noc\u0105 a pobrany dwutlenek w\u0119gla jest zmagazynowany w inny spos\u00f3b ni\u017c u wi\u0119kszo\u015bci gatunk\u00f3w.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Miejsca z deficytem wody zdarzaj\u0105 si\u0119 w strefach najbardziej nieoczekiwanych. Okazuje si\u0119 bowiem, \u017ce wspomniane kaktusy to nie tylko mieszka\u0144cy pusty\u0144 \u2013 mo\u017cna je tak\u017ce spotka\u0107 w… deszczowych lasach tropikalnych.\u00a0Panuj\u0105ce w koronach najwy\u017cszych drzew warunki: silne nas\u0142onecznienie i ci\u0105g\u0142y brak wilgoci powoduj\u0105, \u017ce niekt\u00f3re gatunki kaktus\u00f3w (np. Rhipsalis<\/em>) czuj\u0105 si\u0119 tam \u015bwietnie.\u00a0 Zreszt\u0105 wiele epifit\u00f3w charakteryzuje si\u0119 zdolno\u015bci\u0105 magazynowania wody \u2013 niekt\u00f3re, jak gatunki nale\u017c\u0105ce do rodziny ananasowatych (Bromeliaceae<\/em>), buduj\u0105 wr\u0119cz ze swoich li\u015bci niewielkie baseniki, kt\u00f3re pe\u0142ni\u0105 rol\u0119 zbiornik\u00f3w na deszcz\u00f3wk\u0119.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Ananas jadalny (Ananas comosus<\/em>) fot. Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Woda na pustyni jest cenna nie tylko dla ro\u015blin \u2013 ch\u0119tni czyli rozmaite zwierz\u0119ta z przyjemno\u015bci\u0105 dobraliby si\u0119 do wodnego rezerwuary zgromadzonego w ro\u015blinnych tkankach.  Na przeszkodzie temu stoj\u0105 jednak rozmaite zabezpieczenia np. ostre ciernie kaktus\u00f3w.  R\u00f3wnie skuteczne okazuje si\u0119 maskowanie.  Robi\u0105 tak gatunki z rodziny przypo\u0142udnikowatych okre\u015blane wsp\u00f3ln\u0105 nazw\u0105 \u201e\u017cywych kamieni\u201d, kt\u00f3re barw\u0105 oraz kszta\u0142tem mi\u0119sistych li\u015bci upodabniaj\u0105 si\u0119 do le\u017c\u0105cych kamyk\u00f3w.  Jedyny moment kiedy s\u0105 dobrze widoczne to czas kwitnienia.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Opr\u00f3cz strategii sukulent\u00f3w istniej\u0105 tak\u017ce inne sposoby przetrwania suszy.\u00a0 W strefie Morza \u015ar\u00f3dziemnego cz\u0119ste s\u0105 przypadki kserofityzmu.<\/strong>\u00a0 Li\u015bcie takich gatunk\u00f3w s\u0105 zwykle b\u0142yszcz\u0105ce i osi\u0105gaj\u0105 niewielkie rozmiary.\u00a0 Na dodatek aparaty szparkowe znajduj\u0105 si\u0119 na spodniej stronie li\u015bcia i s\u0105 cz\u0119sto dodatkowo ukryte w rozmaitych zag\u0142\u0119bieniach cz\u0119sto os\u0142oni\u0119tych rozmaitymi w\u0142oskami \u2013 wszystko to znowu ma zapobiec nadmiernemu parowaniu i utracie wody.\u00a0 A je\u015bliby to nie pomog\u0142o \u2013 zostaje zawsze \u2013 utrata li\u015bci…\u00a0 Ro\u015bliny strefy \u015br\u00f3dziemnomorskiej tak\u017ce nara\u017cone s\u0105 na niebezpiecze\u0144stwo ze strony ro\u015blino\u017cerc\u00f3w.\u00a0 Ich sposoby walki ze zwierz\u0119tami to zwykle arsena\u0142 chemiczny \u2013 p\u0119dy zawieraj\u0105 rozmaite zwi\u0105zki truj\u0105ce (np. oleander) czy niesmaczne (np. tymianek lub rozmaryn).\u00a0 Do\u015b\u0107 cz\u0119sto zdarzaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce wypr\u00f3bowane metody zaczepne – ciernie i kolce.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
<\/em>Sukulent li\u015bciowy (Sedum rubrotinctum)<\/em> fot. Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Poza sposobami sukulent\u00f3w i kserofit\u00f3w znane s\u0105 strategie jeszcze prostsze.\u00a0 Mo\u017cna, \u017cyj\u0105c na pustyni, na przyk\u0142ad unika\u0107 suszy tak jak robi\u0105 to ro\u015bliny okre\u015blane mianem efemeryd.\u00a0 Powiecie, \u017ce to niemo\u017cliwe \u2013 a jednak!\u00a0 Cykl \u017cyciowy efemeryd \u2013 od nasionka, poprzez siewk\u0119 a\u017c do wytworzenia nasion trwa bardzo kr\u00f3tko \u2013 czasem wr\u0119cz kilkana\u015bcie dni.\u00a0 Ro\u015bliny te czekaj\u0105 utajone w postaci nasion na moment kiedy na pustyni spadnie deszcz (co, wbrew pozorom zdarza si\u0119 co jaki\u015b czas).\u00a0 Po deszczu nast\u0119puje szybkie kie\u0142kowanie i wzrost \u2013 ro\u015bliny b\u0142yskawicznie zakwitaj\u0105, wydaj\u0105 nasiona i obumieraj\u0105.\u00a0 Prze\u017cywa jednak ich potomstwo, czekaj\u0105c w postaci nasion na lepsze czasy.\u00a0 Podobnie rzecz ma si\u0119 z gatunkami okre\u015blanymi jako efemeroidy \u2013 te z kolei d\u0142ugi niekorzystny okres suszy prze\u017cywaj\u0105 w postaci cebul lub bulw.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
(Epithelantha<\/em>) fot. Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n


Cho\u0107 to dziwne brak wody mo\u017ce tak\u017ce doskwiera\u0107 w naszej szeroko\u015bci geograficznej \u2013 najbardziej daje si\u0119 we znaki w zim\u0119.\u00a0 Woda w postaci lodu lub \u015bniegu jest wtedy niedost\u0119pna dla korzeni ro\u015blin.\u00a0 C\u00f3\u017c wi\u0119c robi\u0105 nasze rodzime gatunki?\u00a0 Ano, tak jak niekt\u00f3re opisywane wy\u017cej kserofity trac\u0105 li\u015bcie, co jest ca\u0142kiem dobrym sposobem na susz\u0119 \u2013 a przy okazji daje nam niezapomniane jesienne widoki…<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Nie wszystko kaktus..<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Nie ka\u017cda ro\u015blina rosn\u0105ca na pustyni, posiadaj\u0105ca mi\u0119sist\u0105 \u0142odyg\u0119 opatrzon\u0105 cierniami to kaktus.\u00a0 Panuj\u0105ce tam specyficzne warunki powoduj\u0105, \u017ce wiele gatunk\u00f3w nale\u017c\u0105cych do niespokrewnionych ze sob\u0105 rodzin wygl\u0105da niemal identycznie \u2013 o takich przypadkach m\u00f3wi si\u0119 u\u017cywaj\u0105c terminu konwergencja.\u00a0 Oznacza to wykszta\u0142cenie takich samych ewolucyjnych rozwi\u0105za\u0144 w r\u00f3\u017cnych liniach rozwojowych organizm\u00f3w \u017cywych.\u00a0 <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Wilczomlecz opas\u0142y, (Euphorbia<\/em>) fot. Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Wiele typowych przyk\u0142ad\u00f3w tego zjawiska znajdziemy w\u0142a\u015bnie w\u015br\u00f3d pustynnych kaktus\u00f3w, wilczomleczy (Euphorbia<\/em>) czy gatunk\u00f3w z rodziny trojesciowatych (Asclepaiadaceae<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Literatura<\/strong><\/p>\n\n\n\n

D. Attenborough. Prywatne \u017cycie ro\u015blin. MUZA S.A., Warszawa 1996.<\/p>\n\n\n\n

A.J. Szweykowscy. Botanika. Morfologia. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1992.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>
\n

Naszym rozm\u00f3wc\u0105 jest dyrektor Ogrodu Botanicznego UW, prof. dr hab.<\/strong> Marcin Zych<\/strong> \u2013 biolog, badacz ewolucjonista, etnobotanik, od lat zajmuj\u0105cy si\u0119 skomplikowanymi relacjami ro\u015blin z zapylaczami. Wi\u0119cej \u2192<\/strong><\/a><\/p>\n<\/div><\/div>\n","protected":false},"featured_media":20185,"parent":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"tags":[107],"knoweledge_categories":[69,169],"class_list":["post-20184","knoweledge_base","type-knoweledge_base","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-baza-wiedzy","knoweledge_categories-cykle-edukacyjne","knoweledge_categories-okiem-profesora"],"acf":[],"yoast_head":"\n\u201eNie ma, nie ma wody na pustyni...\u201d - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/nie-ma-nie-ma-wody-na-pustyni\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u201eNie ma, nie ma wody na pustyni...\u201d - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Woda jest jednym z najwa\u017cniejszych czynnik\u00f3w, kt\u00f3re decyduj\u0105 o sposobie \u017cycia organizm\u00f3w \u017cywych.\u00a0 Zar\u00f3wno jej nadmiar jak i brak znacz\u0105co wp\u0142ywa na wzrost i rozw\u00f3j ro\u015blin.\u00a0 Z poprzednich odcink\u00f3w wiemy ju\u017c jak zachowuj\u0105 si\u0119 gatunki, kt\u00f3rym przysz\u0142o \u017cy\u0107 w \u015brodowisku wodnym, co jednak robi\u0107 gdy jest jej za ma\u0142o? Magazyn na pustyni Na kuli ziemskiej […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/nie-ma-nie-ma-wody-na-pustyni\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-01-13T12:44:20+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Wallpaper_of_E-ELT_site_testing_\u2014_Cerro_Armazones_Chile.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"7 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/nie-ma-nie-ma-wody-na-pustyni\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/nie-ma-nie-ma-wody-na-pustyni\\\/\",\"name\":\"\u201eNie ma, nie ma wody na pustyni...\u201d - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/nie-ma-nie-ma-wody-na-pustyni\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/nie-ma-nie-ma-wody-na-pustyni\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/Wallpaper_of_E-ELT_site_testing_\u2014_Cerro_Armazones_Chile.jpg\",\"datePublished\":\"2026-01-13T12:44:13+00:00\",\"dateModified\":\"2026-01-13T12:44:20+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/nie-ma-nie-ma-wody-na-pustyni\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/nie-ma-nie-ma-wody-na-pustyni\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/nie-ma-nie-ma-wody-na-pustyni\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/Wallpaper_of_E-ELT_site_testing_\u2014_Cerro_Armazones_Chile.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/Wallpaper_of_E-ELT_site_testing_\u2014_Cerro_Armazones_Chile.jpg\",\"width\":1920,\"height\":1200,\"caption\":\"The above panorama shows a view of the Atacama Desert as seen from the ESO Paranal Observatory, home to the Very Large Telescope. To the right of the image, one can see the road leading to the summit of Cerro Armazones, a site located in Chile, and a possible home for the future European Extremely Large Telescope (E-ELT). The E-ELT programme office has studied half a dozen potential sites for the future E-ELT observatory, which, with its 40-metre-class diameter, will be the world\u2019s biggest eye on the sky. Various aspects need to be considered in the site selection process. On the E-ELT Site Selection Advisory Committee\u2019s final short list for the recommended site, Armazones is also the committee\u2019s preferred site, because it has the best balance of sky quality across all aspects and can be operated in an integrated fashion with the existing Paranal Observatory.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/nie-ma-nie-ma-wody-na-pustyni\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/en\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u201eNie ma, nie ma wody na pustyni…\u201d\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/\",\"name\":\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"description\":\"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u201eNie ma, nie ma wody na pustyni...\u201d - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/nie-ma-nie-ma-wody-na-pustyni\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"\u201eNie ma, nie ma wody na pustyni...\u201d - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","og_description":"Woda jest jednym z najwa\u017cniejszych czynnik\u00f3w, kt\u00f3re decyduj\u0105 o sposobie \u017cycia organizm\u00f3w \u017cywych.\u00a0 Zar\u00f3wno jej nadmiar jak i brak znacz\u0105co wp\u0142ywa na wzrost i rozw\u00f3j ro\u015blin.\u00a0 Z poprzednich odcink\u00f3w wiemy ju\u017c jak zachowuj\u0105 si\u0119 gatunki, kt\u00f3rym przysz\u0142o \u017cy\u0107 w \u015brodowisku wodnym, co jednak robi\u0107 gdy jest jej za ma\u0142o? Magazyn na pustyni Na kuli ziemskiej […]","og_url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/nie-ma-nie-ma-wody-na-pustyni\/","og_site_name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","article_modified_time":"2026-01-13T12:44:20+00:00","og_image":[{"width":1920,"height":1200,"url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Wallpaper_of_E-ELT_site_testing_\u2014_Cerro_Armazones_Chile.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"7 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/nie-ma-nie-ma-wody-na-pustyni\/","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/nie-ma-nie-ma-wody-na-pustyni\/","name":"\u201eNie ma, nie ma wody na pustyni...\u201d - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/nie-ma-nie-ma-wody-na-pustyni\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/nie-ma-nie-ma-wody-na-pustyni\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Wallpaper_of_E-ELT_site_testing_\u2014_Cerro_Armazones_Chile.jpg","datePublished":"2026-01-13T12:44:13+00:00","dateModified":"2026-01-13T12:44:20+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/nie-ma-nie-ma-wody-na-pustyni\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/nie-ma-nie-ma-wody-na-pustyni\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/nie-ma-nie-ma-wody-na-pustyni\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Wallpaper_of_E-ELT_site_testing_\u2014_Cerro_Armazones_Chile.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Wallpaper_of_E-ELT_site_testing_\u2014_Cerro_Armazones_Chile.jpg","width":1920,"height":1200,"caption":"The above panorama shows a view of the Atacama Desert as seen from the ESO Paranal Observatory, home to the Very Large Telescope. To the right of the image, one can see the road leading to the summit of Cerro Armazones, a site located in Chile, and a possible home for the future European Extremely Large Telescope (E-ELT). The E-ELT programme office has studied half a dozen potential sites for the future E-ELT observatory, which, with its 40-metre-class diameter, will be the world\u2019s biggest eye on the sky. Various aspects need to be considered in the site selection process. On the E-ELT Site Selection Advisory Committee\u2019s final short list for the recommended site, Armazones is also the committee\u2019s preferred site, because it has the best balance of sky quality across all aspects and can be operated in an integrated fashion with the existing Paranal Observatory."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/nie-ma-nie-ma-wody-na-pustyni\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u201eNie ma, nie ma wody na pustyni…\u201d"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/#website","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/","name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","description":"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base\/20184","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/knoweledge_base"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20185"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20184"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20184"},{"taxonomy":"knoweledge_categories","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_categories?post=20184"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}