{"id":2046,"date":"2023-07-17T17:12:51","date_gmt":"2023-07-17T15:12:51","guid":{"rendered":"https:\/\/onecommerce.pl\/ogrody\/?post_type=knoweledge_base&p=2046"},"modified":"2025-07-04T13:52:34","modified_gmt":"2025-07-04T11:52:34","slug":"bielun-dziedzierzawa-2-2","status":"publish","type":"knoweledge_base","link":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/baza-wiedzy\/bielun-dziedzierzawa-2-2\/","title":{"rendered":"Bielu\u0144 dzi\u0119dzierzawa"},"content":{"rendered":"\n

Bielu\u0144 dzi\u0119dzierzawa<\/strong> (Datura stramonium<\/em>), gatunek nale\u017c\u0105cy do rodziny psiankowatych (Solanaceae<\/em>). <\/p>\n\n\n\n

W Polsce wyst\u0119puje pospolicie na ni\u017cu, natomiast rzadziej jest spotykany w ni\u017cszych po\u0142o\u017ceniach g\u00f3rskich. Do\u015b\u0107 cz\u0119sto znajdziemy go na siedliskach ruderalnych<\/strong>, takich jak przydro\u017ca, przyp\u0142ocia, przychacia, nieu\u017cytki. Wyst\u0119puje te\u017c w uprawach polnych, zw\u0142aszcza okopowych i w uprawach ogrodowych. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Bielu\u0144 dzi\u0119dzierzawa, Datura stramonium<\/em>,
fot. W. Podstolski<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Pochodzenie tej ro\u015bliny nie jest jasne. Plants of the World Online \u2013 strona Kr\u00f3lewskiego Ogrodu Botanicznego Kew podaje jako miejsce jej pochodzenia \u2013 obszar od Teksasu do Ameryki \u015arodkowej. Do Europy bielu\u0144 dzi\u0119dzierzawa<\/strong> zosta\u0142 zawleczony z we\u0142n\u0105 lub soj\u0105. Po raz pierwszy by\u0142 notowany w 1584 roku. W Polsce pierwsze znaleziska pochodz\u0105 z 1613 i 1652 roku.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

U nas gatunek ma status kenofita, czyli \u2013 obcego gatunku we florze, przyby\u0142ego po odkryciu Ameryki. Nie wkracza do zbiorowisk naturalnych czy p\u00f3\u0142naturalnych \u2013 wi\u0119c okre\u015blamy go mianem epekofita, gatunku zadomowionego na siedliskach antropogenicznych. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Bielu\u0144 dzi\u0119dzierzawa, Datura stramonium<\/em> \u2013 o tej porze roku obserwujemy jednocze\u015bnie kwiaty i owoce.
fot. W. Podstolski<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Bielu\u0144 dzi\u0119dzierzawa<\/strong> jest okaza\u0142\u0105 ro\u015blin\u0105 roczn\u0105, dorasta do 100 (a nawet 150) cm wysoko\u015bci. Ma widlasto rozga\u0142\u0119zion\u0105, delikatnie ow\u0142osion\u0105 \u0142odyg\u0119. Jego li\u015bcie s\u0105 du\u017ce \u2013 o szeroko\u015bci do 10 cm, d\u0142ugo\u015bci do 20 cm, grubo zatokowo z\u0105bkowane. Kwiaty wyrastaj\u0105 w rozwidleniach \u0142odygi, na kr\u00f3tkich szypu\u0142kach. Korona jest bia\u0142a, lejkowata, o rurce do 10 cm d\u0142ugiej, g\u00f3r\u0105 talerzykowato rozszerzona, o 5 zaostrzonych \u0142atkach.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Bielu\u0144 dzi\u0119dzierzawa, Datura stramonium<\/em>, p\u0119kni\u0119ta torebka nasienna, z kt\u00f3rej wysypuj\u0105 si\u0119 nasiona, fot. I. Kirpluk<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Z mi\u0119kko, kolczasto ow\u0142osionej zal\u0105\u017cni rozwija si\u0119 du\u017ca, do 5 cm d\u0142ugo\u015bci, jajowata torebka. Ca\u0142a pokryta jest sztywnymi kolcami i p\u0119ka 4 klapami, wysypuj\u0105c du\u017ce nasiona. Nasiona s\u0105 czarne lub br\u0105zowe, z charakterystycznym siatkowatym wzorem (widocznym na zdj\u0119ciu). Nasiona wysypuj\u0105 si\u0119 stopniowo, a mog\u0105 pozostawa\u0107 w owocu do zimy. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Bielu\u0144 dzi\u0119dzierzawa<\/strong> kwitnie od lipca do wrze\u015bnia (a w sprzyjaj\u0105cych warunkach nawet p\u00f3\u017aniej), przy czym w miesi\u0105cach jesiennych widzimy na ro\u015blinie zar\u00f3wno kwiaty jak i owoce. Bielu\u0144 dzi\u0119dzierzawa<\/strong> we wszystkich organach zawiera du\u017ce ilo\u015bci alkaloid\u00f3w tropanowych: hioscyjamin\u0119 i skopolamin\u0119.  <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Jest ro\u015blin\u0105 silnie truj\u0105c\u0105<\/strong>, a przy tym wykorzystywan\u0105 w celach leczniczych. Surowcem s\u0105 g\u0142\u00f3wnie li\u015bcie, czasami nasiona. Ma dzia\u0142anie przeciwastmatyczne, uspokajaj\u0105ce, przeciwb\u00f3lowe (r\u00f3wnie\u017c odurzaj\u0105ce). <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Alkaloidy tropanowe zawarte w ro\u015blinie powoduj\u0105 przyspieszenie czynno\u015bci serca, <\/strong>zmniejszenie napi\u0119cia mi\u0119\u015bni g\u0142adkich i wydzielania potu oraz rozszerzaj\u0105 \u017arenice. Skopolamina dzia\u0142a te\u017c depresyjnie oraz nasennie na o\u015brodkowy uk\u0142ad nerwowy. W wi\u0119kszych dawkach wywo\u0142uje halucynacje, kt\u00f3re mog\u0105 trwa\u0107 przez kilka godzin.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Bielu\u0144 dzi\u0119dzierzawa, Datura stramonium,<\/em> p\u0119kni\u0119ta torebka nasienna, z kt\u00f3rej wysypuj\u0105 si\u0119 nasiona, fot. I. Kirpluk<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Musimy pami\u0119ta\u0107, \u017ce bielu\u0144 dzi\u0119dzierzawa jest bardzo toksyczny<\/strong>. Niestety, przypadkowe i umy\u015blne przypadki \u015bmiertelne s\u0105 podobno dosy\u0107 cz\u0119ste. Ro\u015blina ma nieprzyjemny zapach, szczeg\u00f3lnie li\u015bcie intensywnie, odra\u017caj\u0105co pachn\u0105, wi\u0119c ju\u017c sam zapach powinien by\u0107 dla nas ostrze\u017ceniem.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Porcj\u0119 wiedzy przygotowa\u0142a dla Was Izabella Kirpluk<\/strong> \u2192 botaniczka, kt\u00f3ra w Ogrodzie Botanicznym by\u0142a kuratorem kolekcji ekologicznych oraz dzia\u0142u Flory ni\u017cowej Polski. Zajmowa\u0142a si\u0119 gatunkami chronionymi, zagro\u017conymi i inwazyjnymi.<\/p>\n","protected":false},"featured_media":2047,"parent":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[107],"knoweledge_categories":[70],"class_list":["post-2046","knoweledge_base","type-knoweledge_base","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-baza-wiedzy","knoweledge_categories-deptane-po-drodze"],"acf":[],"yoast_head":"\nBielu\u0144 dzi\u0119dzierzawa - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/bielun-dziedzierzawa-2-2\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Bielu\u0144 dzi\u0119dzierzawa - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Bielu\u0144 dzi\u0119dzierzawa (Datura stramonium), gatunek nale\u017c\u0105cy do rodziny psiankowatych (Solanaceae).  W Polsce wyst\u0119puje pospolicie na ni\u017cu, natomiast rzadziej jest spotykany w ni\u017cszych po\u0142o\u017ceniach g\u00f3rskich. Do\u015b\u0107 cz\u0119sto znajdziemy go na siedliskach ruderalnych, takich jak przydro\u017ca, przyp\u0142ocia, przychacia, nieu\u017cytki. Wyst\u0119puje te\u017c w uprawach polnych, zw\u0142aszcza okopowych i w uprawach ogrodowych.  Pochodzenie tej ro\u015bliny nie jest jasne. Plants […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/bielun-dziedzierzawa-2-2\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-07-04T11:52:34+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/bielun-dziedzierzawa-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1080\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"586\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/bielun-dziedzierzawa-2-2\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/bielun-dziedzierzawa-2-2\\\/\",\"name\":\"Bielu\u0144 dzi\u0119dzierzawa - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/bielun-dziedzierzawa-2-2\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/bielun-dziedzierzawa-2-2\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/bielun-dziedzierzawa-1.jpg\",\"datePublished\":\"2023-07-17T15:12:51+00:00\",\"dateModified\":\"2025-07-04T11:52:34+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/bielun-dziedzierzawa-2-2\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/bielun-dziedzierzawa-2-2\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/bielun-dziedzierzawa-2-2\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/bielun-dziedzierzawa-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/bielun-dziedzierzawa-1.jpg\",\"width\":1080,\"height\":586},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/bielun-dziedzierzawa-2-2\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/en\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Bielu\u0144 dzi\u0119dzierzawa\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"\\\/#website\",\"url\":\"\\\/\",\"name\":\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"description\":\"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Bielu\u0144 dzi\u0119dzierzawa - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/bielun-dziedzierzawa-2-2\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Bielu\u0144 dzi\u0119dzierzawa - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","og_description":"Bielu\u0144 dzi\u0119dzierzawa (Datura stramonium), gatunek nale\u017c\u0105cy do rodziny psiankowatych (Solanaceae).  W Polsce wyst\u0119puje pospolicie na ni\u017cu, natomiast rzadziej jest spotykany w ni\u017cszych po\u0142o\u017ceniach g\u00f3rskich. Do\u015b\u0107 cz\u0119sto znajdziemy go na siedliskach ruderalnych, takich jak przydro\u017ca, przyp\u0142ocia, przychacia, nieu\u017cytki. Wyst\u0119puje te\u017c w uprawach polnych, zw\u0142aszcza okopowych i w uprawach ogrodowych.  Pochodzenie tej ro\u015bliny nie jest jasne. Plants […]","og_url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/bielun-dziedzierzawa-2-2\/","og_site_name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","article_modified_time":"2025-07-04T11:52:34+00:00","og_image":[{"width":1080,"height":586,"url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/bielun-dziedzierzawa-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"4 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/bielun-dziedzierzawa-2-2\/","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/bielun-dziedzierzawa-2-2\/","name":"Bielu\u0144 dzi\u0119dzierzawa - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","isPartOf":{"@id":"\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/bielun-dziedzierzawa-2-2\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/bielun-dziedzierzawa-2-2\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/bielun-dziedzierzawa-1.jpg","datePublished":"2023-07-17T15:12:51+00:00","dateModified":"2025-07-04T11:52:34+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/bielun-dziedzierzawa-2-2\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/bielun-dziedzierzawa-2-2\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/bielun-dziedzierzawa-2-2\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/bielun-dziedzierzawa-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/bielun-dziedzierzawa-1.jpg","width":1080,"height":586},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/bielun-dziedzierzawa-2-2\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Bielu\u0144 dzi\u0119dzierzawa"}]},{"@type":"WebSite","@id":"\/#website","url":"\/","name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","description":"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base\/2046","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/knoweledge_base"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2047"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2046"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2046"},{"taxonomy":"knoweledge_categories","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_categories?post=2046"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}