{"id":2094,"date":"2023-07-31T15:09:22","date_gmt":"2023-07-31T13:09:22","guid":{"rendered":"https:\/\/onecommerce.pl\/ogrody\/?post_type=knoweledge_base&p=2094"},"modified":"2025-07-09T12:37:13","modified_gmt":"2025-07-09T10:37:13","slug":"wczesnowiosenne-2","status":"publish","type":"knoweledge_base","link":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/baza-wiedzy\/wczesnowiosenne-2\/","title":{"rendered":"Wczesnowiosenne"},"content":{"rendered":"\n

Jest to zagadnienie, kt\u00f3re w gruncie rzeczy, le\u017cy u podstaw naszej misji. B\u0119dziemy chcieli pokaza\u0107 ciekawe, chronione oraz rzadkie i zagro\u017cone gatunki w Polsce, m.in. z najnowszej \u201ePolskiej czerwonej listy paprotnik\u00f3w i ro\u015blin kwiatowych\u201d <\/strong>z 2016 roku, uprawiane w naszym Ogrodzie. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Ogr\u00f3d Botaniczny UW<\/strong> jeszcze na d\u0142ugo przed wej\u015bciem w \u017cycie zapis\u00f3w w ustawie o ochronie przyrody wprowadza\u0142 w \u017cycie dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu zachowanie ex situ rzadkich sk\u0142adnik\u00f3w flory Polskiej.<\/strong> Kluczem do tworzenia naszej kolekcji by\u0142o obowi\u0105zuj\u0105ce w danym czasie rozporz\u0105dzenie w sprawie ochrony gatunkowej ro\u015blin.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Z biegiem czasu, kiedy lista ro\u015blin obj\u0119tych ochron\u0105 gatunkow\u0105 w Polsce powi\u0119ksza\u0142a<\/strong> si\u0119, a ro\u015blin w naszym Ogrodzie przybywa\u0142o, niemo\u017cliwo\u015bci\u0105 sta\u0142o si\u0119 zgromadzenie wszystkich gatunk\u00f3w na jednym, niezbyt du\u017cym poletku, tym bardziej, \u017ce w kolekcji przybywa\u0142o ro\u015blin z bardzo odmiennych \u015brodowisk.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Od ko\u0144ca lat 80. ubieg\u0142ego wieku ro\u015bliny chronione prezentowane s\u0105 w Ogrodzie<\/strong> w r\u00f3\u017cnych, odpowiadaj\u0105cych im dzia\u0142ach: Grup ekologicznych, Flory ni\u017cowej Polski, a tak\u017ce mniej licznie w innych dzia\u0142ach Ogrodu. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Zaczniemy od tych, kt\u00f3re ko\u0144cz\u0105 obecnie kwitnienie<\/strong>, cz\u0119\u015b\u0107 z nich wr\u0119cz ju\u017c przekwit\u0142a i zawi\u0105zuje owoce. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
\u015anie\u017cyca wiosenna, Leucojum vernum<\/em>, fot. I.Kirpluk <\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

\u015anie\u017cyca wiosenna<\/strong> Leucoium vernum<\/em> \u2013 obj\u0119ta ochron\u0105, a wg \u201eCzerwonej listy\u201d gatunek bliski zagro\u017cenia (NT). Wyst\u0119puje przede wszystkim w g\u00f3rach, poza g\u00f3rami rzadko na Nizinie \u015al\u0105skiej i w Wielkopolsce. Jest lekko truj\u0105c\u0105 ro\u015blin\u0105 cebulow\u0105<\/strong>, kt\u00f3rej listki okwiatu s\u0105 jednakowe, bia\u0142e z \u017c\u00f3\u0142to-zielon\u0105 plamk\u0105 pod szczytem.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
\u015anie\u017cyczka przebi\u015bnieg Galanthus nivalis<\/em> w pe\u0142ni kwitnienia, fot. I.Kirpluk<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

\u015anie\u017cyczka przebi\u015bnieg<\/strong> Galanthus nivalis<\/em> \u2013 chroniona, wyst\u0119puje przede wszystkim na po\u0142udniu Polski, w g\u00f3rach, po regiel g\u00f3rny. Jest truj\u0105c\u0105 ro\u015blin\u0105 cebulow\u0105, u\u017cytkowan\u0105 (odmiany!) w celach leczniczych i ozdobnych.<\/strong> Charakterystyczne, zwieszaj\u0105ce si\u0119 i pachn\u0105ce kwiaty, sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z 6 listk\u00f3w w 2 ok\u00f3\u0142kach okwiatu i s\u0105 zr\u00f3\u017cnicowane morfologicznie. Zewn\u0119trzne s\u0105 d\u0142u\u017csze i odstaj\u0105ce, a wewn\u0119trzne s\u0105 kr\u00f3tsze, sercowato wyci\u0119te na szczycie i z charakterystyczn\u0105 zielon\u0105 p\u00f3\u0142kolist\u0105 plamk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Cebulica dwulistna, Scilla bifolia<\/em> fot. Ogr\u00f3d Botaniczny UW<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Cebulica dwulistna<\/strong> Scilla bifolia <\/em>\u2013 chroniona, w Polsce osi\u0105ga p\u00f3\u0142nocn\u0105 granic\u0119 swojego zasi\u0119gu. Jest truj\u0105c\u0105 ro\u015blin\u0105 cebulow\u0105, przewa\u017cnie o 2-3 li\u015bciach i ciemnoniebieskich kwiatach, o 6 jednakowych listkach okwiatu w groniastym kwiatostanie. Wyst\u0119puje rzadko, w po\u0142udniowo-wschodniej cz\u0119\u015bci kraju i na \u015al\u0105sku. Jest uprawiana w celach ozdobnych, st\u0105d na ni\u017cu Polski znane s\u0105 stanowiska synantropijne,<\/strong> oznacza to, \u017ce ro\u015blina \u201euciek\u0142a\u201d z przydomowych ogr\u00f3dk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Wsp\u00f3ln\u0105 cech\u0105 tych 3 gatunk\u00f3w jest to, \u017ce nale\u017c\u0105 do geofit\u00f3w cebulowych<\/strong>. Ro\u015bliny te zimuj\u0105 w postaci cebul, z kt\u00f3rych wczesn\u0105 wiosn\u0105, kiedy jeszcze nie ma li\u015bci na drzewach, wyrastaj\u0105 li\u015bcie i kwiaty\/kwiatostany. Owoce po zapyleniu szybko dojrzewaj\u0105, a nasiona (z elajosomami) rozsiewane s\u0105 przez mr\u00f3wki. Po wydaniu owoc\u00f3w cz\u0119\u015b\u0107 nadziemna tych ro\u015blin szybko obumiera. Ro\u015bliny te rozmna\u017caj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wegetatywnie, wytwarzaj\u0105c cebulki potomne.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Zimowit jesienny, Colchicum autumnale,<\/em> fot. Ogr\u00f3d Botaniczny UW<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Dodatkowo wymienimy tu Zimowita jesiennego<\/strong> Colchicum autumnale<\/em> \u2013 gatunek chroniony, kt\u00f3ry ro\u015bnie dziko w po\u0142udniowej Polsce. Zakwita jesieni\u0105, a li\u015bcie wraz z owocem \u2013 torebk\u0105 \u2013 wyrastaj\u0105 z bulwy dopiero wiosn\u0105. Nasiona dojrzewaj\u0105 przez zim\u0119 pod ziemi\u0105. Ca\u0142a ro\u015blina jest silnie truj\u0105ca, ale wykorzystywana dla cel\u00f3w leczniczych i ozdobnych (liczne odmiany barwne, cz\u0119sto o pe\u0142nych kwiatach). Podobnie jak wymienione wcze\u015bniej gatunki jest geofitem, wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 roku \u201esp\u0119dza\u201d pod ziemi\u0105 w postaci bulwy. Kwitnie od sierpnia do pa\u017adziernika<\/strong>. Zdarza si\u0119 czasami, cho\u0107 rzadko, \u017ce zakwitnie r\u00f3wnie\u017c na wiosn\u0119.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Autorka:<\/strong> Izabella Kirpluk by\u0142a kuratorem kolekcji ekologicznych oraz dzia\u0142u flory ni\u017cowej Polski w Ogrodzie Botanicznym UW. Zajmowa\u0142a si\u0119 chronionymi i zagro\u017conymi gatunkami, opiekuj\u0105c si\u0119 kolekcj\u0105 tych ro\u015blin w Ogrodzie. <\/p>\n\n\n\n

Bra\u0142a udzia\u0142 w badaniach prowadzonych przez Ogr\u00f3d na Suwalszczy\u017anie i badaniach w Puszczy Kampinoskiej. Od 1992 roku prowadz\u0142a prace badawcze nad flor\u0105 siedlisk antropogenicznych Puszczy Kampinoskiej, a od 2011 zajmowa\u0142a si\u0119 gatunkami inwazyjnymi na tych siedliskach.<\/p>\n\n\n\n

Informacje przygotowywa\u0142a Izabella Kirpluk, kt\u00f3ra by\u0142a kuratorka kolekcji ekologicznych oraz dzia\u0142u flory ni\u017cowej Polski.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n\n\n\n

Porcj\u0119 wiedzy na temat ro\u015blin chronionych przygotowa\u0142a dla Was Izabella Kirpluk \u2192 <\/strong>botaniczka, kt\u00f3ra w Ogrodzie Botanicznym by\u0142a kuratorem kolekcji ekologicznych oraz dzia\u0142u Flory ni\u017cowej Polski. Zajmowa\u0142a si\u0119 gatunkami chronionymi, zagro\u017conymi i inwazyjnymi.<\/p>\n","protected":false},"featured_media":2162,"parent":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[107,108],"knoweledge_categories":[80],"class_list":["post-2094","knoweledge_base","type-knoweledge_base","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-baza-wiedzy","tag-rosliny-chronione","knoweledge_categories-rosliny-chronione"],"acf":[],"yoast_head":"\nWczesnowiosenne - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/wczesnowiosenne-2\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Wczesnowiosenne - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Jest to zagadnienie, kt\u00f3re w gruncie rzeczy, le\u017cy u podstaw naszej misji. B\u0119dziemy chcieli pokaza\u0107 ciekawe, chronione oraz rzadkie i zagro\u017cone gatunki w Polsce, m.in. z najnowszej \u201ePolskiej czerwonej listy paprotnik\u00f3w i ro\u015blin kwiatowych\u201d z 2016 roku, uprawiane w naszym Ogrodzie.  Ogr\u00f3d Botaniczny UW jeszcze na d\u0142ugo przed wej\u015bciem w \u017cycie zapis\u00f3w w ustawie o […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/wczesnowiosenne-2\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-07-09T10:37:13+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/wczesnowiosenne.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1340\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"728\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"5 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/wczesnowiosenne-2\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/wczesnowiosenne-2\\\/\",\"name\":\"Wczesnowiosenne - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/wczesnowiosenne-2\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/wczesnowiosenne-2\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/wczesnowiosenne.jpg\",\"datePublished\":\"2023-07-31T13:09:22+00:00\",\"dateModified\":\"2025-07-09T10:37:13+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/wczesnowiosenne-2\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/wczesnowiosenne-2\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/wczesnowiosenne-2\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/wczesnowiosenne.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/wczesnowiosenne.jpg\",\"width\":1340,\"height\":728},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/wczesnowiosenne-2\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/en\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Wczesnowiosenne\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/\",\"name\":\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"description\":\"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Wczesnowiosenne - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/wczesnowiosenne-2\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Wczesnowiosenne - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","og_description":"Jest to zagadnienie, kt\u00f3re w gruncie rzeczy, le\u017cy u podstaw naszej misji. B\u0119dziemy chcieli pokaza\u0107 ciekawe, chronione oraz rzadkie i zagro\u017cone gatunki w Polsce, m.in. z najnowszej \u201ePolskiej czerwonej listy paprotnik\u00f3w i ro\u015blin kwiatowych\u201d z 2016 roku, uprawiane w naszym Ogrodzie.  Ogr\u00f3d Botaniczny UW jeszcze na d\u0142ugo przed wej\u015bciem w \u017cycie zapis\u00f3w w ustawie o […]","og_url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/wczesnowiosenne-2\/","og_site_name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","article_modified_time":"2025-07-09T10:37:13+00:00","og_image":[{"width":1340,"height":728,"url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/wczesnowiosenne.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"5 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/wczesnowiosenne-2\/","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/wczesnowiosenne-2\/","name":"Wczesnowiosenne - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/wczesnowiosenne-2\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/wczesnowiosenne-2\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/wczesnowiosenne.jpg","datePublished":"2023-07-31T13:09:22+00:00","dateModified":"2025-07-09T10:37:13+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/wczesnowiosenne-2\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/wczesnowiosenne-2\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/wczesnowiosenne-2\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/wczesnowiosenne.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/wczesnowiosenne.jpg","width":1340,"height":728},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/wczesnowiosenne-2\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Wczesnowiosenne"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/#website","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/","name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","description":"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base\/2094","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/knoweledge_base"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2162"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2094"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2094"},{"taxonomy":"knoweledge_categories","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_categories?post=2094"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}