{"id":2096,"date":"2023-07-31T15:12:44","date_gmt":"2023-07-31T13:12:44","guid":{"rendered":"https:\/\/onecommerce.pl\/ogrody\/?post_type=knoweledge_base&p=2096"},"modified":"2025-07-09T11:56:49","modified_gmt":"2025-07-09T09:56:49","slug":"rozanecznik-zolty-goryczka-klusjusza-3","status":"publish","type":"knoweledge_base","link":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/baza-wiedzy\/rozanecznik-zolty-goryczka-klusjusza-3\/","title":{"rendered":"R\u00f3\u017canecznik \u017c\u00f3\u0142ty, goryczka klusjusza"},"content":{"rendered":"\n

R\u00f3\u017canecznik \u017c\u00f3\u0142ty<\/strong>, azalia pontyjska, zielina (Rhododendron luteum, Rhododendron flavum, Azalea pontica<\/em>) jest gatunkiem chronionym i krytycznie zagro\u017conym w Polsce. Uwa\u017cany jest za relikt trzeciorz\u0119dowy i jest jednym z najrzadszych gatunk\u00f3w we florze Polski. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
R\u00f3\u017canecznik \u017c\u00f3\u0142ty, Rhododendron luteum,<\/em>
fot. Domena Publiczna, Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Wyst\u0119puje naturalnie tylko na jednym stanowisku,<\/strong> w Woli Zarczyckiej ko\u0142o Le\u017cajska. Zosta\u0142o ono odkryte w 1909 r. przez miejscowego nauczyciela J. J\u0119drzejowskiego, a opisane przez botanika prof. Mariana Raciborskiego. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

W 1948 r. stanowisko r\u00f3\u017canecznika \u017c\u00f3\u0142tego zosta\u0142o uznane za zabytek przyrody, a od 1957 roku obj\u0119te jest ochron\u0105 rezerwatow\u0105 (rezerwat florystyczny Ko\u0142acznia). <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

W 2009 roku, w ramach sieci Natura 2000, powo\u0142ano tutaj specjalny obszar ochrony siedlisk \u201eKo\u0142acznia\u201d PLH180006.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
R\u00f3\u017canecznik \u017c\u00f3\u0142ty, Rhododendron luteum,<\/em>
fot. I. Kirpluk<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

R\u00f3\u017canecznik \u017c\u00f3\u0142ty <\/strong>to okaza\u0142y krzew, bardzo d\u0142ugo kwitnie, nawet do 3 tygodni. Posiada pi\u0119kne, silnie pachn\u0105ce, \u017c\u00f3\u0142te kwiaty zebrane w baldaszki na szczytach ga\u0142\u0105zek. <\/strong>Zapylane s\u0105 g\u0142\u00f3wnie przez motyle zmierzchnikowce d\u0142ugotr\u0105bkowe a wyj\u0105tkowo r\u00f3wnie\u017c przez pszczo\u0142y Najcz\u0119\u015bciej zapylenia dokonuje fruczak go\u0142\u0105bek <\/strong><\/p>\n\n\n\n

[Fruczak go\u0142\u0105bek to aktywna w ci\u0105gu dnia,<\/strong> wyj\u0105tkowo pi\u0119kna \u0107ma z rodziny zawisakowatych, jest gatunkiem nomadycznym, znanym tak\u017ce jako d\u0142u\u017cniec gwia\u017adzik.]<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Zapach kwiat\u00f3w wyczuwalny jest z daleka i niestety mo\u017ce powodowa\u0107 omdlenia,<\/strong> b\u00f3le i zawroty g\u0142owy, kt\u00f3re tak naprawd\u0119 s\u0105 objawami lekkiego zatrucia. To dlatego, \u017ce wszystkie cz\u0119\u015bci tej ro\u015bliny s\u0105 truj\u0105ce, r\u00f3wnie\u017c nektar dla owad\u00f3w. Ro\u015blina zawiera glikozydy m.in. andromedotoksyn\u0119 (najbardziej truj\u0105c\u0105) oraz wiele innych substancji, w tym flawonoidy. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Zatrucia spowodowane zjedzeniem cz\u0119\u015bci r\u00f3\u017canecznika,<\/strong> w szczeg\u00f3lno\u015bci li\u015bci, powoduj\u0105 podra\u017cnienie \u017co\u0142\u0105dka, b\u00f3l brzucha, nieprawid\u0142owe bicie serca i rytm, drgawki, \u015bpi\u0105czk\u0119, a nawet \u015bmier\u0107. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

R\u00f3\u017canecznik \u017c\u00f3\u0142ty \u0142atwo rozmna\u017ca si\u0119 wegetatywnie<\/strong> przez odrosty korzeniowe, cz\u0119sto daje te\u017c samosiew. Jest gatunkiem bardzo dekoracyjnym, uprawiane s\u0105 liczne odmiany i miesza\u0144ce mi\u0119dzygatunkowe. Jest odporny na mrozy i toleruje r\u00f3\u017cne warunki glebowe. Z uwagi na silny i p\u0142asko rozpostarty system korzeniowy mo\u017ce by\u0107 stosowany jako krzew glebochronny (chroni przed erozj\u0105, umacnia np. skarpy).<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Goryczka Klusjusza<\/strong>, goryczka kr\u00f3tko\u0142odygowa (Gentiana clusii)<\/em>, nazwana tak na cze\u015b\u0107 francuskiego XVI-wiecznego botanika i lekarza Karola Klusjusza jest gatunkiem chronionym i w Polsce osi\u0105ga p\u00f3\u0142nocn\u0105 granic\u0119 swojego zasi\u0119gu.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Goryczka kr\u00f3tko\u0142odygowa, Gentiana clusii<\/em>, fot. I.Kilipuk<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Jest niska bylin\u0105, o sk\u00f3rzastych, zimotrwa\u0142ych, l\u015bni\u0105cych li\u015bciach a przede wszystkim o przepi\u0119knych, bardzo du\u017cych (do 6 cm d\u0142ugo\u015bci), pojedynczych kwiatach. <\/strong>Korona jest lejkowata, ciemnofioletowoniebieska wewn\u0105trz z ja\u015bniejszymi, ciemno punktowanymi smugami.<\/strong> S\u0105 to wska\u017aniki, dzi\u0119ki kt\u00f3rym owady trafiaj\u0105 do nektaru. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Kwiaty zapylane s\u0105 przez trzmiele, pszczo\u0142y i motyle<\/strong> zwabione przez nektar obficie produkowany w miodnikach. Wyj\u0105tkowo mo\u017ce doj\u015b\u0107 do samozapylenia. Kwiaty zamykaj\u0105 si\u0119 przy z\u0142ej (pochmurnej) pogodzie, na noc i w temperaturze poni\u017cej 12\u00baC. Owocem jest torebka.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Goryczka Klusjusza ro\u015bnie na ska\u0142ach i murawach naskalnych<\/strong>, murawach wysokog\u00f3rskich, s\u0142onecznych zboczach, trawiastych up\u0142azach, na pod\u0142o\u017cu bogatym w w\u0119glan wapnia. Ro\u015bnie w Tatrach, od regla dolnego po pi\u0119tro halne.<\/strong> Wszystkie stanowiska, cho\u0107 znajduj\u0105 si\u0119 na terenie Tatrza\u0144skiego Parku Narodowego, co roku s\u0105 oga\u0142acane, tury\u015bci zrywaj\u0105 goryczk\u0119 lub nawet wykopuj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Goryczka kr\u00f3tko\u0142odygowa, Gentiana clusii<\/em>, fot. Domena Publiczna, Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Apelujemy do Pa\u0144stwa zdrowego rozs\u0105dku. Gatunki chronione nale\u017cy pozostawi\u0107 w miejscu gdzie rosn\u0105. <\/strong>Nie nale\u017cy ich zrywa\u0107 ani tym bardziej wykopywa\u0107 i przenosi\u0107 do ogr\u00f3dk\u00f3w przydomowych – gdzie by\u0107 mo\u017ce wydaje nam si\u0119, \u017ce obejmiemy je lepsz\u0105 \u201cosobist\u0105 ochron\u0105\u201d. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n\n\n\n

Porcj\u0119 wiedzy na temat ro\u015blin chronionych przygotowa\u0142a dla Was Izabella Kirpluk \u2192 <\/strong>botaniczka, kt\u00f3ra w Ogrodzie Botanicznym by\u0142a kuratorem kolekcji ekologicznych oraz dzia\u0142u Flory ni\u017cowej Polski. Zajmowa\u0142a si\u0119 gatunkami chronionymi, zagro\u017conymi i inwazyjnymi.<\/p>\n","protected":false},"featured_media":2152,"parent":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[107,108],"knoweledge_categories":[80],"class_list":["post-2096","knoweledge_base","type-knoweledge_base","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-baza-wiedzy","tag-rosliny-chronione","knoweledge_categories-rosliny-chronione"],"acf":[],"yoast_head":"\nR\u00f3\u017canecznik \u017c\u00f3\u0142ty, goryczka klusjusza - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/rozanecznik-zolty-goryczka-klusjusza-3\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"R\u00f3\u017canecznik \u017c\u00f3\u0142ty, goryczka klusjusza - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"R\u00f3\u017canecznik \u017c\u00f3\u0142ty, azalia pontyjska, zielina (Rhododendron luteum, Rhododendron flavum, Azalea pontica) jest gatunkiem chronionym i krytycznie zagro\u017conym w Polsce. Uwa\u017cany jest za relikt trzeciorz\u0119dowy i jest jednym z najrzadszych gatunk\u00f3w we florze Polski.  Wyst\u0119puje naturalnie tylko na jednym stanowisku, w Woli Zarczyckiej ko\u0142o Le\u017cajska. Zosta\u0142o ono odkryte w 1909 r. przez miejscowego nauczyciela J. J\u0119drzejowskiego, […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/rozanecznik-zolty-goryczka-klusjusza-3\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-07-09T09:56:49+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/rozanecznik-zolty-goryczka-klusjusza.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1340\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"728\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"5 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/rozanecznik-zolty-goryczka-klusjusza-3\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/rozanecznik-zolty-goryczka-klusjusza-3\\\/\",\"name\":\"R\u00f3\u017canecznik \u017c\u00f3\u0142ty, goryczka klusjusza - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/rozanecznik-zolty-goryczka-klusjusza-3\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/rozanecznik-zolty-goryczka-klusjusza-3\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/rozanecznik-zolty-goryczka-klusjusza.jpg\",\"datePublished\":\"2023-07-31T13:12:44+00:00\",\"dateModified\":\"2025-07-09T09:56:49+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/rozanecznik-zolty-goryczka-klusjusza-3\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/rozanecznik-zolty-goryczka-klusjusza-3\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/rozanecznik-zolty-goryczka-klusjusza-3\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/rozanecznik-zolty-goryczka-klusjusza.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/rozanecznik-zolty-goryczka-klusjusza.jpg\",\"width\":1340,\"height\":728},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/rozanecznik-zolty-goryczka-klusjusza-3\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/en\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"R\u00f3\u017canecznik \u017c\u00f3\u0142ty, goryczka klusjusza\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/\",\"name\":\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"description\":\"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"R\u00f3\u017canecznik \u017c\u00f3\u0142ty, goryczka klusjusza - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/rozanecznik-zolty-goryczka-klusjusza-3\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"R\u00f3\u017canecznik \u017c\u00f3\u0142ty, goryczka klusjusza - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","og_description":"R\u00f3\u017canecznik \u017c\u00f3\u0142ty, azalia pontyjska, zielina (Rhododendron luteum, Rhododendron flavum, Azalea pontica) jest gatunkiem chronionym i krytycznie zagro\u017conym w Polsce. Uwa\u017cany jest za relikt trzeciorz\u0119dowy i jest jednym z najrzadszych gatunk\u00f3w we florze Polski.  Wyst\u0119puje naturalnie tylko na jednym stanowisku, w Woli Zarczyckiej ko\u0142o Le\u017cajska. Zosta\u0142o ono odkryte w 1909 r. przez miejscowego nauczyciela J. J\u0119drzejowskiego, […]","og_url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/rozanecznik-zolty-goryczka-klusjusza-3\/","og_site_name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","article_modified_time":"2025-07-09T09:56:49+00:00","og_image":[{"width":1340,"height":728,"url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/rozanecznik-zolty-goryczka-klusjusza.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"5 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/rozanecznik-zolty-goryczka-klusjusza-3\/","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/rozanecznik-zolty-goryczka-klusjusza-3\/","name":"R\u00f3\u017canecznik \u017c\u00f3\u0142ty, goryczka klusjusza - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/rozanecznik-zolty-goryczka-klusjusza-3\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/rozanecznik-zolty-goryczka-klusjusza-3\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/rozanecznik-zolty-goryczka-klusjusza.jpg","datePublished":"2023-07-31T13:12:44+00:00","dateModified":"2025-07-09T09:56:49+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/rozanecznik-zolty-goryczka-klusjusza-3\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/rozanecznik-zolty-goryczka-klusjusza-3\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/rozanecznik-zolty-goryczka-klusjusza-3\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/rozanecznik-zolty-goryczka-klusjusza.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/rozanecznik-zolty-goryczka-klusjusza.jpg","width":1340,"height":728},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/rozanecznik-zolty-goryczka-klusjusza-3\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"R\u00f3\u017canecznik \u017c\u00f3\u0142ty, goryczka klusjusza"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/#website","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/","name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","description":"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base\/2096","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/knoweledge_base"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2152"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2096"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2096"},{"taxonomy":"knoweledge_categories","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_categories?post=2096"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}