{"id":2100,"date":"2023-07-31T15:15:50","date_gmt":"2023-07-31T13:15:50","guid":{"rendered":"https:\/\/onecommerce.pl\/ogrody\/?post_type=knoweledge_base&p=2100"},"modified":"2025-07-09T11:46:24","modified_gmt":"2025-07-09T09:46:24","slug":"dyptam-jesionolistny","status":"publish","type":"knoweledge_base","link":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/baza-wiedzy\/dyptam-jesionolistny\/","title":{"rendered":"Dyptam jesionolistny"},"content":{"rendered":"\n

Dyptam jesionolistny<\/strong> (Dictamnus albus<\/em>) jest gatunkiem chronionym i krytycznie zagro\u017conym w Polsce. Obecnie znane s\u0105 tylko 3 naturalne stanowiska w naszym kraju. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Jest niezwykle interesuj\u0105c\u0105, pi\u0119knie kwitn\u0105c\u0105, aromatyczn\u0105 ro\u015blin\u0105 o silnym cytrynowo-cynamonowym zapachu. Ca\u0142a ro\u015blina pokryta jest w\u0142oskami gruczo\u0142owymi<\/strong>, kt\u00f3re wydzielaj\u0105 olejki eteryczne. Olejki te, w czasie upa\u0142u mog\u0105 ulec samozap\u0142onowi, st\u0105d ro\u015blina nazywana jest te\u017c gorej\u0105cym krzewem Moj\u017cesza.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Dyptam jesionolistny, Dictamnus albus<\/em>, fot. Domena Publiczna, Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Jest to jednak bylina o zgrubia\u0142ym k\u0142\u0105czu i na og\u00f3\u0142 pojedynczej, ulistnionej \u0142odydze, a jej nieparzystopierzaste li\u015bcie, o 7-9 siedz\u0105cych listkach, przypominaj\u0105 li\u015bcie jesionu, st\u0105d nazwa gatunkowa \u201ejesionolistny\u201d. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Pi\u0119kne, du\u017ce kwiaty o \u015brednicy oko\u0142o 5 cm<\/strong> zebrane s\u0105 w groniastym kwiatostanie na szczycie \u0142odygi. W czasie kwitnienia bardzo obficie wydzielaj\u0105 nektar i py\u0142ek. Kwiat zapylane s\u0105 przez pszczo\u0142y i trzmiele.<\/p>\n\n\n\n

Dyptam jesionolistny (Dictamnus albus)<\/em> jest gatunkiem euroazjatyckim,<\/strong> swoim zasi\u0119giem obejmuje Europ\u0119 \u015brodkow\u0105 i po\u0142udniow\u0105, a\u017c po Morze Kaspijskie, dalej Syberi\u0119, p\u00f3\u0142nocne Chiny, Japoni\u0119, Kore\u0119 i Mand\u017curi\u0119. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Dyptam jesionolistny, Dictamnus albus<\/em>, fot. Domena Publiczna, Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

W Polsce wyst\u0119puje na stanowiskach wyspowych,<\/strong> poza p\u00f3\u0142nocn\u0105 granic\u0105 zwartego zasi\u0119gu gatunku. Przyw\u0119drowa\u0142 do nas prawdopodobnie z po\u0142udniowego wschodu, przez Podole albo z po\u0142udnia, przez Bram\u0119 Morawsk\u0105, we wczesnej fazie okresu polodowcowego, kiedy warunki sprzyja\u0142y rozpowszechnianiu si\u0119 tzw. ro\u015blinno\u015bci stepowej. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Jest gatunkiem wybitnie ciep\u0142olubnym i \u015bwiat\u0142olubnym.<\/strong> Znosi jedynie cz\u0119\u015bciowe zacienienie. Wyst\u0119puje na glebach zasobnych w w\u0119glan wapnia, czasem ro\u015bnie na pod\u0142o\u017cu gipsowym. Jego naturalnym siedliskiem s\u0105 ciep\u0142olubne zaro\u015bla lub widne lasy. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Bardzo \u017ale reaguje na nadmierne zacienienie <\/strong>i zag\u0119szczenie zbiorowiska. Zar\u00f3wno murawy kserotermiczne, jak i ciep\u0142olubne lasy d\u0119bowe, stanowi\u0105ce u nas typowe siedliska dyptamu jesionolistnego, w przesz\u0142o\u015bci by\u0142y wypasane. Po zaprzestaniu wypasu murawy kserotermiczne <\/strong>zarastaj\u0105 krzewami tworz\u0105c ciep\u0142olubne zaro\u015bla, a d\u0105browy stopniowo przechodz\u0105 w gr\u0105dy.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Dyptam jesionolistny, Dictamnus albu<\/em>s, fot. Floratheca<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Wskutek zacienienia ro\u015bliny przestaj\u0105 kwitn\u0105\u0107, a tym samym wydawa\u0107 owoce. K\u0119py r\u00f3wnie\u017c zamieraj\u0105, zarastane przez inne, bardziej ekspansywne gatunki. Zachowanie populacji dyptamu jesionolistnego wymaga zastosowania ochrony czynnej, polegaj\u0105cej na zahamowaniu post\u0119puj\u0105cej sukcesji ro\u015blinno\u015bci le\u015bnej. <\/strong>Na stanowiskach naturalnych dyptam niszczony by\u0142 przez zrywanie kwiatostan\u00f3w i wykopywanie ca\u0142ych ro\u015blin, cho\u0107 od dawna obj\u0119ty jest ochron\u0105 gatunkow\u0105. Ro\u015blina ta ma zastosowanie lecznicze, a jednocze\u015bnie jest ro\u015blin\u0105 truj\u0105c\u0105. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Dyptam jesionolistny, Dictamnus albu<\/em>s, fot. Ogr\u00f3d Botaniczny UW<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Zawiera furanokumaryny (psoraleny), alkaloidy furochinolinowe (m.in. dyktamin\u0119, haplopin\u0119, robustyn\u0119), olejki eteryczne (fenylopropanoidy, laktony seskwiterpenowe), pozyskiwane zar\u00f3wno z li\u015bci jak i z k\u0142\u0105cza. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

W przesz\u0142o\u015bci stosowany by\u0142 w medycynie ludowej<\/strong> jako lekarstwo na r\u00f3\u017cne dolegliwo\u015bci. W \u015bredniowieczu ziele tej ro\u015bliny stosowano zewn\u0119trznie w postaci ok\u0142ad\u00f3w po uk\u0105szeniu przez \u017cmij\u0119, a wewn\u0119trznie w zatruciach. W wiekach p\u00f3\u017aniejszych nasiona dyptamu stosowano w leczeniu epilepsji, przygotowywano odwar z ziela przeciw d\u017cumie,<\/strong> a olejek eteryczny z kwiat\u00f3w s\u0142u\u017cy\u0142 do smarowania w chorobach reumatycznych.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Niestety, w czasie upa\u0142\u00f3w dotkni\u0119cie si\u0119 do ro\u015bliny mo\u017ce spowodowa\u0107 powa\u017cne oparzenia <\/strong>(fotodermatoz\u0119), podobnie jak w przypadku innych ro\u015blin zawieraj\u0105cych furanokumaryny.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Dyptam jesionolistny jest ch\u0119tnie uprawiany <\/strong>ze wzgl\u0119du na pi\u0119kne kwiaty i oryginalne, \u017cywozielone ulistnienie. Wymaga gleby piaszczysto-pr\u00f3chnicznej, zasobnej w w\u0119glan wapnia, o niedu\u017cej wilgotno\u015bci oraz s\u0142onecznego stanowiska. Jest ro\u015blin\u0105 mrozoodporn\u0105,<\/strong> ale \u017ale toleruje przesadzanie. W uprawie spotykane s\u0105 odmiany: bia\u0142o kwitn\u0105ca \u2018Albiflorus\u2019 i r\u00f3\u017cowa \u2018Rosa Purple\u2019.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n\n\n\n

Porcj\u0119 wiedzy na temat ro\u015blin chronionych przygotowa\u0142a dla Was Izabella Kirpluk \u2192 <\/strong>botaniczka, kt\u00f3ra w Ogrodzie Botanicznym by\u0142a kuratorem kolekcji ekologicznych oraz dzia\u0142u Flory ni\u017cowej Polski. Zajmowa\u0142a si\u0119 gatunkami chronionymi, zagro\u017conymi i inwazyjnymi.<\/p>\n","protected":false},"featured_media":2126,"parent":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[107,118],"knoweledge_categories":[80],"class_list":["post-2100","knoweledge_base","type-knoweledge_base","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-baza-wiedzy","tag-gatunek-chroniony","knoweledge_categories-rosliny-chronione"],"acf":[],"yoast_head":"\nDyptam jesionolistny - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/dyptam-jesionolistny\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Dyptam jesionolistny - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Dyptam jesionolistny (Dictamnus albus) jest gatunkiem chronionym i krytycznie zagro\u017conym w Polsce. Obecnie znane s\u0105 tylko 3 naturalne stanowiska w naszym kraju.  Jest niezwykle interesuj\u0105c\u0105, pi\u0119knie kwitn\u0105c\u0105, aromatyczn\u0105 ro\u015blin\u0105 o silnym cytrynowo-cynamonowym zapachu. Ca\u0142a ro\u015blina pokryta jest w\u0142oskami gruczo\u0142owymi, kt\u00f3re wydzielaj\u0105 olejki eteryczne. Olejki te, w czasie upa\u0142u mog\u0105 ulec samozap\u0142onowi, st\u0105d ro\u015blina nazywana jest […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/dyptam-jesionolistny\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-07-09T09:46:24+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/dyptam-jesionolistny-2.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1340\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"728\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"5 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/dyptam-jesionolistny\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/dyptam-jesionolistny\\\/\",\"name\":\"Dyptam jesionolistny - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/dyptam-jesionolistny\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/dyptam-jesionolistny\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/dyptam-jesionolistny-2.jpg\",\"datePublished\":\"2023-07-31T13:15:50+00:00\",\"dateModified\":\"2025-07-09T09:46:24+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/dyptam-jesionolistny\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/dyptam-jesionolistny\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/dyptam-jesionolistny\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/dyptam-jesionolistny-2.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/dyptam-jesionolistny-2.jpg\",\"width\":1340,\"height\":728},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/dyptam-jesionolistny\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/en\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Dyptam jesionolistny\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"\\\/#website\",\"url\":\"\\\/\",\"name\":\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"description\":\"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Dyptam jesionolistny - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/dyptam-jesionolistny\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Dyptam jesionolistny - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","og_description":"Dyptam jesionolistny (Dictamnus albus) jest gatunkiem chronionym i krytycznie zagro\u017conym w Polsce. Obecnie znane s\u0105 tylko 3 naturalne stanowiska w naszym kraju.  Jest niezwykle interesuj\u0105c\u0105, pi\u0119knie kwitn\u0105c\u0105, aromatyczn\u0105 ro\u015blin\u0105 o silnym cytrynowo-cynamonowym zapachu. Ca\u0142a ro\u015blina pokryta jest w\u0142oskami gruczo\u0142owymi, kt\u00f3re wydzielaj\u0105 olejki eteryczne. Olejki te, w czasie upa\u0142u mog\u0105 ulec samozap\u0142onowi, st\u0105d ro\u015blina nazywana jest […]","og_url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/dyptam-jesionolistny\/","og_site_name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","article_modified_time":"2025-07-09T09:46:24+00:00","og_image":[{"width":1340,"height":728,"url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/dyptam-jesionolistny-2.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"5 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/dyptam-jesionolistny\/","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/dyptam-jesionolistny\/","name":"Dyptam jesionolistny - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","isPartOf":{"@id":"\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/dyptam-jesionolistny\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/dyptam-jesionolistny\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/dyptam-jesionolistny-2.jpg","datePublished":"2023-07-31T13:15:50+00:00","dateModified":"2025-07-09T09:46:24+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/dyptam-jesionolistny\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/dyptam-jesionolistny\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/dyptam-jesionolistny\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/dyptam-jesionolistny-2.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/dyptam-jesionolistny-2.jpg","width":1340,"height":728},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/dyptam-jesionolistny\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Dyptam jesionolistny"}]},{"@type":"WebSite","@id":"\/#website","url":"\/","name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","description":"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base\/2100","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/knoweledge_base"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2126"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2100"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2100"},{"taxonomy":"knoweledge_categories","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_categories?post=2100"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}