{"id":2104,"date":"2023-07-31T15:18:56","date_gmt":"2023-07-31T13:18:56","guid":{"rendered":"https:\/\/onecommerce.pl\/ogrody\/?post_type=knoweledge_base&p=2104"},"modified":"2025-07-09T11:38:21","modified_gmt":"2025-07-09T09:38:21","slug":"powojnik-prosty-3","status":"publish","type":"knoweledge_base","link":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/baza-wiedzy\/powojnik-prosty-3\/","title":{"rendered":"Powojnik prosty"},"content":{"rendered":"\n

Powojnik prosty (Clematis recta<\/em>) <\/strong>jest gatunkiem bliskim zagro\u017cenia i jedynym przedstawicielem rodzaju Clematis<\/em>, kt\u00f3ry w Polsce obj\u0119ty jest ochron\u0105 gatunkow\u0105. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Powojnik prosty, Clematis recta,<\/em> fot. I.Kirpluk, Ogr\u00f3d Botaniczny UW<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

We florze Polski wyst\u0119puje jeszcze powojnik alpejski (Clematis alpina<\/em>)<\/strong>, rosn\u0105cy tylko w Karpatach, g\u0142\u00f3wnie w Tatrach oraz zadomowiony, inwazyjny powojnik pn\u0105cy (Clematis vitalba)<\/em>.<\/strong> Powojnik prosty jest bylin\u0105 osi\u0105gaj\u0105c\u0105 do 150 cm wysoko\u015bci. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Jego li\u015bcie s\u0105 nieparzystopierza\u015bcie z\u0142o\u017cone. <\/strong>Kwiaty, zebrane w wiechowate kwiatostany na wierzcho\u0142ku p\u0119du, maj\u0105 \u015brednic\u0119 ok 1-2 cm. Produkuj\u0105 du\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 py\u0142ku i s\u0105 zapylane przez pszczo\u0142y, trzmiele i motyle.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Owocem jest nie\u0142upka d\u0142ugo\u015bci ok. 4 mm, zako\u0144czona pierzasto ow\u0142osion\u0105, d\u0142ug\u0105 do 2 cm szyjk\u0105 s\u0142upka. Owoce rozsiewane s\u0105 przy udziale wiatru (anemochoria)<\/em> i zwierz\u0105t (epizoochoria <\/em>\u2013 przenoszenie owoc\u00f3w przyczepionych do sier\u015bci czy pi\u00f3r).<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Powojnik prosty<\/strong> jest gatunkiem europejsko-pontyjsko-panno\u0144sko-\u015br\u00f3dziemnomorskim. Ro\u015bnie w Europie Wschodniej, \u015arodkowej, Po\u0142udniowo-Wschodniej i Po\u0142udniowo-Zachodniej oraz na Kaukazie. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Powojnik prosty, Clematis recta,<\/em> fot. Ogr\u00f3d Botaniczny UW<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

W Polsce wyst\u0119puje rzadko,<\/strong> g\u0142\u00f3wnie na Wy\u017cynie Lubelskiej i Wo\u0142y\u0144skiej oraz sporadycznie na Wy\u017cynie Ma\u0142opolskiej i na Roztoczu.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Ro\u015bnie w kserotermicznych zbiorowiskach okrajkowych i ciep\u0142ych zaro\u015blach<\/strong>, a tak\u017ce w widnych lasach i na ich obrze\u017cach, na glebach zasobnych w w\u0119glan wapnia.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Powojnik prosty, Clematis recta,<\/em> fot. I.Kirpluk, Ogr\u00f3d Botaniczny UW<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Zagro\u017ceniem dla gatunku<\/strong> jest dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcza cz\u0142owieka powoduj\u0105ca zmniejszenie powierzchni jego siedlisk.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Tak jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 ro\u015blin nale\u017c\u0105cych do rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae<\/em>) jest gatunkiem truj\u0105cym.<\/strong> Ziele powojnika prostego zawiera glikozyd ranunkulin\u0119 \u2192 z kt\u00f3rego uwalniaj\u0105 si\u0119 anemonina i protoanemonina, lotna substancja o ostrym zapachu i pal\u0105cym smaku oraz saponiny. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Powojnik prosty, Clematis recta,<\/em> fot. Floratheca<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Zatrucia protoanemonin\u0105 <\/strong>manifestuj\u0105 si\u0119 biegunk\u0105, skurczami, parali\u017cem i podra\u017cnieniami sk\u00f3ry. Zatrucia mog\u0105 nast\u0105pi\u0107 podczas zrywania czy rozcierania li\u015bci ro\u015bliny. Powojnik prosty traci swoje w\u0142a\u015bciwo\u015bci truj\u0105ce po wysuszeniu, gdy\u017c truj\u0105ca protoanemonina ulega rozpadowi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Ziele to by\u0142o stosowane w lecznictwie ludowym jako \u015brodek przeciwgo\u015b\u0107cowy, <\/strong>moczop\u0119dny i napotny, jak r\u00f3wnie\u017c w b\u00f3lach g\u0142owy. W homeopatii wyci\u0105g alkoholowy jest u\u017cywany w stanach zapalnych oczu,<\/strong> p\u0119cherza moczowego oraz w chorobach sk\u00f3rnych. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n\n\n\n

Porcj\u0119 wiedzy na temat ro\u015blin chronionych przygotowa\u0142a dla Was Izabella Kirpluk \u2192 <\/strong>botaniczka, kt\u00f3ra w Ogrodzie Botanicznym by\u0142a kuratorem kolekcji ekologicznych oraz dzia\u0142u Flory ni\u017cowej Polski. Zajmowa\u0142a si\u0119 gatunkami chronionymi, zagro\u017conymi i inwazyjnymi.<\/p>\n","protected":false},"featured_media":2148,"parent":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[107,108],"knoweledge_categories":[80],"class_list":["post-2104","knoweledge_base","type-knoweledge_base","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-baza-wiedzy","tag-rosliny-chronione","knoweledge_categories-rosliny-chronione"],"acf":[],"yoast_head":"\nPowojnik prosty - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/powojnik-prosty-3\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Powojnik prosty - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Powojnik prosty (Clematis recta) jest gatunkiem bliskim zagro\u017cenia i jedynym przedstawicielem rodzaju Clematis, kt\u00f3ry w Polsce obj\u0119ty jest ochron\u0105 gatunkow\u0105.  We florze Polski wyst\u0119puje jeszcze powojnik alpejski (Clematis alpina), rosn\u0105cy tylko w Karpatach, g\u0142\u00f3wnie w Tatrach oraz zadomowiony, inwazyjny powojnik pn\u0105cy (Clematis vitalba). Powojnik prosty jest bylin\u0105 osi\u0105gaj\u0105c\u0105 do 150 cm wysoko\u015bci. Jego li\u015bcie s\u0105 […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/powojnik-prosty-3\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-07-09T09:38:21+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/powojnik-prosty.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1340\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"728\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/powojnik-prosty-3\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/powojnik-prosty-3\\\/\",\"name\":\"Powojnik prosty - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/powojnik-prosty-3\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/powojnik-prosty-3\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/powojnik-prosty.jpg\",\"datePublished\":\"2023-07-31T13:18:56+00:00\",\"dateModified\":\"2025-07-09T09:38:21+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/powojnik-prosty-3\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/powojnik-prosty-3\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/powojnik-prosty-3\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/powojnik-prosty.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/powojnik-prosty.jpg\",\"width\":1340,\"height\":728},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/powojnik-prosty-3\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/en\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Powojnik prosty\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/\",\"name\":\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"description\":\"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Powojnik prosty - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/powojnik-prosty-3\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Powojnik prosty - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","og_description":"Powojnik prosty (Clematis recta) jest gatunkiem bliskim zagro\u017cenia i jedynym przedstawicielem rodzaju Clematis, kt\u00f3ry w Polsce obj\u0119ty jest ochron\u0105 gatunkow\u0105.  We florze Polski wyst\u0119puje jeszcze powojnik alpejski (Clematis alpina), rosn\u0105cy tylko w Karpatach, g\u0142\u00f3wnie w Tatrach oraz zadomowiony, inwazyjny powojnik pn\u0105cy (Clematis vitalba). Powojnik prosty jest bylin\u0105 osi\u0105gaj\u0105c\u0105 do 150 cm wysoko\u015bci. Jego li\u015bcie s\u0105 […]","og_url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/powojnik-prosty-3\/","og_site_name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","article_modified_time":"2025-07-09T09:38:21+00:00","og_image":[{"width":1340,"height":728,"url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/powojnik-prosty.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"4 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/powojnik-prosty-3\/","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/powojnik-prosty-3\/","name":"Powojnik prosty - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/powojnik-prosty-3\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/powojnik-prosty-3\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/powojnik-prosty.jpg","datePublished":"2023-07-31T13:18:56+00:00","dateModified":"2025-07-09T09:38:21+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/powojnik-prosty-3\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/powojnik-prosty-3\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/powojnik-prosty-3\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/powojnik-prosty.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/powojnik-prosty.jpg","width":1340,"height":728},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/powojnik-prosty-3\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Powojnik prosty"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/#website","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/","name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","description":"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base\/2104","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/knoweledge_base"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2148"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2104"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2104"},{"taxonomy":"knoweledge_categories","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_categories?post=2104"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}