{"id":2111,"date":"2023-07-31T15:24:01","date_gmt":"2023-07-31T13:24:01","guid":{"rendered":"https:\/\/onecommerce.pl\/ogrody\/?post_type=knoweledge_base&p=2111"},"modified":"2025-10-03T23:52:30","modified_gmt":"2025-10-03T21:52:30","slug":"tojady-3","status":"publish","type":"knoweledge_base","link":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/baza-wiedzy\/tojady-3\/","title":{"rendered":"Tojady"},"content":{"rendered":"\n

Tojady (Aconitum<\/em>) <\/strong>to pi\u0119knie kwitn\u0105ce, chronione i w wi\u0119kszo\u015bci zagro\u017cone gatunki <\/strong>flory Polski.\u00a0 Rodzaj Aconitum reprezentowany jest w Polsce przez 13 dziko wyst\u0119puj\u0105cych takson\u00f3w, w tym 5 podgatunk\u00f3w.\u00a0 <\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Opr\u00f3cz tego wyst\u0119puj\u0105 gatunki i podgatunki miesza\u0144cowe,<\/strong> co zwi\u0119ksza liczb\u0119 dziko wyst\u0119puj\u0105cych takson\u00f3w do 25 (wg Mitka 2003 r., Rodzaj Aconitum w Polsce i krajach o\u015bciennych). W naszym kraju tojady wyst\u0119puj\u0105 g\u0142\u00f3wnie w Karpatach i Sudetach, rzadko na ni\u017cu. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Trojad, Aconitum heterophyllum<\/em>, fot. Floratheca<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

S\u0105 to okaza\u0142e byliny, nawet do 2 m wysoko\u015bci, nale\u017c\u0105ce do rodziny jaskrowatych <\/strong>(Ranunculaceae<\/em>). Ich kwiaty, zebrane w g\u0119ste kwiatostany, na og\u00f3\u0142 maj\u0105 zabarwienie od ciemnoniebieskiego do fioletowego. Wyj\u0105tkiem w naszej florze jest tojad lisi (Aconitum lycoctonum, Aconitum vulparia<\/em>), kt\u00f3ry ma kwiaty z kolorze \u017c\u00f3\u0142tym. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Wszystkie tojady maj\u0105 charakterystyczne,<\/strong> grzbieciste kwiaty z\u0142o\u017cone z 5 zabarwionych dzia\u0142ek kielicha, z kt\u00f3rych g\u00f3rna i na og\u00f3\u0142 najwi\u0119ksza przypomina kszta\u0142tem he\u0142m. Korona jest niewidoczna, <\/strong>ukryta w he\u0142mie, dwa g\u00f3rne p\u0142atki przekszta\u0142cone s\u0105 w miodniki, pozosta\u0142e s\u0105 silnie zredukowane lub ich brak.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Kwiaty zapylane s\u0105 g\u0142\u00f3wnie przez trzmiele d\u0142ugopyszczkowe, kt\u00f3re \u0142atwo docieraj\u0105 do nektaru. Owocem s\u0105 mieszki zawieraj\u0105ce nasiona cz\u0119sto o oskrzydlonych kraw\u0119dziach. Rozsiewane s\u0105 przez wiatr lub stopniowo wysypuj\u0105 si\u0119 z p\u0119kni\u0119tych mieszk\u00f3w.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Tojad wschodni, Aconitum orientale<\/em>, fot. Floratheca<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Tojady s\u0105 ro\u015blinami silnie truj\u0105cymi.<\/strong> Zawieraj\u0105 liczne alkaloidy, w tym akonityn\u0119. Akonityna nale\u017cy do najszybciej i najsilniej dzia\u0142aj\u0105cych trucizn. W st\u0119\u017ceniu toksycznym wywo\u0142uje dr\u0119twienie, arytmi\u0119 i \u015bmier\u0107 z powodu zatrzymania oddechu. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Tojad lisi, Aconitum lycoctonum<\/em>, fot. I.Kirpluk<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

W ma\u0142ych dawkach akonityna by\u0142a stosowana m.in. w leczeniu nerwob\u00f3lu twarzowego. <\/strong>Jednak\u017ce ze wzgl\u0119du na niebezpiecze\u0144stwo przedawkowania akonityna zosta\u0142a wycofana z lecznictwa wielu kraj\u00f3w. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Tojady od dawna maj\u0105 te\u017c zastosowanie w uprawie ogrodowej <\/strong>\u2013 uprawiane s\u0105 dla oryginalnych, barwnych kwiat\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 gatunk\u00f3w, wymaga wilgotnej i \u017cyznej gleby oraz s\u0142onecznego lub p\u00f3\u0142cienistego stanowiska. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Pami\u0119tajmy, \u017ceby nie pozyskiwa\u0107 ro\u015blin ani ich cz\u0119\u015bci (w tym nasion) ze stanowisk naturalnych.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n\n\n\n

Porcj\u0119 wiedzy na temat ro\u015blin chronionych przygotowa\u0142a dla Was Izabella Kirpluk \u2192 <\/strong>botaniczka, kt\u00f3ra w Ogrodzie Botanicznym by\u0142a kuratorem kolekcji ekologicznych oraz dzia\u0142u Flory ni\u017cowej Polski. Zajmowa\u0142a si\u0119 gatunkami chronionymi, zagro\u017conymi i inwazyjnymi.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"featured_media":2160,"parent":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[107],"knoweledge_categories":[80],"class_list":["post-2111","knoweledge_base","type-knoweledge_base","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-baza-wiedzy","knoweledge_categories-rosliny-chronione"],"acf":[],"yoast_head":"\nTojady - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/tojady-3\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Tojady - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Tojady (Aconitum) to pi\u0119knie kwitn\u0105ce, chronione i w wi\u0119kszo\u015bci zagro\u017cone gatunki flory Polski.\u00a0 Rodzaj Aconitum reprezentowany jest w Polsce przez 13 dziko wyst\u0119puj\u0105cych takson\u00f3w, w tym 5 podgatunk\u00f3w.\u00a0 Opr\u00f3cz tego wyst\u0119puj\u0105 gatunki i podgatunki miesza\u0144cowe, co zwi\u0119ksza liczb\u0119 dziko wyst\u0119puj\u0105cych takson\u00f3w do 25 (wg Mitka 2003 r., Rodzaj Aconitum w Polsce i krajach o\u015bciennych). W […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/tojady-3\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-10-03T21:52:30+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/tojady.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1340\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"728\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/tojady-3\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/tojady-3\\\/\",\"name\":\"Tojady - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/tojady-3\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/tojady-3\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/tojady.jpg\",\"datePublished\":\"2023-07-31T13:24:01+00:00\",\"dateModified\":\"2025-10-03T21:52:30+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/tojady-3\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/tojady-3\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/tojady-3\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/tojady.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/tojady.jpg\",\"width\":1340,\"height\":728},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/tojady-3\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/en\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Tojady\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/\",\"name\":\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"description\":\"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Tojady - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/tojady-3\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Tojady - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","og_description":"Tojady (Aconitum) to pi\u0119knie kwitn\u0105ce, chronione i w wi\u0119kszo\u015bci zagro\u017cone gatunki flory Polski.\u00a0 Rodzaj Aconitum reprezentowany jest w Polsce przez 13 dziko wyst\u0119puj\u0105cych takson\u00f3w, w tym 5 podgatunk\u00f3w.\u00a0 Opr\u00f3cz tego wyst\u0119puj\u0105 gatunki i podgatunki miesza\u0144cowe, co zwi\u0119ksza liczb\u0119 dziko wyst\u0119puj\u0105cych takson\u00f3w do 25 (wg Mitka 2003 r., Rodzaj Aconitum w Polsce i krajach o\u015bciennych). W […]","og_url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/tojady-3\/","og_site_name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","article_modified_time":"2025-10-03T21:52:30+00:00","og_image":[{"width":1340,"height":728,"url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/tojady.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"3 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/tojady-3\/","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/tojady-3\/","name":"Tojady - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/tojady-3\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/tojady-3\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/tojady.jpg","datePublished":"2023-07-31T13:24:01+00:00","dateModified":"2025-10-03T21:52:30+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/tojady-3\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/tojady-3\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/tojady-3\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/tojady.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/tojady.jpg","width":1340,"height":728},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/tojady-3\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Tojady"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/#website","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/","name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","description":"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base\/2111","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/knoweledge_base"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2160"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2111"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2111"},{"taxonomy":"knoweledge_categories","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_categories?post=2111"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}