{"id":2116,"date":"2023-07-31T15:27:00","date_gmt":"2023-07-31T13:27:00","guid":{"rendered":"https:\/\/onecommerce.pl\/ogrody\/?post_type=knoweledge_base&p=2116"},"modified":"2025-07-09T10:04:41","modified_gmt":"2025-07-09T08:04:41","slug":"ciemierzyce-3","status":"publish","type":"knoweledge_base","link":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/baza-wiedzy\/ciemierzyce-3\/","title":{"rendered":"Ciemi\u0119rzyce"},"content":{"rendered":"\n

W naszym Ogrodzie kwitn\u0105 obecnie dwa gatunki z rodzaju ciemi\u0119\u017cyca <\/strong>(Veratrum<\/em>): czarna (V. nigrum<\/em>) i zielona (V. lobelianum<\/em>), nale\u017c\u0105ce do rodziny melantkowatych (Melanthiaceae). Dawniej umieszczano je w rodzinie liliowatych (Liliaceae<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Ciemi\u0119rzyca czarna, Veratrum Nigrum<\/em>, fot. Ogr\u00f3d Botaniczny UW<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Z kolei ciemi\u0119\u017cyca zielona dorasta do ok. 1,5 m wysoko\u015bci.<\/strong> Jej dzia\u0142ki okwiatu s\u0105 nieco wi\u0119ksze i z obu stron s\u0105 zielonawo\u017c\u00f3\u0142te. Obydwa gatunki kwitn\u0105 w podobnym czasie, cho\u0107 ciemi\u0119\u017cyca zielona zazwyczaj nieco wcze\u015bniej.  Kwiaty ciemi\u0119\u017cyc zapylane<\/strong> s\u0105 przez much\u00f3wki i motyle. Owocem jest torebka z licznymi, drobnymi nasionami roznoszonymi przez wiatr.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Ciemi\u0119\u017cyca czarna jest gatunkiem krytycznie zagro\u017conym <\/strong>(CR) w Polsce a jednocze\u015bnie podlega \u015bcis\u0142ej ochronie. Jej nieliczne ju\u017c stanowiska koncentruj\u0105 si\u0119 w okolicach Zamo\u015bcia. Niegdy\u015b zasi\u0119g wyst\u0119powania tego gatunku by\u0142 nieco szerszy, obejmowa\u0142 Wy\u017cyn\u0119 Wo\u0142y\u0144sk\u0105, Roztocze i wschodni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Wy\u017cyny Lubelskiej. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Ciemi\u0119\u017cyc\u0119 czarn\u0105 <\/strong>mo\u017cna spotka\u0107 na polanach, brzegach dr\u00f3g \u015br\u00f3dle\u015bnych, okrajkach, ro\u015bnie te\u017c w \u015bwietlistych lasach. Porasta najch\u0119tniej suche lub \u015brednio wilgotne, pr\u00f3chniczne gleby (r\u0119dziny kredowe), o odczynie zasadowym lub oboj\u0119tnym. Prawdopodobnie przyczyn\u0105 zaniku wi\u0119kszo\u015bci znanych wcze\u015bniej stanowisk jest zmiana warunk\u00f3w \u015bwietlnych w drzewostanach (zbytnie ocienienie) a tak\u017ce przekszta\u0142cenie siedlisk naturalnych w pola uprawne.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Kwiatostan ciemi\u0119\u017cycy czarnej, Veratrum Nigrum<\/em>, fot. Domena Publiczna, Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Dzi\u0119ki wykonywaniu zabieg\u00f3w prze\u015bwietlaj\u0105cych na istniej\u0105cych jeszcze stanowiskach \u2013 wzrasta liczba osobnik\u00f3w kwitn\u0105cych. Sprzyja to rozwojowi populacji ciemi\u0119\u017cycy czarnej. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Ciemi\u0119\u017cyca zielona jest gatunkiem obj\u0119tym w Polsce ochron\u0105 cz\u0119\u015bciow\u0105. Wyst\u0119puje znacznie cz\u0119\u015bciej ni\u017c ciemi\u0119\u017cyca czarna. Jej stanowiska skoncentrowane s\u0105 g\u0142\u00f3wnie w Sudetach i Karpatach, poza tym wyst\u0119puje w rozproszeniu na po\u0142udniu kraju. Cz\u0119sto ro\u015bnie w skupiskach, a miejscami wyst\u0119puje masowo. Jest gatunkiem pospolitym we wszystkich pasmach g\u00f3rskich, od podn\u00f3\u017cy po pi\u0119tro halne.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Swoje optimum siedliskowe <\/strong>ma w wysokog\u00f3rskich zio\u0142oro\u015blach i traworo\u015blach, ale spotykana jest te\u017c g\u00f3rskich lasach. W po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci ni\u017cu mo\u017cemy ja znale\u017a\u0107 w lasach \u0142\u0119gowych i wilgotniejszych gr\u0105dach.<\/p>\n\n\n\n

Ro\u015bnie w warunkach od pe\u0142nego \u015bwiat\u0142a do p\u00f3\u0142cieni<\/strong>a, na glebach o r\u00f3\u017cnych stopniu wilgotno\u015bci (od przeci\u0119tnie wilgotnych do wilgotnych), zasobno\u015bci (od \u015brednio zasobnych do zasobnych), o odczynie oboj\u0119tnym.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Ciemi\u0119\u017cyce to pi\u0119kne, d\u0142ugowieczne ro\u015bliny \u015bwietnie nadaj\u0105ce si\u0119 do ogrod\u00f3w <\/strong>naturalistycznych, skalnych i na rabaty bylinowe. S\u0105 atrakcyjne tak\u017ce jako solitery. Oczywi\u015bcie nie pozyskujemy ro\u015blin, ani ich cz\u0119\u015bci (w tym nasion) ze stanowisk naturalnych!<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Ciemi\u0119\u017cyca bia\u0142a, Veratrum<\/em> album, fot. Domena Publiczna, Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

W medycynie ludowej uwa\u017cane s\u0105 za ro\u015bliny lecznicze i truj\u0105ce. <\/strong>Jako surowiec stosowane by\u0142y k\u0142\u0105cza tych ro\u015blin, zawieraj\u0105ce najwi\u0119cej po\u017c\u0105danych substancji. Jednak obok innych substancji, zawieraj\u0105 one truj\u0105ce alkaloidy i gorzki glikozyd \u2013 weratramaryn\u0119. Dawniej stosowano k\u0142\u0105cza ciemi\u0119\u017cyc m.in. jako \u015brodek dra\u017cni\u0105cy sk\u00f3r\u0119 i znieczulaj\u0105cy. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Jednak z powodu silnych w\u0142a\u015bciwo\u015bci truj\u0105cych zaprzestano ich stosowania. Zatrucia objawiaj\u0105 si\u0119 pocz\u0105tkowo os\u0142abieniem i zwolnieniem rytmu serca, a nast\u0119pnie pora\u017ceniem mi\u0119\u015bni klatki piersiowej uniemo\u017cliwiaj\u0105cym oddychanie i, w konsekwencji, zgonem. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\n\n\n\n

Porcj\u0119 wiedzy na temat ro\u015blin chronionych przygotowa\u0142a dla Was Izabella Kirpluk \u2192 <\/strong>botaniczka, kt\u00f3ra w Ogrodzie Botanicznym by\u0142a kuratorem kolekcji ekologicznych oraz dzia\u0142u Flory ni\u017cowej Polski. Zajmowa\u0142a si\u0119 gatunkami chronionymi, zagro\u017conymi i inwazyjnymi.<\/p>\n","protected":false},"featured_media":2120,"parent":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[107],"knoweledge_categories":[80],"class_list":["post-2116","knoweledge_base","type-knoweledge_base","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-baza-wiedzy","knoweledge_categories-rosliny-chronione"],"acf":[],"yoast_head":"\nCiemi\u0119rzyce - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/ciemierzyce-3\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ciemi\u0119rzyce - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"W naszym Ogrodzie kwitn\u0105 obecnie dwa gatunki z rodzaju ciemi\u0119\u017cyca (Veratrum): czarna (V. nigrum) i zielona (V. lobelianum), nale\u017c\u0105ce do rodziny melantkowatych (Melanthiaceae). Dawniej umieszczano je w rodzinie liliowatych (Liliaceae). Z kolei ciemi\u0119\u017cyca zielona dorasta do ok. 1,5 m wysoko\u015bci. Jej dzia\u0142ki okwiatu s\u0105 nieco wi\u0119ksze i z obu stron s\u0105 zielonawo\u017c\u00f3\u0142te. Obydwa gatunki kwitn\u0105 […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/ciemierzyce-3\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-07-09T08:04:41+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ciemierzyce.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1340\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"728\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/ciemierzyce-3\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/ciemierzyce-3\\\/\",\"name\":\"Ciemi\u0119rzyce - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/ciemierzyce-3\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/ciemierzyce-3\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/ciemierzyce.jpg\",\"datePublished\":\"2023-07-31T13:27:00+00:00\",\"dateModified\":\"2025-07-09T08:04:41+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/ciemierzyce-3\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/ciemierzyce-3\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/ciemierzyce-3\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/ciemierzyce.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/ciemierzyce.jpg\",\"width\":1340,\"height\":728},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/ciemierzyce-3\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/en\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ciemi\u0119rzyce\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/\",\"name\":\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"description\":\"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ciemi\u0119rzyce - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/ciemierzyce-3\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Ciemi\u0119rzyce - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","og_description":"W naszym Ogrodzie kwitn\u0105 obecnie dwa gatunki z rodzaju ciemi\u0119\u017cyca (Veratrum): czarna (V. nigrum) i zielona (V. lobelianum), nale\u017c\u0105ce do rodziny melantkowatych (Melanthiaceae). Dawniej umieszczano je w rodzinie liliowatych (Liliaceae). Z kolei ciemi\u0119\u017cyca zielona dorasta do ok. 1,5 m wysoko\u015bci. Jej dzia\u0142ki okwiatu s\u0105 nieco wi\u0119ksze i z obu stron s\u0105 zielonawo\u017c\u00f3\u0142te. Obydwa gatunki kwitn\u0105 […]","og_url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/ciemierzyce-3\/","og_site_name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","article_modified_time":"2025-07-09T08:04:41+00:00","og_image":[{"width":1340,"height":728,"url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ciemierzyce.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"4 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/ciemierzyce-3\/","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/ciemierzyce-3\/","name":"Ciemi\u0119rzyce - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/ciemierzyce-3\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/ciemierzyce-3\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ciemierzyce.jpg","datePublished":"2023-07-31T13:27:00+00:00","dateModified":"2025-07-09T08:04:41+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/ciemierzyce-3\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/ciemierzyce-3\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/ciemierzyce-3\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ciemierzyce.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ciemierzyce.jpg","width":1340,"height":728},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/ciemierzyce-3\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ciemi\u0119rzyce"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/#website","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/","name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","description":"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base\/2116","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/knoweledge_base"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2120"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2116"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2116"},{"taxonomy":"knoweledge_categories","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_categories?post=2116"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}