{"id":2351,"date":"2023-08-01T14:46:23","date_gmt":"2023-08-01T12:46:23","guid":{"rendered":"https:\/\/onecommerce.pl\/ogrody\/?post_type=knoweledge_base&p=2351"},"modified":"2024-03-27T11:02:07","modified_gmt":"2024-03-27T10:02:07","slug":"zoltlice-3","status":"publish","type":"knoweledge_base","link":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/baza-wiedzy\/zoltlice-3\/","title":{"rendered":"\u017b\u00f3\u0142tlice"},"content":{"rendered":"\n

\u017b\u00f3\u0142tlice (Galinsoga<\/em>)<\/strong> \u2013 ow\u0142osiona, zwana te\u017c w\u0142ochat\u0105 (Galinsoga ciliata, G. quadriradiata<\/em>) i drobnokwiatowa (Galinsoga parviflora<\/em>)<\/strong> \u2013 to zadomowione w Polsce, inwazyjne chwasty.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
\u017b\u00f3\u0142tlica drobnokwiatowa, Galinsoga parviflora,<\/em> fot. Ogr\u00f3d Botaniczny UW<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Pochodz\u0105 z Ameryki Po\u0142udniowej i \u015arodkowej. <\/strong>Za wprowadzenie do Europy obu tych gatunk\u00f3w odpowiedzialne s\u0105 ogrody botaniczne. \u017b\u00f3\u0142tlica drobnokwiatowa zosta\u0142a sprowadzona do Europy pod koniec XVIII w., <\/strong>natomiast \u017c\u00f3\u0142tlica ow\u0142osiona<\/strong> 50 lat p\u00f3\u017aniej, w po\u0142owie XIX w. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Obydwa gatunku by\u0142y uprawiane w ogrodach botanicznych, <\/strong>nast\u0119pnie zdzicza\u0142y i do\u015b\u0107 szybko rozprzestrzeni\u0142y na siedliska antropogeniczne. W Polsce \u017c\u00f3\u0142tlica drobnokwiatowa<\/strong> notowana by\u0142a po raz pierwszy w 1807 r., a \u017c\u00f3\u0142tlica ow\u0142osiona w 1876 r.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Obydwa gatunki doskonale przystosowa\u0142y si\u0119 do warunk\u00f3w europejskich i w stosunkowo kr\u00f3tkim czasie sta\u0142y si\u0119 jednymi z najbardziej pospolitych chwast\u00f3w.\u00a0<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

W Polsce \u017c\u00f3\u0142tlica drobnokwiatowa<\/strong> wyst\u0119puje nieco cz\u0119\u015bciej ni\u017c \u017c\u00f3\u0142tlica ow\u0142osiona,<\/strong> natomiast w niekt\u00f3rych krajach europejskich to \u017c\u00f3\u0142tlica ow\u0142osiona uwa\u017cana jest za gatunek bardziej agresywny. Obydwie \u017c\u00f3\u0142tlice <\/strong>to bardzo uci\u0105\u017cliwe chwasty w uprawach, z powodzeniem konkuruj\u0105ce z innymi gatunkami o substancje pokarmowe i wod\u0119. Z tego powodu s\u0105 zwalczane w uprawach. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Najcz\u0119\u015bciej rosn\u0105 na polach, w uprawach okopowych, ogrodach. <\/strong>Spotykane s\u0105 te\u017c na siedliskach ruderalnych: na nieu\u017cytkach, przydro\u017cach, przychaciach, wysypiskach i innych zaburzonych siedliskach (gruzowiskach, szczelinach mur\u00f3w itp.), w tak\u017ce w parkach i na cmentarzach. Preferuj\u0105 gleby bogate w azot.\u00a0<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Obydwa gatunki to ro\u015bliny roczne, osi\u0105gaj\u0105ce nawet do 100 cm wysoko\u015bci.<\/strong> S\u0105 ow\u0142osione, z tym, \u017ce \u017c\u00f3\u0142tlica ow\u0142osiona, jak sama nazwa wskazuje, ma wyra\u017ane, obfite i odstaj\u0105ce ow\u0142osienie, \u017c\u00f3\u0142tlica drobnokwiatowa za\u015b \u2013 delikatne, przylegaj\u0105ce ow\u0142osienie (jej \u0142odygi mog\u0105 by\u0107 te\u017c nagie). \u017b\u00f3\u0142tlica ow\u0142osiona p<\/strong>osiada te\u017c nieco wi\u0119ksze koszyczki od \u017c\u00f3\u0142tlicy drobnokwiatowej.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Owocem \u017c\u00f3\u0142tlic jest nie\u0142upka. <\/strong>Diaspory przenoszone s\u0105 zar\u00f3wno przez wiatr jak i unoszone z pr\u0105dem wody \u0141atwo rozprzestrzeniane s\u0105 te\u017c z ziemi\u0105, produktami rolnymi (np. zbo\u017cem) lub przenoszone na r\u00f3\u017cnego typu \u015brodkach transportowych, a tak\u017ce na sier\u015bci zwierz\u0105t czy odzie\u017cy ludzkiej. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Jedna ro\u015blina mo\u017ce wytworzy\u0107 do 30 tysi\u0119cy nie\u0142upek.<\/strong> Rozw\u00f3j ro\u015bliny od kie\u0142kowania do wytworzenia owoc\u00f3w jest bardzo kr\u00f3tki (6-8 tygodni). W ci\u0105gu sezonu wegetacyjnego mog\u0105 powsta\u0107 3-4 pokolenia.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
\u017b\u00f3\u0142tlica drobnokwiatowa, Galinsoga parviflora,<\/em> fot. Ogr\u00f3d Botaniczny UW<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

\u017b\u00f3\u0142tlice s\u0105 ma\u0142o wytrzyma\u0142e na niskie temperatury, <\/strong>ale ich owoce s\u0105 odporne na mr\u00f3z i mog\u0105 kilka lat przele\u017ce\u0107 w ziemi nie trac\u0105c si\u0142y kie\u0142kowania.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Testy laboratoryjne potwierdzi\u0142y<\/strong>, \u017ce ods\u0142oni\u0119te nasiona trac\u0105 \u017cywotno\u015b\u0107 szybciej ni\u017c zakopane nasiona i \u017ce im g\u0142\u0119biej nasiona s\u0105 zakopane, tym lepiej zachowuj\u0105 \u017cywotno\u015b\u0107. St\u0105d, przy zwalczaniu \u017c\u00f3\u0142tlic, <\/strong>w przypadku upraw rz\u0119dowych (np. kukurydzy, grochu, fasoli), korzystne jest bronowanie przedwschodowe. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Obydwa gatunki \u017c\u00f3\u0142tlic zawieraj\u0105 m.in. flawonoidy, fenolokwasy, olejek eteryczny <\/strong>i maj\u0105 zastosowanie w medycynie ludowej jako \u015brodek antyseptyczny.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

W Ameryce Po\u0142udniowej i \u015arodkowej, jak i w r\u00f3\u017cnych krajach Afryki i Azji,<\/strong> czyli wsz\u0119dzie tam, gdzie \u017c\u00f3\u0142tlice si\u0119 rozprzestrzeni\u0142y, ro\u015bliny (m\u0142ode li\u015bcie i \u0142odygi) s\u0105 spo\u017cywane jako warzywo, zar\u00f3wno na surowo jak i po ugotowaniu. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

W Ameryce Po\u0142udniowej <\/strong>suszone li\u015bcie, po zmieleniu, s\u0105 podstawowym zio\u0142em aromatyzuj\u0105cym niekt\u00f3re potrawy (np. zup\u0119 czosnkow\u0105).<\/p>\n","protected":false},"featured_media":2380,"parent":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[107,106],"knoweledge_categories":[81],"class_list":["post-2351","knoweledge_base","type-knoweledge_base","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-baza-wiedzy","tag-rosliny-inwazyjne","knoweledge_categories-rosliny-inwazyjne"],"acf":[],"yoast_head":"\n\u017b\u00f3\u0142tlice - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/zoltlice-3\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u017b\u00f3\u0142tlice - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u017b\u00f3\u0142tlice (Galinsoga) \u2013 ow\u0142osiona, zwana te\u017c w\u0142ochat\u0105 (Galinsoga ciliata, G. quadriradiata) i drobnokwiatowa (Galinsoga parviflora) \u2013 to zadomowione w Polsce, inwazyjne chwasty.\u00a0 Pochodz\u0105 z Ameryki Po\u0142udniowej i \u015arodkowej. Za wprowadzenie do Europy obu tych gatunk\u00f3w odpowiedzialne s\u0105 ogrody botaniczne. \u017b\u00f3\u0142tlica drobnokwiatowa zosta\u0142a sprowadzona do Europy pod koniec XVIII w., natomiast \u017c\u00f3\u0142tlica ow\u0142osiona 50 lat p\u00f3\u017aniej, […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/zoltlice-3\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-03-27T10:02:07+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/zoltlice.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1340\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"728\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/zoltlice-3\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/zoltlice-3\\\/\",\"name\":\"\u017b\u00f3\u0142tlice - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/zoltlice-3\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/zoltlice-3\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/08\\\/zoltlice.jpg\",\"datePublished\":\"2023-08-01T12:46:23+00:00\",\"dateModified\":\"2024-03-27T10:02:07+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/zoltlice-3\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/zoltlice-3\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/zoltlice-3\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/08\\\/zoltlice.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/08\\\/zoltlice.jpg\",\"width\":1340,\"height\":728},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/zoltlice-3\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/en\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u017b\u00f3\u0142tlice\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/\",\"name\":\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"description\":\"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u017b\u00f3\u0142tlice - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/zoltlice-3\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"\u017b\u00f3\u0142tlice - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","og_description":"\u017b\u00f3\u0142tlice (Galinsoga) \u2013 ow\u0142osiona, zwana te\u017c w\u0142ochat\u0105 (Galinsoga ciliata, G. quadriradiata) i drobnokwiatowa (Galinsoga parviflora) \u2013 to zadomowione w Polsce, inwazyjne chwasty.\u00a0 Pochodz\u0105 z Ameryki Po\u0142udniowej i \u015arodkowej. Za wprowadzenie do Europy obu tych gatunk\u00f3w odpowiedzialne s\u0105 ogrody botaniczne. \u017b\u00f3\u0142tlica drobnokwiatowa zosta\u0142a sprowadzona do Europy pod koniec XVIII w., natomiast \u017c\u00f3\u0142tlica ow\u0142osiona 50 lat p\u00f3\u017aniej, […]","og_url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/zoltlice-3\/","og_site_name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","article_modified_time":"2024-03-27T10:02:07+00:00","og_image":[{"width":1340,"height":728,"url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/zoltlice.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"4 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/zoltlice-3\/","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/zoltlice-3\/","name":"\u017b\u00f3\u0142tlice - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/zoltlice-3\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/zoltlice-3\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/zoltlice.jpg","datePublished":"2023-08-01T12:46:23+00:00","dateModified":"2024-03-27T10:02:07+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/zoltlice-3\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/zoltlice-3\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/zoltlice-3\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/zoltlice.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/zoltlice.jpg","width":1340,"height":728},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/zoltlice-3\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u017b\u00f3\u0142tlice"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/#website","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/","name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","description":"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base\/2351","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/knoweledge_base"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2380"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2351"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2351"},{"taxonomy":"knoweledge_categories","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_categories?post=2351"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}