{"id":2407,"date":"2023-08-02T15:21:24","date_gmt":"2023-08-02T13:21:24","guid":{"rendered":"https:\/\/onecommerce.pl\/ogrody\/?post_type=knoweledge_base&#038;p=2407"},"modified":"2026-01-20T10:24:37","modified_gmt":"2026-01-20T09:24:37","slug":"bez-czarny-3","status":"publish","type":"knoweledge_base","link":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/baza-wiedzy\/bez-czarny-3\/","title":{"rendered":"Bez czarny"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Krzak. Przydomowy, bliski. <\/strong>Mo\u017cna do niego podej\u015b\u0107 i odda\u0107 mu swoje choroby. Nie mo\u017cna za to go \u015bci\u0105\u0107, bo mieszka w nim duch, zwany bajstrukiem i b\u0119dzie nieszcz\u0119\u015bcie. Domy\u015blacie si\u0119, co to za ro\u015blina, wa\u017cna i czczona w wierzeniach ludowych? To oczywi\u015bcie hy\u0107ka, holunder nazwany przez botanik\u00f3w <strong>bzem czarnym (Sambucus nigra).&nbsp; <\/strong><\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jego pi\u0119kne, kremowobia\u0142e kwiaty zebrane w parasolowate baldachy ciesz\u0105 nasze oczy i nozdrza w maju i czerwcu, a czarne, po\u0142yskuj\u0105ce w s\u0142o\u0144cu owocostany mo\u017cemy podziwia\u0107 w\u0142a\u015bnie teraz, we wrze\u015bniu i pa\u017adzierniku.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:22px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/346593061_570363105281782_58997409504289183_n-1024x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4537\" style=\"width:550px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/346593061_570363105281782_58997409504289183_n-1024x1024.jpg 1024w, https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/346593061_570363105281782_58997409504289183_n-300x300.jpg 300w, https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/346593061_570363105281782_58997409504289183_n-100x100.jpg 100w, https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/346593061_570363105281782_58997409504289183_n-600x600.jpg 600w, https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/346593061_570363105281782_58997409504289183_n-150x150.jpg 150w, https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/346593061_570363105281782_58997409504289183_n-768x768.jpg 768w, https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/346593061_570363105281782_58997409504289183_n.jpg 1356w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Bez czarny, <em>Sambucus nigra<\/em>, owocostany. fot. I. Kuzyszyn<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Bez czarny<\/strong> powinien znajdowa\u0107 si\u0119 w naszych domowych apteczkach. Jego owoce zawieraj\u0105 dzia\u0142aj\u0105ce przeciwzapalnie flawonoidy, oraz przeciwutleniaj\u0105ce antocyjany, witaminy z grupy B i C. Pozytywnie na przemian\u0119 materii wp\u0142ywaj\u0105 zawarte w owocach bzu kwasy organiczne, cukry i pektyny. <strong>Warto pi\u0107 napary z owoc\u00f3w lub syropy w przypadku przezi\u0119bienia, kaszlu<\/strong>. Mo\u017cna z nich robi\u0107 te\u017c d\u017cemy, chutney, czy nawet zup\u0119, zwan\u0105 fafu\u0142\u0105.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:28px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"960\" height=\"960\" src=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/346600082_616585177022851_6058630298638148577_n.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4541\" style=\"width:503px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/346600082_616585177022851_6058630298638148577_n.jpg 960w, https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/346600082_616585177022851_6058630298638148577_n-300x300.jpg 300w, https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/346600082_616585177022851_6058630298638148577_n-100x100.jpg 100w, https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/346600082_616585177022851_6058630298638148577_n-600x600.jpg 600w, https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/346600082_616585177022851_6058630298638148577_n-150x150.jpg 150w, https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/346600082_616585177022851_6058630298638148577_n-768x768.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Bez czarny, <em>Sambucus nigra<\/em>, kwiatostany. fot. I. Kuzyszyn<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<div style=\"height:22px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zanim jednak wybierzemy si\u0119 po nasz\u0105 czarn\u0105 pierwsz\u0105 pomoc, pami\u0119tajmy o kilku zasadach: wszystkie cz\u0119\u015bci <strong>czarnego bzu<\/strong> zawieraj\u0105 truj\u0105cy glikozyd cyjanogenny zwany sambunigryn\u0105, dlatego nie spo\u017cywamy owoc\u00f3w bzu na surowo, gdy\u017c sambunigryna rozk\u0142ada si\u0119 do cyjanowodoru i powoduje podra\u017cnienie uk\u0142adu pokarmowego (nudno\u015bci, wymioty, biegunka).<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Zbieramy ca\u0142kowicie dojrza\u0142e owocostany bzu czarnego, <\/strong>zostawiamy nieco owocostan\u00f3w bzu ptakom &#8211; to ich po\u017cywienie i szansa na rozsianie si\u0119 tego drogocennego krzewu. Przetwarzamy same pojedyncze owoce bzu, nie u\u017cywamy szypu\u0142ek.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:55px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u0105 histori\u0105 podzieli\u0142a si\u0119 <strong>Magdalena Oprz\u0105dek<\/strong> \u2192 z Pracowni Edukacji Ogrodu Botanicznego UW<\/p>\n","protected":false},"featured_media":2412,"parent":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[107],"knoweledge_categories":[86],"class_list":["post-2407","knoweledge_base","type-knoweledge_base","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-baza-wiedzy","knoweledge_categories-ziola-wokol-nas"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Bez czarny - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/bez-czarny-3\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Bez czarny - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Krzak. Przydomowy, bliski. Mo\u017cna do niego podej\u015b\u0107 i odda\u0107 mu swoje choroby. Nie mo\u017cna za to go \u015bci\u0105\u0107, bo mieszka w nim duch, zwany bajstrukiem i b\u0119dzie nieszcz\u0119\u015bcie. Domy\u015blacie si\u0119, co to za ro\u015blina, wa\u017cna i czczona w wierzeniach ludowych? To oczywi\u015bcie hy\u0107ka, holunder nazwany przez botanik\u00f3w bzem czarnym (Sambucus nigra).&nbsp; Jego pi\u0119kne, kremowobia\u0142e kwiaty [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/bez-czarny-3\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-01-20T09:24:37+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/bez-czarny.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1340\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"728\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/bez-czarny-3\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/bez-czarny-3\\\/\",\"name\":\"Bez czarny - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/bez-czarny-3\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/bez-czarny-3\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/08\\\/bez-czarny.jpg\",\"datePublished\":\"2023-08-02T13:21:24+00:00\",\"dateModified\":\"2026-01-20T09:24:37+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/bez-czarny-3\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/bez-czarny-3\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/bez-czarny-3\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/08\\\/bez-czarny.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/08\\\/bez-czarny.jpg\",\"width\":1340,\"height\":728},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/bez-czarny-3\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/en\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Bez czarny\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"\\\/#website\",\"url\":\"\\\/\",\"name\":\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"description\":\"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Bez czarny - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/bez-czarny-3\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Bez czarny - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","og_description":"Krzak. Przydomowy, bliski. Mo\u017cna do niego podej\u015b\u0107 i odda\u0107 mu swoje choroby. Nie mo\u017cna za to go \u015bci\u0105\u0107, bo mieszka w nim duch, zwany bajstrukiem i b\u0119dzie nieszcz\u0119\u015bcie. Domy\u015blacie si\u0119, co to za ro\u015blina, wa\u017cna i czczona w wierzeniach ludowych? To oczywi\u015bcie hy\u0107ka, holunder nazwany przez botanik\u00f3w bzem czarnym (Sambucus nigra).&nbsp; Jego pi\u0119kne, kremowobia\u0142e kwiaty [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/bez-czarny-3\/","og_site_name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","article_modified_time":"2026-01-20T09:24:37+00:00","og_image":[{"width":1340,"height":728,"url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/bez-czarny.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"3 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/bez-czarny-3\/","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/bez-czarny-3\/","name":"Bez czarny - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","isPartOf":{"@id":"\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/bez-czarny-3\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/bez-czarny-3\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/bez-czarny.jpg","datePublished":"2023-08-02T13:21:24+00:00","dateModified":"2026-01-20T09:24:37+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/bez-czarny-3\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/bez-czarny-3\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/bez-czarny-3\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/bez-czarny.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/bez-czarny.jpg","width":1340,"height":728},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/bez-czarny-3\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Bez czarny"}]},{"@type":"WebSite","@id":"\/#website","url":"\/","name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","description":"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base\/2407","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/knoweledge_base"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2412"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2407"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2407"},{"taxonomy":"knoweledge_categories","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_categories?post=2407"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}