{"id":2442,"date":"2023-08-02T16:37:48","date_gmt":"2023-08-02T14:37:48","guid":{"rendered":"https:\/\/onecommerce.pl\/ogrody\/?post_type=knoweledge_base&p=2442"},"modified":"2024-02-09T12:04:02","modified_gmt":"2024-02-09T11:04:02","slug":"leszczyna-pospolita-3","status":"publish","type":"knoweledge_base","link":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/baza-wiedzy\/leszczyna-pospolita-3\/","title":{"rendered":"Leszczyna pospolita"},"content":{"rendered":"\n

Dzi\u015b przyjrzymy si\u0119 fanerofitowi krzewiastemu \u2013 leszczynie pospolitej<\/strong> (Corylus avellana<\/em>), nale\u017c\u0105cej do rodziny brzozowatych (Betulaceae<\/em>), kt\u00f3ra ro\u015bnie w naszym Ogrodzie.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Leszczyna pospolita<\/strong> na og\u00f3\u0142 kojarzy si\u0119 nam z inn\u0105 nazw\u0105: orzech laskowy i czasem jest tak nazywana, a odnosi si\u0119 do znanych nam wszystkim owoc\u00f3w \u2013 orzech\u00f3w,<\/strong> zawieraj\u0105cych smaczne i po\u017cywne nasiona, ale o tym p\u00f3\u017aniej! Najpierw zajmiemy si\u0119 zimuj\u0105cymi p\u0105czkami. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

P\u0105czki u leszczyny<\/strong> s\u0105 jajowate z zaokr\u0105glonymi wierzcho\u0142kami. P\u0105czki wierzcho\u0142kowe s\u0105 wi\u0119ksze od p\u0105czk\u00f3w bocznych. Boczne p\u0105czki s\u0105 lekko sp\u0142aszczone, odstaj\u0105ce. U p\u0105czk\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cych u nasady p\u0119du wierzcho\u0142ki mog\u0105 by\u0107 nieco zaostrzone. Im bli\u017cej nasady p\u0119du, tym p\u0105czki s\u0105 mniejsze.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Leszczyna pospolita, Corylus avellana,<\/em> fot. Domena Publiczna, Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

\u0141uski p\u0105czk\u00f3w<\/strong> od strony nas\u0142onecznionej s\u0105 czerwone a od strony zacienionej zielone. Brzegi \u0142usek s\u0105 ciemnobr\u0105zowe lub czarne. Maj\u0105 bia\u0142e orz\u0119sienie na brzegach. P\u0105czki u\u0142o\u017cone s\u0105 na p\u0119dach naprzemiennie (w 2 prostnicach), cho\u0107 na silnych, wyd\u0142u\u017conych p\u0119dach u\u0142o\u017cenie p\u0105czk\u00f3w mo\u017ce by\u0107 spiralne. Blizny li\u015bciowe maj\u0105 3 \u015blady wi\u0105zek przewodz\u0105cych.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Leszczyna pospolita, Corylus avellana,<\/em> fot. Domena Publiczna, Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

M\u0142ode p\u0119dy u leszczyny s\u0105 gruczo\u0142owato ow\u0142osione<\/strong>, od strony o\u015bwietlonej \u2013 br\u0105zowordzawe, a od strony zacienionej \u2013 oliwkowobr\u0105zowe. <\/p>\n\n\n\n

Kwiatostany m\u0119skie<\/strong>, zebrane w tzw. kotki zwisaj\u0105ce na szczytach bocznych ga\u0142\u0105zek, widoczne s\u0105 ju\u017c na jesieni.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

\u017be\u0144skie kwiaty<\/strong> ukryte s\u0105 w p\u0105kach, a w porze kwitnienia ukazuj\u0105 si\u0119 tylko czerwone znamiona s\u0142upk\u00f3w. Rozw\u00f3j kwiat\u00f3w obu p\u0142ci nie jest r\u00f3wnoczesny, czasem przewa\u017ca przedpr\u0105tno\u015b\u0107 a czasem przeds\u0142upno\u015b\u0107. Kwitnienie nast\u0119puje przed rozwojem li\u015bci, rozpoczyna si\u0119 nawet w lutym i mo\u017ce trwa\u0107 do kwietnia. Leszczyna jest wiatropylna.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Leszczyna pospolita<\/strong> jest krzewem do 5 m wysoko\u015bci (czasem ma\u0142ym drzewkiem do 10-12 m wysoko\u015bci) i ma cienk\u0105, g\u0142adk\u0105 kor\u0119, czerwonobrunatn\u0105 a na starszych pniach szarobr\u0105zow\u0105. <\/p>\n\n\n\n

Charakterystyczne li\u015bcie, obustronnie ow\u0142osione, do 13 cm d\u0142ugo\u015bci i 10 cm szeroko\u015bci s\u0105 odwrotnie jajowate z kr\u00f3tko zaostrzonym wierzcho\u0142kiem, o brzegach nier\u00f3wno, podw\u00f3jnie pi\u0142kowanych. Owoce \u2013 orzechy otoczone s\u0105 z\u0105bkowan\u0105 okryw\u0105, zwykle kr\u00f3tsz\u0105 od owocu. Osadzone s\u0105 po 1 do 4. Obfite owocowanie wyst\u0119puje co 2-3 lata. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Leszczyna pospolita<\/strong> \u017cyje do ok. 80 lat. Wyst\u0119puje prawie w ca\u0142ej Europie (poza kra\u0144cami p\u00f3\u0142nocnymi), w Azji Mniejszej i na Kaukazie. W Polsce jest pospolita, zwykle wyst\u0119puje w podszyciu prze\u015bwietlonych, \u017cyznych las\u00f3w li\u015bciastych i mieszanych. Wchodzi te\u017c w sk\u0142ad czy\u017cni \u2013 krzewiastych zbiorowisk le\u015bnych okrajk\u00f3w oraz zadrzewie\u0144 \u015br\u00f3dpolnych.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Uprawiana by\u0142a ju\u017c w staro\u017cytnej Grecji i Rzymie. <\/strong>Jest gatunkiem o szerokiej amplitudzie ekologicznej, bardzo tolerancyjna w stosunku do \u015bwiat\u0142a, dobrze ro\u015bnie nawet w cieniu, lecz s\u0142abiej wtedy owocuje. Preferuje gleby \u017cyzne, pr\u00f3chniczne i \u015bwie\u017ce, nie lubi gleb ubogich, zar\u00f3wno suchych, jak i podmok\u0142ych (zabagnionych).\u00a0<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Leszczyna pospolita, Corylus avellana,<\/em> fot. H.Zell, Domena Publiczna, Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

W uprawie znanych jest wiele kultywar\u00f3w leszczyny pospolitej, np. o ciekawej, ciemnoczerwonej barwie li\u015bci (\u2018Atropurpurea\u2019<\/em>) czy pogi\u0119tych p\u0119dach (\u2018Contorta\u2019<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

W zadrzewieniach krajobrazowych leszczyna ma du\u017ce znaczenie biocenotyczne, gdy\u017c ocienia gleb\u0119, daje dobrze rozk\u0142adaj\u0105c\u0105 si\u0119 \u015bci\u00f3\u0142k\u0119, a jej owoce s\u0105 pokarmem dla gryzoni i ptak\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

Leszczynowe p\u0119dy<\/strong> s\u0105 bardzo gi\u0119tkie, wykorzystywano je na w\u0119dziska do w\u0119dki, baciska czy jako laski. Dawniej wierzono, \u017ce drewno leszczyny chroni przed piorunami. Dlatego pasterze nosili ze sob\u0105 d\u0142ugi kij leszczynowy. Drewno leszczyny, o czerwonawym odcieniu, jest nietrwa\u0142e. Z kory wytwarzano niegdy\u015b barwnik brunatny.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Dawniej bywa\u0142a u\u017cywana przeciw czarom, r\u00f3\u017cd\u017cka leszczynowa za\u015b uchodzi\u0142a w Polsce za r\u00f3\u017cd\u017ck\u0119 czarodziejsk\u0105. <\/strong>Zreszt\u0105, ju\u017c w czasach staro\u017cytnych wierzono, \u017ce leszczynowa r\u00f3\u017cd\u017cka mo\u017ce pom\u00f3c odnale\u017a\u0107 wod\u0119. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

W Polsce leszczyn\u0119<\/strong> zatykano niegdy\u015b za dach (w wigili\u0119 \u015bwi\u0119tego Jana), zw\u0142aszcza krzy\u017cyki zrobione z p\u0119d\u00f3w leszczynowych, mia\u0142y one chroni\u0107 przed gradem i piorunem. Takich zastosowa\u0144 leszczyny by\u0142o znacznie wi\u0119cej. Smaczne, zdrowe i daj\u0105ce du\u017co energii nasiona s\u0142u\u017cy\u0142y od dawna nie tylko jako wa\u017cne po\u017cywienie, ale wyciskano z nich tak\u017ce olej.\u00a0<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Leszczyna pospolita, Corylus avellana,<\/em> fot. I.Leidus, Domena Publiczna, Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Nasiona zawieraj\u0105 bardzo du\u017co t\u0142uszcz\u00f3w, w wi\u0119kszo\u015bci nienasyconych, sporo bia\u0142ek,<\/strong> a tak\u017ce witaminy, \u017celazo, cynk, potas, fosfor, mied\u017a i inne mikroelementy. Polecane s\u0105 rekonwalescentom, osobom znerwicowanym, pracuj\u0105cym umys\u0142owo i anemicznym dzieciom.<\/strong> Mo\u017cna je dodawa\u0107 do sa\u0142atek warzywnych i sos\u00f3w. Posiekane lub zmielone u\u017cywa si\u0119 czasem jako panierki do kotlet\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Olej, t\u0142oczony z nasion jeszcze dzi\u015b u\u017cywany jest w przemy\u015ble spo\u017cywczym, farmaceutycznym, farbiarskim i perfumeryjnym. <\/strong>Mo\u017cna go te\u017c u\u017cywa\u0107 do sma\u017cenia i gotowania b\u0105d\u017a do sa\u0142atek i sur\u00f3wek.<\/p>\n","protected":false},"featured_media":2464,"parent":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[107],"knoweledge_categories":[85],"class_list":["post-2442","knoweledge_base","type-knoweledge_base","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-baza-wiedzy","knoweledge_categories-zima-w-ogrodzie"],"acf":[],"yoast_head":"\nLeszczyna pospolita - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/leszczyna-pospolita-3\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Leszczyna pospolita - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Dzi\u015b przyjrzymy si\u0119 fanerofitowi krzewiastemu \u2013 leszczynie pospolitej (Corylus avellana), nale\u017c\u0105cej do rodziny brzozowatych (Betulaceae), kt\u00f3ra ro\u015bnie w naszym Ogrodzie.\u00a0 Leszczyna pospolita na og\u00f3\u0142 kojarzy si\u0119 nam z inn\u0105 nazw\u0105: orzech laskowy i czasem jest tak nazywana, a odnosi si\u0119 do znanych nam wszystkim owoc\u00f3w \u2013 orzech\u00f3w, zawieraj\u0105cych smaczne i po\u017cywne nasiona, ale o tym […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/leszczyna-pospolita-3\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-02-09T11:04:02+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/leszczyna-pospolita.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1080\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"586\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"5 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/leszczyna-pospolita-3\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/leszczyna-pospolita-3\\\/\",\"name\":\"Leszczyna pospolita - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/leszczyna-pospolita-3\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/leszczyna-pospolita-3\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/08\\\/leszczyna-pospolita.jpg\",\"datePublished\":\"2023-08-02T14:37:48+00:00\",\"dateModified\":\"2024-02-09T11:04:02+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/leszczyna-pospolita-3\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/leszczyna-pospolita-3\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/leszczyna-pospolita-3\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/08\\\/leszczyna-pospolita.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/08\\\/leszczyna-pospolita.jpg\",\"width\":1080,\"height\":586},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/leszczyna-pospolita-3\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/en\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Leszczyna pospolita\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"\\\/#website\",\"url\":\"\\\/\",\"name\":\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"description\":\"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Leszczyna pospolita - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/leszczyna-pospolita-3\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Leszczyna pospolita - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","og_description":"Dzi\u015b przyjrzymy si\u0119 fanerofitowi krzewiastemu \u2013 leszczynie pospolitej (Corylus avellana), nale\u017c\u0105cej do rodziny brzozowatych (Betulaceae), kt\u00f3ra ro\u015bnie w naszym Ogrodzie.\u00a0 Leszczyna pospolita na og\u00f3\u0142 kojarzy si\u0119 nam z inn\u0105 nazw\u0105: orzech laskowy i czasem jest tak nazywana, a odnosi si\u0119 do znanych nam wszystkim owoc\u00f3w \u2013 orzech\u00f3w, zawieraj\u0105cych smaczne i po\u017cywne nasiona, ale o tym […]","og_url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/leszczyna-pospolita-3\/","og_site_name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","article_modified_time":"2024-02-09T11:04:02+00:00","og_image":[{"width":1080,"height":586,"url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/leszczyna-pospolita.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"5 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/leszczyna-pospolita-3\/","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/leszczyna-pospolita-3\/","name":"Leszczyna pospolita - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","isPartOf":{"@id":"\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/leszczyna-pospolita-3\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/leszczyna-pospolita-3\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/leszczyna-pospolita.jpg","datePublished":"2023-08-02T14:37:48+00:00","dateModified":"2024-02-09T11:04:02+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/leszczyna-pospolita-3\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/leszczyna-pospolita-3\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/leszczyna-pospolita-3\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/leszczyna-pospolita.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/leszczyna-pospolita.jpg","width":1080,"height":586},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/leszczyna-pospolita-3\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Leszczyna pospolita"}]},{"@type":"WebSite","@id":"\/#website","url":"\/","name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","description":"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base\/2442","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/knoweledge_base"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2464"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2442"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2442"},{"taxonomy":"knoweledge_categories","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_categories?post=2442"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}