{"id":2447,"date":"2023-08-02T16:44:38","date_gmt":"2023-08-02T14:44:38","guid":{"rendered":"https:\/\/onecommerce.pl\/ogrody\/?post_type=knoweledge_base&p=2447"},"modified":"2024-04-24T15:48:02","modified_gmt":"2024-04-24T13:48:02","slug":"pierwiosnki-3","status":"publish","type":"knoweledge_base","link":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/baza-wiedzy\/pierwiosnki-3\/","title":{"rendered":"Pierwiosnki"},"content":{"rendered":"\n

Kolejna grupa ro\u015blin, jakiej si\u0119 dzi\u015b przyjrzymy to hemikryptofity (naziemnop\u0105czkowe)<\/strong>. To grupa ro\u015blin, u kt\u00f3rych p\u0105ki odnawiaj\u0105ce znajduj\u0105 si\u0119 na wysoko\u015bci r\u00f3wnej z powierzchni\u0105 gruntu. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Najcz\u0119\u015bciej s\u0105 to byliny darniowe lub k\u0119powe. <\/strong>Takimi ro\u015blinami jest wi\u0119kszo\u015b\u0107 gatunk\u00f3w pierwiosnek, pierwiosnk\u00f3w (Primula). Rodzaj ten nale\u017cy do rodziny pierwiosnkowatych (Primulaceae<\/em>) i liczy ponad 500 gatunk\u00f3w. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Pierwiosnki <\/strong>wyst\u0119puj\u0105 g\u0142\u00f3wnie w regionach g\u00f3rskich Europy i umiarkowanej strefy Azji. Tylko niekt\u00f3re z nich wyst\u0119puj\u0105 w g\u00f3rzystych regionach Afryki, tropikalnej Azji (na Jawie i Sumatrze) i Ameryki Po\u0142udniowej. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

\u015awiatowym centrum wyst\u0119powania s\u0105 Himalaje i po\u0142udniowo-zachodnie Chiny,<\/strong> a w Europie s\u0105 to Alpy. W naszej strefie klimatycznej pierwiosnki to g\u0142\u00f3wnie byliny, rzadko ro\u015bliny roczne czy dwuletnie. I jako byliny, a tak\u017ce jako ro\u015bliny dwuletnie zaliczane s\u0105 do grupy hemikryptofit\u00f3w, <\/strong>zimuj\u0105 w postaci r\u00f3\u017cyczki li\u015bciowej przylegaj\u0105cej do powierzchni ziemi.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Pierwiosnki<\/strong> to jedne z wa\u017cniejszych bylin ozdobnych (cho\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 z nich to byliny kr\u00f3tkotrwale), szczeg\u00f3lnie dotyczy to niekt\u00f3rych odmian ozdobnych. Wiele z nich to cenne ro\u015bliny do ogrod\u00f3w skalnych, na rabaty bylinowe lub do ogrod\u00f3w naturalistycznych. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

W zale\u017cno\u015bci od gatunku preferuj\u0105 miejsca s\u0142oneczne do zacienionych<\/strong>, pod\u0142o\u017ca przepuszczalne do stale wilgotnych, gleby mineralne lub pr\u00f3chnicze o zr\u00f3\u017cnicowanym odczynie. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Pierwiosnek lekarski, Primula veris<\/em>, fot. Floratheca<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Pierwiosnki <\/strong>rozmna\u017camy przez wysiew nasion na wiosn\u0119 lub po zbiorze, podzia\u0142 ro\u015blin lub sadzonki li\u015bciowe. Kilka gatunk\u00f3w pierwiosnek jest rodzimych we florze Polski, w tym najpospolitsze: pierwiosnka lekarska, pierwiosnek lekarski (Primula veris, P. officinalis)<\/em><\/strong> oraz pierwiosnka wynios\u0142a, pierwiosnek wynios\u0142y (Primula elatior<\/em>)<\/strong>, kt\u00f3ry jest obj\u0119ty cz\u0119\u015bciow\u0105 ochron\u0105 gatunkow\u0105. Obydwa gatunki rozpoczynaj\u0105 kwitnienie w marcu i kwietniu. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Pierwiosnek wynios\u0142y, Primula elatior<\/em>, fot. I.Kirpluk, Ogr\u00f3d Botaniczny UW<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

U pierwiosnki lekarskiej<\/strong> kielich kwiatowy w czasie kwitnienia jest lu\u017any, nie przylega do rurki korony. W gardzieli korony kwiatowej wida\u0107 5 pomara\u0144czowych plam, a brzeg p\u0142atk\u00f3w jest podwini\u0119ty. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Pierwiosnka lekarska<\/strong> wyst\u0119puje cz\u0119sto na terenie ca\u0142ego kraju. Pojawia si\u0119 w s\u0142onecznych miejscach, na \u0142\u0105kach, w zaro\u015blach, skrajach las\u00f3w, na murawach. Czasem jest uprawiana jako ro\u015blina ozdobna w za\u0142o\u017ceniach o charakterze naturalistycznym.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

U pierwiosnki wynios\u0142ej<\/strong> kielich kwiatowy w czasie kwitnienia jest przylegaj\u0105cy do rurki korony i wyra\u017anie dwubarwny \u2013 z\u0105bki i kanty s\u0105 zielone, poza tym jest ja\u015bniejszy, a jego z\u0105bki s\u0105 zaostrzone. Korona jest blado\u017c\u00f3\u0142ta albo siarkowo\u017c\u00f3\u0142ta.<\/strong> Brzeg p\u0142atk\u00f3w korony jest p\u0142aski, a ca\u0142y p\u0142atek jest p\u0142aski lub nieco lejkowaty. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Gatunek ten wyst\u0119puje niezbyt cz\u0119sto g\u0142\u00f3wnie na po\u0142udniu Polski,<\/strong> na pog\u00f3rzu i w g\u00f3rach. Ro\u015bnie w s\u0142onecznych miejscach, na \u0142\u0105kach, w zaro\u015blach i lasach li\u015bciastych. Uprawiany jest w ogrodach, tak\u017ce w wielu odmianach ozdobnych.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

W uprawie spotyka si\u0119 na og\u00f3\u0142 wiele odmian i miesza\u0144c\u00f3w pochodz\u0105cych od pierwiosnki bez\u0142odygowej, pierwiosnka bez\u0142odygowego (Primula vulgaris, P. acaulis<\/em>). <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Pierwiosnka bez\u0142odygowa, Primula vulgaris<\/em>, fot. Floratheca<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Ich kwiaty, kt\u00f3re pojawiaj\u0105 si\u0119 ju\u017c w marcu, s\u0105 stosunkowo du\u017ce, o \u015brednicy 20-30 mm \u015brednicy, u gatunku jasno\u017c\u00f3\u0142te z pomara\u0144czow\u0105 gardziel\u0105, a u odmian \u2013 r\u00f3\u017cnobarwne, cz\u0119sto z podw\u00f3jn\u0105 liczb\u0105 p\u0142atk\u00f3w albo pe\u0142ne.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

W Ogrodzie Botanicznym posiadamy wiele gatunk\u00f3w pierwiosnek<\/strong>, kt\u00f3re pochodz\u0105 z odleg\u0142ych region\u00f3w \u015bwiata, w tym pierwiosnk\u0119 z\u0105bkowan\u0105, pierwiosnka z\u0105bkowanego (Primula denticulata)<\/em>. Gatunek ten jest rodzimy dla g\u00f3rskich region\u00f3w Afganistanu, Nepalu i Tybetu, gdzie ro\u015bnie na wysoko\u015bci od 1500 do 4500 m n.p.m.,<\/strong> w lasach, zaro\u015blach i na odkrytych zboczach. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Od kwietnia do czerwca wyrastaj\u0105 p\u0119dy kwiatostanowe<\/strong> (do 30 cm wysoko\u015bci) zako\u0144czone kulistymi kwiatostanami. Pojedyncze kwiaty s\u0105 drobne, maj\u0105 do 1 cm \u015brednicy. Kwiaty maj\u0105 przewa\u017cnie kolor jasnofioletowy. Ro\u015bliny te wymagaj\u0105 stanowisk p\u00f3\u0142cienistych i preferuj\u0105 gleby \u017cyzne i wilgotne.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Pierwiosnka bez\u0142odygowa, Primula vulgaris<\/em>, fot. Floratheca<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Hemikryptofity (naziemnop\u0105czkowe)<\/strong> \u2013 grupa ro\u015blin wed\u0142ug klasyfikacji form \u017cyciowych Raunkiaera <\/em>czyli sposobu, w jaki ro\u015bliny prze\u017cywaj\u0105 niekorzystn\u0105 por\u0119 roku, jak\u0105 w naszym klimacie jest zima. W tym przypadku to ro\u015bliny, u kt\u00f3rych p\u0105ki odnawiaj\u0105ce znajduj\u0105 si\u0119 na wysoko\u015bci r\u00f3wnej z powierzchni\u0105 gruntu.<\/p>\n","protected":false},"featured_media":2468,"parent":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[107],"knoweledge_categories":[85],"class_list":["post-2447","knoweledge_base","type-knoweledge_base","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-baza-wiedzy","knoweledge_categories-zima-w-ogrodzie"],"acf":[],"yoast_head":"\nPierwiosnki - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/pierwiosnki-3\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Pierwiosnki - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Kolejna grupa ro\u015blin, jakiej si\u0119 dzi\u015b przyjrzymy to hemikryptofity (naziemnop\u0105czkowe). To grupa ro\u015blin, u kt\u00f3rych p\u0105ki odnawiaj\u0105ce znajduj\u0105 si\u0119 na wysoko\u015bci r\u00f3wnej z powierzchni\u0105 gruntu. Najcz\u0119\u015bciej s\u0105 to byliny darniowe lub k\u0119powe. Takimi ro\u015blinami jest wi\u0119kszo\u015b\u0107 gatunk\u00f3w pierwiosnek, pierwiosnk\u00f3w (Primula). Rodzaj ten nale\u017cy do rodziny pierwiosnkowatych (Primulaceae) i liczy ponad 500 gatunk\u00f3w.  Pierwiosnki wyst\u0119puj\u0105 g\u0142\u00f3wnie […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/pierwiosnki-3\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-04-24T13:48:02+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/pierwiosnki.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"652\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"5 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/pierwiosnki-3\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/pierwiosnki-3\\\/\",\"name\":\"Pierwiosnki - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/pierwiosnki-3\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/pierwiosnki-3\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/08\\\/pierwiosnki.jpg\",\"datePublished\":\"2023-08-02T14:44:38+00:00\",\"dateModified\":\"2024-04-24T13:48:02+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/pierwiosnki-3\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/pierwiosnki-3\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/pierwiosnki-3\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/08\\\/pierwiosnki.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/08\\\/pierwiosnki.jpg\",\"width\":1200,\"height\":652},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/pierwiosnki-3\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/en\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Pierwiosnki\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"\\\/#website\",\"url\":\"\\\/\",\"name\":\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"description\":\"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Pierwiosnki - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/pierwiosnki-3\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Pierwiosnki - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","og_description":"Kolejna grupa ro\u015blin, jakiej si\u0119 dzi\u015b przyjrzymy to hemikryptofity (naziemnop\u0105czkowe). To grupa ro\u015blin, u kt\u00f3rych p\u0105ki odnawiaj\u0105ce znajduj\u0105 si\u0119 na wysoko\u015bci r\u00f3wnej z powierzchni\u0105 gruntu. Najcz\u0119\u015bciej s\u0105 to byliny darniowe lub k\u0119powe. Takimi ro\u015blinami jest wi\u0119kszo\u015b\u0107 gatunk\u00f3w pierwiosnek, pierwiosnk\u00f3w (Primula). Rodzaj ten nale\u017cy do rodziny pierwiosnkowatych (Primulaceae) i liczy ponad 500 gatunk\u00f3w.  Pierwiosnki wyst\u0119puj\u0105 g\u0142\u00f3wnie […]","og_url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/pierwiosnki-3\/","og_site_name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","article_modified_time":"2024-04-24T13:48:02+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":652,"url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/pierwiosnki.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"5 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/pierwiosnki-3\/","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/pierwiosnki-3\/","name":"Pierwiosnki - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","isPartOf":{"@id":"\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/pierwiosnki-3\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/pierwiosnki-3\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/pierwiosnki.jpg","datePublished":"2023-08-02T14:44:38+00:00","dateModified":"2024-04-24T13:48:02+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/pierwiosnki-3\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/pierwiosnki-3\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/pierwiosnki-3\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/pierwiosnki.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/pierwiosnki.jpg","width":1200,"height":652},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/pierwiosnki-3\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Pierwiosnki"}]},{"@type":"WebSite","@id":"\/#website","url":"\/","name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","description":"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base\/2447","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/knoweledge_base"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2468"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2447"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2447"},{"taxonomy":"knoweledge_categories","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_categories?post=2447"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}