{"id":2451,"date":"2023-08-02T16:49:56","date_gmt":"2023-08-02T14:49:56","guid":{"rendered":"https:\/\/onecommerce.pl\/ogrody\/?post_type=knoweledge_base&p=2451"},"modified":"2024-01-26T13:55:54","modified_gmt":"2024-01-26T12:55:54","slug":"chaber-blawatek-4","status":"publish","type":"knoweledge_base","link":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/baza-wiedzy\/chaber-blawatek-4\/","title":{"rendered":"Chaber b\u0142awatek"},"content":{"rendered":"\n

Chcemy przedstawia\u0107 Wam ostatni\u0105 grup\u0119 w ramach klasyfikacji form \u017cyciowych wed\u0142ug Raunkiaera terofity <\/strong>\u2013 inaczej ro\u015bliny roczne, zwane przez niekt\u00f3rych jednorocznymi. S\u0105 to ro\u015bliny zielne zaczynaj\u0105ce sw\u00f3j rozw\u00f3j na wiosn\u0119 i obumieraj\u0105ce przed zim\u0105 po wydaniu nasion.<\/strong> Ca\u0142y cykl rozwojowy u tych ro\u015blin zamyka si\u0119 w niepe\u0142nym roku. Niesprzyjaj\u0105c\u0105 por\u0119 roku (w naszym klimacie zim\u0119) ro\u015bliny te prze\u017cywaj\u0105 w postaci nasion.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Takie ro\u015bliny nazywane s\u0105 te\u017c ro\u015blinami jarymi. Pewna grupa terofit\u00f3w, zwana z kolei ro\u015blinami ozimymi, do pe\u0142nego rozwoju (a konkretnie \u2013 do kwitnienia) wymaga przej\u015bcia okresu niskich temperatur. Ro\u015bliny kie\u0142kuj\u0105 jesieni\u0105 i zimuj\u0105 pod \u015bniegiem, aby na wiosn\u0119 ponowi\u0107 sw\u00f3j rozw\u00f3j.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Chaber b\u0142awatek, Centaurea cyanus<\/em>, fot. Domena Publiczna, Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Do tej grupy nale\u017cy wiele znanych zb\u00f3\u017c, a tak\u017ce np. chaber b\u0142awatek<\/strong>, o kt\u00f3rym chcieliby\u015bmy dzi\u015b opowiedzie\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Chaber b\u0142awatek<\/strong> (Centaurea cyanus<\/em>), zwany te\u017c b\u0142awatkiem to pi\u0119kny chwast p\u00f3l uprawnych<\/strong> czyli ro\u015blina segetalna. Ro\u015bnie nie tylko na polach, w uprawach zbo\u017cowych (zw\u0142aszcza ozimych, rzadziej w uprawach okopowych i motylkowych), mo\u017cna go spotka\u0107 tak\u017ce na przydro\u017cach i w innych miejscach ruderalnych (np. wzd\u0142u\u017c szlak\u00f3w kolejowych, w okolicach m\u0142yn\u00f3w i magazyn\u00f3w zbo\u017cowych). Jest archeofitem, czyli jak pami\u0119tamy z cyklu \u201edeptane po drodze\u201d, obcym gatunkiem we florze Polski, <\/strong>dawnym przybyszem, przyby\u0142ym przed XV wiekiem. <\/p>\n\n\n\n

Pochodzi z p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci \u015br\u00f3dziemnomorza. Dzi\u015b, w zwi\u0105zku ze stosowaniem herbicyd\u00f3w, staje si\u0119 u nas coraz rzadszy.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Chaber b\u0142awatek, Centaurea cyanus<\/em>, fot. Flo<\/a>ratheca<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Chaber b\u0142awatek<\/strong> nale\u017cy do rodziny astrowatych, z\u0142o\u017conych (Asteraceae, Compositae<\/em>). Jest ro\u015blin\u0105 paj\u0119czynowato ow\u0142osion\u0105, o \u0142odydze do 80 cm wysoko\u015bci, mniej wi\u0119cej od po\u0142owy rozga\u0142\u0119zionej. Charakterystyczne s\u0105 kwiaty \u2013 zazwyczaj niebieskie, niebieskofioletowe, rzadko r\u00f3\u017cowe lub bia\u0142e \u2013 ustawione w koszyczkach. Kwiaty najbardziej zewn\u0119trznego ok\u00f3\u0142ka w koszyczku s\u0105 okaza\u0142e<\/strong>, ale p\u0142onne (bez s\u0142upk\u00f3w i pr\u0119cik\u00f3w), o koronie lejkowatej, 5-\u0142atkowej. Pozosta\u0142e kwiaty w koszyczku s\u0105 drobne, rurkowate, obup\u0142ciowe. Chaber b\u0142awatek kwitnie od czerwca do wrze\u015bnia, a nawet pa\u017adziernika.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Owockiem jest nie\u0142upka do 4 mm d\u0142ugo\u015bci z puchem kielichowym do ok. 3 mm. Chaber b\u0142awatek<\/strong> stanowi nie tylko urokliwy (rzecz jasna \u2013 dla mi\u0142o\u015bnik\u00f3w przyrody!) element naszych p\u00f3l uprawnych (przy czym jest gatunkiem charakterystycznym dla rz\u0119du Centauretalia cyani,<\/em> zbiorowisk p\u00f3l uprawnych!). Jest te\u017c znan\u0105 ro\u015blin\u0105 lecznicz\u0105.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Surowcem leczniczym s\u0105 na og\u00f3\u0142 kwiaty b\u0142awatka, rzadziej ca\u0142e koszyczki. Zawiera m.in. flawonoidy, antocyjany, sole mineralne, garbniki<\/strong>. S\u0142u\u017cy og\u00f3lnie wzmacniaj\u0105co, a tak\u017ce jako \u015brodek \u017co\u0142\u0105dkowy i moczop\u0119dny. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Stosowany jest w medycynie tradycyjnej <\/strong>w postaci napar\u00f3w celem poprawy trawienia, pracy woreczka \u017c\u00f3\u0142ciowego, w\u0105troby i nerek oraz w leczeniu zaburze\u0144 menstruacyjnych<\/strong> i zwi\u0119kszenia odporno\u015bci na infekcje. Zewn\u0119trznie stosowany jest do przemywania zaka\u017conych ran oraz jako \u015brodek do piel\u0119gnacji w\u0142os\u00f3w, a tak\u017ce \u2013 z czego chyba jest najbardziej \u201eznany\u201d \u2013 do \u0142agodzenia podra\u017cnionych oczu.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Chaber b\u0142awatek<\/strong> znajduje te\u017c zastosowanie jako sk\u0142adnik nadaj\u0105cy niebieskie zabarwienie herbatkom zio\u0142owym. Cyjanidyna, kt\u00f3ra jest jednym z najpopularniejszych barwnik\u00f3w obecnych w kwiatach, po raz pierwszy zosta\u0142a otrzymana w\u0142a\u015bnie z p\u0142atk\u00f3w b\u0142awatka. Sok wyci\u015bni\u0119ty z kwiat\u00f3w b\u0142awatka farbuje we\u0142n\u0119 zaprawion\u0105 a\u0142unem, na pi\u0119kny niebieski kolor. <\/p>\n\n\n\n

Sok ten barwi r\u00f3wnie\u017c papier i artyku\u0142y spo\u017cywcze na niebiesko.Tradycyjnie stosowano te\u017c odwaru z kwiat\u00f3w b\u0142awatka do barwienia pisanek czyli jaj wielkanocnych na b\u0142\u0119kitny kolor.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"featured_media":2456,"parent":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[107],"knoweledge_categories":[85],"class_list":["post-2451","knoweledge_base","type-knoweledge_base","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-baza-wiedzy","knoweledge_categories-zima-w-ogrodzie"],"acf":[],"yoast_head":"\nChaber b\u0142awatek - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/chaber-blawatek-4\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Chaber b\u0142awatek - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Chcemy przedstawia\u0107 Wam ostatni\u0105 grup\u0119 w ramach klasyfikacji form \u017cyciowych wed\u0142ug Raunkiaera terofity \u2013 inaczej ro\u015bliny roczne, zwane przez niekt\u00f3rych jednorocznymi. S\u0105 to ro\u015bliny zielne zaczynaj\u0105ce sw\u00f3j rozw\u00f3j na wiosn\u0119 i obumieraj\u0105ce przed zim\u0105 po wydaniu nasion. Ca\u0142y cykl rozwojowy u tych ro\u015blin zamyka si\u0119 w niepe\u0142nym roku. Niesprzyjaj\u0105c\u0105 por\u0119 roku (w naszym klimacie zim\u0119) […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/chaber-blawatek-4\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-01-26T12:55:54+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/chaber-blawatek-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1080\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"586\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/chaber-blawatek-4\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/chaber-blawatek-4\\\/\",\"name\":\"Chaber b\u0142awatek - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/chaber-blawatek-4\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/chaber-blawatek-4\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/08\\\/chaber-blawatek-1.jpg\",\"datePublished\":\"2023-08-02T14:49:56+00:00\",\"dateModified\":\"2024-01-26T12:55:54+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/chaber-blawatek-4\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/chaber-blawatek-4\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/chaber-blawatek-4\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/08\\\/chaber-blawatek-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/08\\\/chaber-blawatek-1.jpg\",\"width\":1080,\"height\":586},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/chaber-blawatek-4\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/en\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Chaber b\u0142awatek\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/\",\"name\":\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"description\":\"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Chaber b\u0142awatek - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/chaber-blawatek-4\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Chaber b\u0142awatek - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","og_description":"Chcemy przedstawia\u0107 Wam ostatni\u0105 grup\u0119 w ramach klasyfikacji form \u017cyciowych wed\u0142ug Raunkiaera terofity \u2013 inaczej ro\u015bliny roczne, zwane przez niekt\u00f3rych jednorocznymi. S\u0105 to ro\u015bliny zielne zaczynaj\u0105ce sw\u00f3j rozw\u00f3j na wiosn\u0119 i obumieraj\u0105ce przed zim\u0105 po wydaniu nasion. Ca\u0142y cykl rozwojowy u tych ro\u015blin zamyka si\u0119 w niepe\u0142nym roku. Niesprzyjaj\u0105c\u0105 por\u0119 roku (w naszym klimacie zim\u0119) […]","og_url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/chaber-blawatek-4\/","og_site_name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","article_modified_time":"2024-01-26T12:55:54+00:00","og_image":[{"width":1080,"height":586,"url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/chaber-blawatek-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"4 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/chaber-blawatek-4\/","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/chaber-blawatek-4\/","name":"Chaber b\u0142awatek - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/chaber-blawatek-4\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/chaber-blawatek-4\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/chaber-blawatek-1.jpg","datePublished":"2023-08-02T14:49:56+00:00","dateModified":"2024-01-26T12:55:54+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/chaber-blawatek-4\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/chaber-blawatek-4\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/chaber-blawatek-4\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/chaber-blawatek-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/chaber-blawatek-1.jpg","width":1080,"height":586},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/chaber-blawatek-4\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Chaber b\u0142awatek"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/#website","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/","name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","description":"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base\/2451","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/knoweledge_base"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2456"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2451"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2451"},{"taxonomy":"knoweledge_categories","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_categories?post=2451"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}