{"id":24621,"date":"2026-07-29T13:15:52","date_gmt":"2026-07-29T11:15:52","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/?post_type=knoweledge_base&#038;p=24621"},"modified":"2026-07-29T13:15:58","modified_gmt":"2026-07-29T11:15:58","slug":"kardamon-krolowa-przypraw","status":"publish","type":"knoweledge_base","link":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/baza-wiedzy\/kardamon-krolowa-przypraw\/","title":{"rendered":"Kardamon \u2013 kr\u00f3lowa przypraw!"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kardamon (<em>Elettaria cardamomum<\/em>) <\/strong>od tysi\u0119cy lat zachwyca swoim aromatem. W Indiach nazywano go \u201ekr\u00f3low\u0105 przypraw\u201d, podczas gdy pieprz by\u0142 \u201ekr\u00f3lem\u201d. Ju\u017c ponad 4000 lat temu handlowano nim mi\u0119dzy Indiami a Bliskim Wschodem. <strong><em>Elettari<\/em><\/strong><em> <\/em>to tamilska nazwa kardamonu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sama ro\u015blina jest okaza\u0142\u0105 bylin\u0105 z rodziny imbirowatych. Wytwarza grube k\u0142\u0105cza i du\u017ce lancetowate li\u015bcie, a w sprzyjaj\u0105cych warunkach mo\u017ce osi\u0105ga\u0107 nawet 4 metry wysoko\u015bci. Jej kwiaty wyrastaj\u0105 nisko przy ziemi, a owocami s\u0105 zielone torebki kryj\u0105ce aromatyczne nasiona. <\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:36px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>To jedna z najdro\u017cszych przypraw \u015bwiata.<\/strong> Dlaczego? Delikatne str\u0105czki zbiera si\u0119 r\u0119cznie, zanim ca\u0142kowicie dojrzej\u0105 i zaczn\u0105 p\u0119ka\u0107. W ich wn\u0119trzu kryj\u0105 si\u0119 aromatyczne nasiona zawieraj\u0105ce nawet 8% olejku eterycznego. Dodatkowo nasiona zawieraj\u0105 te\u017c oko\u0142o 10% t\u0142uszczu, \u017cywice i skrobi\u0119.<\/h2>\n\n\n\n<div style=\"height:24px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cho\u0107 pochodzi z wilgotnych las\u00f3w po\u0142udniowych Indii, dzi\u015b najwi\u0119kszym producentem kardamonu jest Gwatemala. Z kolei najwi\u0119kszymi mi\u0142o\u015bnikami tej przyprawy s\u0105 mieszka\u0144cy Indii i Skandynawii \u2013 Szwedzi dodaj\u0105 j\u0105 nie tylko do wypiek\u00f3w, ale nawet do klopsik\u00f3w i tradycyjnej w\u00f3dki aquavit. Przez wieki kardamon by\u0142 ceniony jako lek, sk\u0142adnik perfum, afrodyzjak i od\u015bwie\u017cacz oddechu. Do dzi\u015b pozostaje nieod\u0142\u0105cznym dodatkiem do arabskiej kawy, indyjskich deser\u00f3w i wielu mieszanek przyprawowych. A Wy najbardziej lubicie kardamon w kawie, herbacie czy mo\u017ce w wypiekach? <\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:19px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">My proponujemy Wam kardamonow\u0105 halaw\u0119 z suszon\u0105 \u015bliwk\u0105!<strong> <\/strong><\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">(porcja dla 4 os\u00f3b)<\/h2>\n\n\n\n<div style=\"height:38px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-media-text is-stacked-on-mobile\" style=\"grid-template-columns:29% auto\"><figure class=\"wp-block-media-text__media\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"683\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/kardamon-4-683x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-24628 size-full\" srcset=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/kardamon-4-683x1024.jpg 683w, https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/kardamon-4-200x300.jpg 200w, https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/kardamon-4-768x1152.jpg 768w, https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/kardamon-4-1024x1536.jpg 1024w, https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/kardamon-4-1365x2048.jpg 1365w, https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/kardamon-4-1320x1980.jpg 1320w, https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/kardamon-4-600x900.jpg 600w, https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/kardamon-4-scaled.jpg 1707w\" sizes=\"auto, (max-width: 683px) 100vw, 683px\" \/><\/figure><div class=\"wp-block-media-text__content\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Kardamonowa halawa z suszon\u0105 \u015bliwk\u0105<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<div style=\"height:30px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u23fa\ufe0e po 25 g suszonych \u015bliwek i rodzynek (pokrojonych na kawa\u0142ki)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u23fa\ufe0e 250 ml gor\u0105cej wody<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u23fa\ufe0e 50 ml cukru trzcinowego<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u23fa\ufe0e 60 g mas\u0142a<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u23fa\ufe0e 125 ml kaszy manny \u2013 zwyk\u0142ej lub pe\u0142noziarnistej<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u23fa\ufe0e \u00bd \u0142y\u017ceczki mielonego kardamonu<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u23fa\ufe0e szczypta soli<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:37px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>PRZYGOTOWANIE<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Suszone owoce zalewamy gor\u0105c\u0105 wod\u0105, dodajemy cukier i zostawiamy na 15 minut. Po tym czasie na g\u0142\u0119bokiej patelni rozpuszczamy mas\u0142o, wsypujemy kaszk\u0119, cynamon i s\u00f3l. Sma\u017cymy na niewielkim ogniu, a\u017c kasza zacznie si\u0119 lekko rumieni\u0107 i pachnie\u0107 orzechowo. W\u00f3wczas na patelni\u0119 z kasz\u0105 wlewamy suszone owoce wraz z wod\u0105. Mieszamy energicznie, by nie by\u0142o grudek.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Deser jest gotowy, gdy kasza ugotuje si\u0119 na g\u0142adko i zacznie \u015blizga\u0107 si\u0119 po patelni. Podajemy go na ciep\u0142o lub zimno. Mo\u017cna go udekorowa\u0107 posiekanymi orzechami lub p\u0142atkami kokosowymi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ewentualnie \u2013 zamiast suszonych owoc\u00f3w mo\u017cna doda\u0107 p\u00f3\u0142 dojrza\u0142ego banana pokrojonego na plasterki. W\u00f3wczas nie trzeba go moczy\u0107, wystarczy doda\u0107 razem z wod\u0105 z cukrem do kaszy na odpowiednim etapie przygotowywania deseru.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:40px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Kardamon malabarski <\/strong>&nbsp;<em>Elettaria cardamomum, Elettari to tamilska nazwa kardamonu.<\/em><\/h2>\n\n\n\n<div style=\"height:23px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kardamon malabarski <\/strong>to du\u017ca wieloletnia ro\u015blina zielna. W pierwszym roku dorasta do ok. 90 cm, a w drugim nawet do 4 metr\u00f3w. Ma grube k\u0142\u0105cza i du\u017ce, lancetowate li\u015bcie. Kwiatostan jest lu\u017any i groniasty, a wyrasta na pok\u0142adaj\u0105cym si\u0119 p\u0119dzie, blisko podstawy ro\u015bliny. Kwiaty s\u0105 bia\u0142e lub \u017c\u00f3\u0142tawe. \u017b\u00f3\u0142to-zielony owoc kardamonu jest tr\u00f3jkomorow\u0105 torebk\u0105, kt\u00f3ra mo\u017ce osi\u0105gn\u0105\u0107 do 2,5 cm d\u0142ugo\u015bci. W \u015brodku mieszcz\u0105 si\u0119 brunatne lub czarne, aromatyczne nasiona \u2013\u00a0 po 4-8 nasion w ka\u017cdej komorze. Utrzymuj\u0105 one zapach i swoje w\u0142a\u015bciwo\u015bci, tylko je\u015bli znajduj\u0105 si\u0119 w str\u0105czkach, dlatego te\u017c w str\u0105czkach s\u0105 sprzedawane. Pierwsze owocowanie ro\u015bliny ma miejsce po oko\u0142o 2-3 latach i mo\u017ce ona owocowa\u0107 nawet przez 15 lat.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Str\u0105czki s\u0105 zbierane r\u0119cznie, zanim ca\u0142kowicie dojrzej\u0105, poniewa\u017c zbyt dojrza\u0142e p\u0119kaj\u0105 przy dotyku. To w\u0142a\u015bnie dlatego kardamon jest tak drog\u0105 przypraw\u0105 \u2013&nbsp; delikatno\u015b\u0107 torebek powoduje, \u017ce wiele czynno\u015bci i zabieg\u00f3w w procesie uprawy musi by\u0107 przeprowadzanych r\u0119cznie. W rezultacie mo\u017cemy powiedzie\u0107, \u017ce jego pozyskiwanie niewiele si\u0119 zmieni\u0142o przez wieki. Ju\u017c setki lat temu wype\u0142nione nasionami zielone torebki kardamonu by\u0142y z uwa\u017cno\u015bci\u0105 zbierane, nim dojrza\u0142y, a nast\u0119pnie powoli je suszono. Chodzi\u0142o o to by zawarty w nasionach olejek by\u0142 jak najbardziej aromatyczny. Najlepsza cz\u0119\u015b\u0107 zbior\u00f3w trafia\u0142a na dw\u00f3r kr\u00f3lewski.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:24px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Obecnie kardamon <\/strong>rozmna\u017cany jest z nasion lub wegetatywnie, tak\u017ce przy u\u017cyciu nowoczesnych metod in vitro. Dobrze ro\u015bnie w klimacie o sta\u0142ej, wysokiej temperaturze i umiarkowanych opadach.\u00a0 Warto wspomnie\u0107, \u017ce \u201ekr\u00f3low\u0105 przypraw\u201d od zawsze ceniono nie tylko ze wzgl\u0119du na aromat i walory smakowe. Kardamon \u2013\u00a0 podobnie jak opisywany przez nas niedawno imbir \u2013\u00a0 by\u0142 stosowany jako lek w ajurwedzie, leczono nim choroby uk\u0142adu oddechowego, moczowego, pokarmowego a tak\u017ce na choroby sk\u00f3rne. W Jad\u017aurwedzie by\u0142 w\u015br\u00f3d sk\u0142adnik\u00f3w mieszanki, jak\u0105 wrzuca\u0142o si\u0119 w \u015bwi\u0119ty ogie\u0144 podczas \u015blubu.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:38px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-media-text has-media-on-the-right is-stacked-on-mobile\" style=\"grid-template-columns:auto 19%\"><div class=\"wp-block-media-text__content\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kiedy dotar\u0142 w rejon Morza \u015ar\u00f3dziemnego,<\/strong> co mia\u0142o miejsce prawdopodobnie ju\u017c we wczesnej epoce br\u0105zu, mi\u0119dzy 3300-2100 p.n.e., zacz\u0119to u\u017cywa\u0107 go do od\u015bwie\u017cania oddechu, jako dodatek do perfum, sk\u0142adnik lek\u00f3w, do okadze\u0144 i jako wonno\u015bci, a tak\u017ce jako afrodyzjak. Znali go i cenili nie tylko Grecy i Rzymianie, ale te\u017c Babilo\u0144czycy i Asyryjczycy. Babilo\u0144czycy handlowali z Indiami przyprawami ju\u017c 2000 lat p.n.e. <\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:26px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>W medycynie chi\u0144skiej <\/strong>zacz\u0119to o nim wspomina\u0107 ponad 1300 lat temu. Pierwszym Europejczykiem, kt\u00f3ry na pocz\u0105tku XVI wieku opisa\u0142 kardamon jako ro\u015blin\u0119 jednoznacznie pochodz\u0105c\u0105 z Indii by\u0142 portugalski podr\u00f3\u017cnik Duarte Barbosa (przyrodni brat Magellana). Europejczycy pokochali jego \u0142agodz\u0105ce w\u0142a\u015bciwo\u015bci, zar\u00f3wno przynosz\u0105ce ulg\u0119 w kolce dzieciom, jak i przy problemach trawiennych u doros\u0142ych.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:24px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do XIX wieku by\u0142 uprawiany wy\u0142\u0105cznie na Cejlonie i w Indiach, gdzie zbierano go z dzikich i p\u00f3\u0142dzikich siedlisk. Plony zbierano od 2 do 6 roku \u017cycia ro\u015bliny, a ich wydajno\u015b\u0107 wynosi\u0142a nawet 14 kg z 4000 m kwadratowych plantacji. Nast\u0119pnie kardamon zacz\u0119li uprawia\u0107 Brytyjczycy w swoich koloniach. W latach 1914-1920 kardamon zosta\u0142 introdukowany w Gwatemali. Po dzi\u015b dzie\u0144 w\u0142a\u015bnie tam uprawia si\u0119 najwi\u0119cej tej przyprawy (nawet 14 tys. ton rocznie!).<\/p>\n<\/div><figure class=\"wp-block-media-text__media\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"683\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/kardamon-8-683x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-24634 size-full\" srcset=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/kardamon-8-683x1024.jpg 683w, https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/kardamon-8-200x300.jpg 200w, https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/kardamon-8-768x1152.jpg 768w, https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/kardamon-8-1024x1536.jpg 1024w, https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/kardamon-8-1365x2048.jpg 1365w, https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/kardamon-8-1320x1980.jpg 1320w, https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/kardamon-8-600x900.jpg 600w, https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/kardamon-8-scaled.jpg 1707w\" sizes=\"auto, (max-width: 683px) 100vw, 683px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:28px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W drugiej po\u0142owie XX wieku area\u0142 upraw w Indiach znacz\u0105co si\u0119 zmniejszy\u0142, za to wzros\u0142a ich wydajno\u015b\u0107 \u2013w ci\u0105gu 100 lat ponad 12-krotnie! Aktualnie w Indiach nawet 70% kardamonu jest produkowane w jednym tylko regionie &#8211; Kerali, a 50% eksportuje si\u0119 do kraj\u00f3w arabskich. Warto wspomnie\u0107, \u017ce Kerala to stan w po\u0142udniowo-zachodnich Indiach, na Wybrze\u017cu Malabarskim \u2013 co pi\u0119knie wyja\u015bnia polsk\u0105 nazw\u0119 tej ro\u015bliny. Nasiona kardamonu zawieraj\u0105 olejek kardamonowy (do 8%), kt\u00f3ry wzbogaca smak i aromat rozmaitych potraw i likier\u00f3w. Sw\u00f3j orze\u017awiaj\u0105cy aromat zawdzi\u0119cza mi\u0119dzy innymi limonenonowi. Opr\u00f3cz olejku nasiona zawieraj\u0105 te\u017c 10% t\u0142uszczu, \u017cywice i skrobi\u0119.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:60px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Pocz\u0105tkowo kardamon by\u0142 powszechnym sk\u0142adnikiem hinduskich pikli, curry i deser\u00f3w. <\/strong>W Indiach stosowano go r\u00f3wnie\u017c na halitoz\u0119, b\u00f3l g\u0142owy, choler\u0119 i wzd\u0119cia, a tak\u017ce po zmieszaniu z innymi sk\u0142adnikami na choroby p\u0119cherza moczowego oraz na wymioty czy md\u0142o\u015bci. Potem trafi\u0142 do kawy na Bliskim Wschodzie. Arabscy kupcy byli wr\u0119cz uzale\u017cnieni od kawy doprawionej kardamonem, a nazywanej <em>gahwa<\/em>. Przygotowanie tego napoju to specjalny ceremonia\u0142 b\u0119d\u0105cy symbolem arabskiej go\u015bcinno\u015bci. Kardamonu u\u017cywa si\u0119 te\u017c do przyprawiania pilaw\u00f3w, a tak\u017ce lod\u00f3w kulfi czy halawy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kardamon przewija si\u0119 tak\u017ce w \u201eBa\u015bniach tysi\u0105ca i jednej nocy\u201d, gdzie polecany by\u0142 jako afrodyzjak. Wreszcie przyprawa ta trafi\u0142a tak\u017ce na p\u00f3\u0142noc, do skandynawskich wypiek\u00f3w, oraz na po\u0142udnie Europy, do greckich i rzymskich perfum. Od XIV do XVI w na Malcie przyprawiano nim wino. Podobnie post\u0119powano w przypadku staropolskich gorza\u0142ek. A czy wiecie, \u017ce nawet Miko\u0142aj Kopernik wykorzystywa\u0142 kardamon do przygotowywania swoich receptur?<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:47px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>W okresie mi\u0119dzywojennym owoc kardamonu stosowano do produkcji lek\u00f3w \u017co\u0142\u0105dkowych, nalewek, a tak\u017ce odwar\u00f3w. <\/strong>Wcze\u015bniej w Polsce stosowano go na b\u00f3l g\u0142owy oraz jako \u015brodek stymuluj\u0105cy i antybakteryjny, najcz\u0119\u015bciej w formie olejku eterycznego. Warto wspomnie\u0107, \u017ce lecznicze dzia\u0142anie kardamonu jest udowodnione naukowo &#8211; wsp\u00f3\u0142czesnie wykazano dzia\u0142ania antybiotyczne, przeciwzapalne, przeciwb\u00f3lowe.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:40px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Obecnie najwi\u0119cej kardamonu u\u017cywaj\u0105 Skandynawowie <\/strong>oraz mieszka\u0144cy Indii. Szwedzi str\u0105czki kardamonu dodaj\u0105 zar\u00f3wno do s\u0142odko\u015bci i piernik\u00f3w, jak i do klopsik\u00f3w, a tak\u017ce znanej w\u00f3dki Aquavit. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce w Szwecji spo\u017cycie kardamonu jest nawet 60 razy wi\u0119ksze ni\u017c np. w USA. Poza kulinariami i w\u0142a\u015bciwo\u015bciami leczniczymi tak\u017ce jest u\u017cywany. Przyprawia si\u0119 nim u\u017cywki takie jak khat (z czuwaliczki jadalnej) w krajach arabskich i afryka\u0144skich. Dodawany jest tak\u017ce do betelu, a czasem po prostu jest rzuty jako od\u015bwie\u017cacz jamy ustnej.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:56px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Bibliografia:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>\u201e50 ro\u015blin, kt\u00f3re zmieni\u0142y bieg historii\u201d, Bill Laws, Almapress, 2016<\/li>\n\n\n\n<li>\u201eRo\u015bliny jadalne\u201d, J.G.Vaughan, C.A.Geissler, Pr\u00f3szy\u0144ski i S-ka, Warszawa 2001<\/li>\n\n\n\n<li>\u201eRo\u015bliny u\u017cytkowe\u201d, Zbigniew Podbielkowski, WSiP, 1992<\/li>\n\n\n\n<li>\u201cNa koniec \u015bwiata. Przyprawy, kt\u00f3re zmieni\u0142y histori\u0119\u201d, Thomas Reinertsen Berg, Wyd. Znak, Krak\u00f3w 2023<\/li>\n\n\n\n<li>\u201eHistoria naturalna przypraw\u201d, Aleksander K. Smakosz, Wyd. Pharmacopola, Wroc\u0142aw 2024. wyd. I, poprawione<\/li>\n\n\n\n<li>\u201eRo\u015bliny dalekiej Azji. Szkice etnobotaniczne\u201d, Jolanta i Karol W\u0119glarscy, Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Pozna\u0144 2006<\/li>\n\n\n\n<li>\u201eEncyklopedia zielarstwa i zio\u0142olecznictwa\u201d, Wydawnictwo Naukowe PWN<\/li>\n\n\n\n<li>\u201eRo\u015bliny przyprawowe\u201d, B.Hlava, D.Lanska, Pa\u0144stwowe Wyd. Rolnicze i Le\u015bne Warszawa 1983<\/li>\n\n\n\n<li>\u201ePrzyprawy \u015bwiata. Ilustrowany przewodnik\u201d, Sallie Morris, \u015awiat Ksi\u0105\u017cki<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<div style=\"height:65px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-media-text has-media-on-the-right is-stacked-on-mobile\" style=\"grid-template-columns:auto 26%\"><div class=\"wp-block-media-text__content\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W ramach roku <strong>APETYCZNY BOTANICZNY<\/strong> przygotowujemy dla Was propozycje \u015bniadani\u00f3wek na 4 pory roku w postaci por\u0119cznych bezp\u0142atnych broszur dost\u0119pnych w kasach. Kolejna z nich \u201eLetnie \u015bniadani\u00f3wki\u201d jest ju\u017c gotowa!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wersja cyfrowa <a href=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/LUNCHBOX_lato_ss.pdf\">do pobrania TUTAJ<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Broszura zawiera 5 wiosennych kompozycji do Waszych \u015bniadani\u00f3wek. Przygotuj je i miksuj wed\u0142ug w\u0142asnych upodoba\u0144, tworz\u0105c swoje ulubione zestawy!<\/p>\n<\/div><figure class=\"wp-block-media-text__media\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"819\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/LUNCHBOX_lato_okladka-819x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-23376 size-full\" srcset=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/LUNCHBOX_lato_okladka-819x1024.jpg 819w, https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/LUNCHBOX_lato_okladka-240x300.jpg 240w, https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/LUNCHBOX_lato_okladka-768x960.jpg 768w, https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/LUNCHBOX_lato_okladka-600x750.jpg 600w, https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/LUNCHBOX_lato_okladka.jpg 1200w\" sizes=\"auto, (max-width: 819px) 100vw, 819px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:51px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-media-text is-stacked-on-mobile\" style=\"grid-template-columns:21% auto\"><figure class=\"wp-block-media-text__media\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"683\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/312959996_3406455059575522_6862289397162122636_n-683x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-19156 size-full\" srcset=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/312959996_3406455059575522_6862289397162122636_n-683x1024.jpg 683w, https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/312959996_3406455059575522_6862289397162122636_n-600x900.jpg 600w, https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/312959996_3406455059575522_6862289397162122636_n-200x300.jpg 200w, https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/312959996_3406455059575522_6862289397162122636_n-768x1152.jpg 768w, https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/312959996_3406455059575522_6862289397162122636_n-1024x1536.jpg 1024w, https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/312959996_3406455059575522_6862289397162122636_n-1320x1980.jpg 1320w, https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/312959996_3406455059575522_6862289397162122636_n.jpg 1365w\" sizes=\"auto, (max-width: 683px) 100vw, 683px\" \/><\/figure><div class=\"wp-block-media-text__content\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Autork\u0105 cyklu kulinarnego \u201eSmaczne poniedzia\u0142ki\u201d jest <strong>Marianna Wojcieska \u2192 Kierowniczka Pracowni Edukacji Ogrodu Botanicznego<\/strong>, tw\u00f3rczyni ciesz\u0105cych si\u0119 popularno\u015bci\u0105 warsztat\u00f3w <a href=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/kursy\/sezonowosc\/\">\u201eSezoNowo\u015b\u0107&#8221;<\/a>Przepisy powstaj\u0105 z pasji Marianny do ro\u015blin jadalnych i gotowania oraz ch\u0119ci dzielenia si\u0119 ni\u0105 z Wami, a tak\u017ce jako kontynuacja prowadzonego prawie 10 lat bloga kulinarnego <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/DziejeKuchennejWiewiory?__cft__[0]=AZZLYt2wi-Xei8Ehq6xwyYD3UHwJODBUM77jXvsFHifiABktKE2yGFyKkPFkW5gMd3F5iPov-aWkRgARi4zVb1gyetp95VQYthUtjHVxsvylDRhsTcZG0aIosO1Oz_9pHmbgKJ2QY4Ia50rTrHbnz0fQ&amp;__tn__=-]K-R\">Dzieje Kuchennej Wiewi\u00f3ry<\/a><\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:28px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przepisy powstaj\u0105 z pasji Marianny do ro\u015blin jadalnych i gotowania oraz ch\u0119ci dzielenia si\u0119 ni\u0105 z Wami.<\/p>\n<\/div><\/div>\n","protected":false},"featured_media":24630,"parent":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"tags":[],"knoweledge_categories":[83,69],"class_list":["post-24621","knoweledge_base","type-knoweledge_base","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","knoweledge_categories-apetyczny-botaniczny","knoweledge_categories-cykle-edukacyjne"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.1 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Kardamon \u2013 kr\u00f3lowa przypraw! - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/kardamon-krolowa-przypraw\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Kardamon \u2013 kr\u00f3lowa przypraw! - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Kardamon (Elettaria cardamomum) od tysi\u0119cy lat zachwyca swoim aromatem. W Indiach nazywano go \u201ekr\u00f3low\u0105 przypraw\u201d, podczas gdy pieprz by\u0142 \u201ekr\u00f3lem\u201d. Ju\u017c ponad 4000 lat temu handlowano nim mi\u0119dzy Indiami a Bliskim Wschodem. Elettari to tamilska nazwa kardamonu. Sama ro\u015blina jest okaza\u0142\u0105 bylin\u0105 z rodziny imbirowatych. Wytwarza grube k\u0142\u0105cza i du\u017ce lancetowate li\u015bcie, a w sprzyjaj\u0105cych [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/kardamon-krolowa-przypraw\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-07-29T11:15:58+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/kardamon-5-scaled.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1707\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"10 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/kardamon-krolowa-przypraw\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/kardamon-krolowa-przypraw\\\/\",\"name\":\"Kardamon \u2013 kr\u00f3lowa przypraw! - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/kardamon-krolowa-przypraw\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/kardamon-krolowa-przypraw\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/kardamon-5-scaled.jpg\",\"datePublished\":\"2026-07-29T11:15:52+00:00\",\"dateModified\":\"2026-07-29T11:15:58+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/kardamon-krolowa-przypraw\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/kardamon-krolowa-przypraw\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/kardamon-krolowa-przypraw\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/kardamon-5-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/kardamon-5-scaled.jpg\",\"width\":2560,\"height\":1707},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/kardamon-krolowa-przypraw\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/en\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Kardamon \u2013 kr\u00f3lowa przypraw!\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/\",\"name\":\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"description\":\"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Kardamon \u2013 kr\u00f3lowa przypraw! - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/kardamon-krolowa-przypraw\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Kardamon \u2013 kr\u00f3lowa przypraw! - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","og_description":"Kardamon (Elettaria cardamomum) od tysi\u0119cy lat zachwyca swoim aromatem. W Indiach nazywano go \u201ekr\u00f3low\u0105 przypraw\u201d, podczas gdy pieprz by\u0142 \u201ekr\u00f3lem\u201d. Ju\u017c ponad 4000 lat temu handlowano nim mi\u0119dzy Indiami a Bliskim Wschodem. Elettari to tamilska nazwa kardamonu. Sama ro\u015blina jest okaza\u0142\u0105 bylin\u0105 z rodziny imbirowatych. Wytwarza grube k\u0142\u0105cza i du\u017ce lancetowate li\u015bcie, a w sprzyjaj\u0105cych [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/kardamon-krolowa-przypraw\/","og_site_name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","article_modified_time":"2026-07-29T11:15:58+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":1707,"url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/kardamon-5-scaled.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"10 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/kardamon-krolowa-przypraw\/","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/kardamon-krolowa-przypraw\/","name":"Kardamon \u2013 kr\u00f3lowa przypraw! - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/kardamon-krolowa-przypraw\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/kardamon-krolowa-przypraw\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/kardamon-5-scaled.jpg","datePublished":"2026-07-29T11:15:52+00:00","dateModified":"2026-07-29T11:15:58+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/kardamon-krolowa-przypraw\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/kardamon-krolowa-przypraw\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/kardamon-krolowa-przypraw\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/kardamon-5-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/kardamon-5-scaled.jpg","width":2560,"height":1707},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/kardamon-krolowa-przypraw\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Kardamon \u2013 kr\u00f3lowa przypraw!"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/#website","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/","name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","description":"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base\/24621","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/knoweledge_base"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/24630"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24621"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=24621"},{"taxonomy":"knoweledge_categories","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_categories?post=24621"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}