{"id":2480,"date":"2023-08-02T17:22:03","date_gmt":"2023-08-02T15:22:03","guid":{"rendered":"https:\/\/onecommerce.pl\/ogrody\/?post_type=knoweledge_base&p=2480"},"modified":"2024-04-30T14:44:16","modified_gmt":"2024-04-30T12:44:16","slug":"przylaszczka-pospolita-3","status":"publish","type":"knoweledge_base","link":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/baza-wiedzy\/przylaszczka-pospolita-3\/","title":{"rendered":"Przylaszczka pospolita"},"content":{"rendered":"\n

Dzisiaj przyjrzymy si\u0119 bli\u017cej przylaszczce pospolitej<\/strong>, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cecie spotka\u0107 te\u017c pod nazw\u0105 \u2013 przylaszczka trojanek (Hepatica nobilis)<\/em>. Nale\u017cy ona do rodziny jaskrowatych <\/strong>(Ranunculaceae).<\/em> <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Do 2014 roku znajdowa\u0142a si\u0119 na li\u015bcie ro\u015blin obj\u0119tych ochron\u0105 gatunkow\u0105 w Polsce. Niestety to si\u0119 zmieni\u0142o, nie oznacza to jednak, \u017ce jest to u nas pospolity gatunek. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Przylaszczka trojanek, Hepatica nobilis<\/em>, fot. I.Kuzyszyn, Ogr\u00f3d Botaniczny UW<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Przylaszczka<\/strong> wyst\u0119puje do\u015b\u0107 cz\u0119sto na ca\u0142ym ni\u017cu i w pasie wy\u017cyn oraz rzadko w ni\u017cszych po\u0142o\u017ceniach g\u00f3rskich. Ro\u015bnie jedynie w cienistych lasach i zaro\u015blach, <\/strong>zwykle na glebach gliniastych, umiarkowanie wilgotnych, pr\u00f3chnicznych i najch\u0119tniej zasobnych w wap\u0144.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Charakterystyczne niebieskie kwiaty pojawiaj\u0105 si\u0119 wczesn\u0105 wiosn\u0105<\/strong> \u2013 od marca do kwietnia. Wyrastaj\u0105 pojedynczo na p\u0119dzie kwiatostanowym z trzema li\u015b\u0107mi umieszczonymi tu\u017c pod kwiatem, tworz\u0105cymi pozorny kielich (nibykielich), kt\u00f3ry pozostaje w czasie owocowania. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Przylaszczka trojanek, Hepatica nobilis<\/em>, fot. Floratheca<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Kwiaty o \u015brednicy od 15 do 30 mm maj\u0105 na og\u00f3\u0142 6 (do 10) ciemnoniebieskich (rzadziej fioletowych, r\u00f3\u017cowych lub bia\u0142ych) listk\u00f3w okwiatu. Listki te w czasie kwitnienia ci\u0105gle rosn\u0105, podwajaj\u0105c swoj\u0105 pierwotn\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107. Pr\u0119ciki i s\u0142upki s\u0105 liczne. <\/strong>W kwiatach brak jest miodnik\u00f3w, ale obficie wytwarzany jest py\u0142ek (tzw. kwiaty py\u0142kowe). <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Kwiaty przylaszczek<\/strong> delikatnie, ale wyra\u017anie pachn\u0105 i zapylane s\u0105 przez liczne gatunki owad\u00f3w. Poszczeg\u00f3lne kwiaty utrzymuj\u0105 si\u0119 mniej wi\u0119cej 8 dni. Na noc i w czasie ch\u0142odnej i pochmurnej pogody \u2013 zamykaj\u0105 si\u0119 i zwieszaj\u0105.<\/strong> Owocem przylaszczki jest jednonasienna nie\u0142upka, zako\u0144czona na szczycie dzi\u00f3bkiem. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Przylaszczka trojanek, Hepatica nobilis<\/em>, fot. J. Pop\u0142awska, Ogr\u00f3d Botaniczny UW<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Nasiona opatrzone cia\u0142em t\u0142uszczowym (elajosomem) <\/strong>rozsiewane s\u0105 przez mr\u00f3wki (myrmekochoria). M\u0142ode (pocz\u0105tkowo zwini\u0119te) listki pojawiaj\u0105 si\u0119 pod koniec kwitnienia ro\u015bliny i s\u0105 pokryte srebrzystymi, jedwabistymi w\u0142oskami, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej opadaj\u0105.<\/strong> Starsze li\u015bcie s\u0105 bardzo charakterystyczne, tr\u00f3jklapowe, sk\u00f3rzaste, z wierzchu zielone, spodem fioletowe. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Cz\u0119\u015b\u0107 li\u015bci jest zimozielona, st\u0105d w czasie kwitnienia mo\u017cemy obserwowa\u0107 pojedyncze, wci\u0105\u017c zielone, zesz\u0142oroczne li\u015bcie. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Przylaszczki<\/strong> s\u0105 ch\u0119tnie uprawiane w ogrodach, w miejscach cienistych i wilgotnych, pod krzewami lub drzewami, na glebie gliniastej, zasadowej. W ogrodnictwie istnieje wiele interesuj\u0105cych odmian przylaszczki pospolitej np. o kwiatach pe\u0142nych (\u2018Plena\u2019) oraz form np. o pstrych li\u015bciach (f. variegata).<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Przylaszczki<\/strong> rozmna\u017ca si\u0119 przez podzia\u0142 wiosn\u0105 \u2013 od maja do czerwca \u2013 lub pod koniec lata \u2013 w sierpniu. Mo\u017cna je tak\u017ce rozmna\u017ca\u0107 z nasion wysiewanych zaraz po zbiorze lub zim\u0105 \u2013 na stale wilgotn\u0105 ziemi\u0119. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

\u0141aci\u0144ska nazwa rodzajowa przylaszczki nawi\u0105zuje do w\u0105troby (hepatica)<\/em> z uwagi na podobie\u0144stwo kszta\u0142tu li\u015bcia. Na zasadzie magicznego my\u015blenia –  \u201epodobne \u2013 dzia\u0142a na podobne\u201d, jak jest to cz\u0119sto rozumiane w homeopatii by\u0142a u\u017cywana w leczeniu schorze\u0144 w\u0105troby.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Przylaszczka pospolita<\/strong> jest ro\u015blin\u0105 truj\u0105c\u0105. <\/strong>Zawiera m.in. truj\u0105c\u0105 ranunkulin\u0119 \u2013 glukozydowy prekursor protoanemoniny, do kt\u00f3rego zwi\u0105zek rozk\u0142ada si\u0119 podczas suszenia. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Przylaszczka trojanek, Hepatica nobilis<\/em>, fot. J.Pop\u0142awska, Ogr\u00f3d Botaniczny UW<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Protoanemonina jest silnie reaktywna i mo\u017ce wi\u0105za\u0107 si\u0119 z bia\u0142kami i DNA.<\/strong> Zwi\u0105zek ten mo\u017ce powodowa\u0107 silne alergiczne zapalenie sk\u00f3ry. Substancja ta powoduje r\u00f3wnie\u017c pora\u017cenie centralnego uk\u0142adu nerwowego.<\/p>\n","protected":false},"featured_media":2492,"parent":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[107,105],"knoweledge_categories":[82],"class_list":["post-2480","knoweledge_base","type-knoweledge_base","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-baza-wiedzy","tag-rosliny-deptane-po-drodze","knoweledge_categories-rosliny-wiosenne"],"acf":[],"yoast_head":"\nPrzylaszczka pospolita - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/przylaszczka-pospolita-3\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Przylaszczka pospolita - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Dzisiaj przyjrzymy si\u0119 bli\u017cej przylaszczce pospolitej, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cecie spotka\u0107 te\u017c pod nazw\u0105 \u2013 przylaszczka trojanek (Hepatica nobilis). Nale\u017cy ona do rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae). Do 2014 roku znajdowa\u0142a si\u0119 na li\u015bcie ro\u015blin obj\u0119tych ochron\u0105 gatunkow\u0105 w Polsce. Niestety to si\u0119 zmieni\u0142o, nie oznacza to jednak, \u017ce jest to u nas pospolity gatunek.  Przylaszczka wyst\u0119puje do\u015b\u0107 cz\u0119sto […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/przylaszczka-pospolita-3\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-04-30T12:44:16+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/przylaszczka-pospolita.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"652\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/przylaszczka-pospolita-3\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/przylaszczka-pospolita-3\\\/\",\"name\":\"Przylaszczka pospolita - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/przylaszczka-pospolita-3\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/przylaszczka-pospolita-3\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/08\\\/przylaszczka-pospolita.jpg\",\"datePublished\":\"2023-08-02T15:22:03+00:00\",\"dateModified\":\"2024-04-30T12:44:16+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/przylaszczka-pospolita-3\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/przylaszczka-pospolita-3\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/przylaszczka-pospolita-3\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/08\\\/przylaszczka-pospolita.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/08\\\/przylaszczka-pospolita.jpg\",\"width\":1200,\"height\":652},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/przylaszczka-pospolita-3\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/en\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Przylaszczka pospolita\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/\",\"name\":\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"description\":\"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Przylaszczka pospolita - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/przylaszczka-pospolita-3\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Przylaszczka pospolita - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","og_description":"Dzisiaj przyjrzymy si\u0119 bli\u017cej przylaszczce pospolitej, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cecie spotka\u0107 te\u017c pod nazw\u0105 \u2013 przylaszczka trojanek (Hepatica nobilis). Nale\u017cy ona do rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae). Do 2014 roku znajdowa\u0142a si\u0119 na li\u015bcie ro\u015blin obj\u0119tych ochron\u0105 gatunkow\u0105 w Polsce. Niestety to si\u0119 zmieni\u0142o, nie oznacza to jednak, \u017ce jest to u nas pospolity gatunek.  Przylaszczka wyst\u0119puje do\u015b\u0107 cz\u0119sto […]","og_url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/przylaszczka-pospolita-3\/","og_site_name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","article_modified_time":"2024-04-30T12:44:16+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":652,"url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/przylaszczka-pospolita.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"4 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/przylaszczka-pospolita-3\/","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/przylaszczka-pospolita-3\/","name":"Przylaszczka pospolita - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/przylaszczka-pospolita-3\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/przylaszczka-pospolita-3\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/przylaszczka-pospolita.jpg","datePublished":"2023-08-02T15:22:03+00:00","dateModified":"2024-04-30T12:44:16+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/przylaszczka-pospolita-3\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/przylaszczka-pospolita-3\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/przylaszczka-pospolita-3\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/przylaszczka-pospolita.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/przylaszczka-pospolita.jpg","width":1200,"height":652},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/przylaszczka-pospolita-3\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Przylaszczka pospolita"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/#website","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/","name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","description":"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base\/2480","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/knoweledge_base"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2492"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2480"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2480"},{"taxonomy":"knoweledge_categories","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_categories?post=2480"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}