{"id":2556,"date":"2023-08-03T19:21:41","date_gmt":"2023-08-03T17:21:41","guid":{"rendered":"https:\/\/onecommerce.pl\/ogrody\/?post_type=knoweledge_base&p=2556"},"modified":"2025-11-12T14:27:17","modified_gmt":"2025-11-12T13:27:17","slug":"pomarancza-cz-2","status":"publish","type":"knoweledge_base","link":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/baza-wiedzy\/pomarancza-cz-2\/","title":{"rendered":"Pomara\u0144cza cz.2"},"content":{"rendered":"\n

Gdyby nie pomara\u0144cze nie by\u0142oby odkry\u0107 geograficznych. 500 lat temu, gdy Kolumb odkrywa\u0142 Ameryk\u0119, marynarze cz\u0119sto nie do\u017cywali ko\u0144ca swych podr\u00f3\u017cy. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Pomara\u0144cza gorzka, Citrus aurantium<\/em>, fot. Floratheca<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Przyczyn\u0105 by\u0142y niedobory witamin i sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych.<\/strong> Dieta z\u0142o\u017cona z suchar\u00f3w i solonego mi\u0119sa nie s\u0142u\u017cy\u0142a zdrowiu. Szkorbut dziesi\u0105tkowa\u0142 za\u0142ogi statk\u00f3w. W jednej z ksi\u0105\u017cek o historii ro\u015blin czytamy \u201eSzkorbut by\u0142 dla siedemnastowiecznych \u017ceglarzy gorszym przekle\u0144stwem ni\u017c piraci i z\u0142a pogoda\u201d.  <\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Nie by\u0142a to choroba jedynie \u017ceglarskiej braci. W czasie \u201e\u015bwi\u0119tej wojny\u201d, jak\u0105 prowadzi\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki z muzu\u0142manami, szkorbut zdziesi\u0105tkowa\u0142 chrze\u015bcijan. O tej tajemniczej dolegliwo\u015bci wspomina\u0142 r\u00f3wnie\u017c Hipokrates.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Dopiero nieco p\u00f3\u017aniej, pod koniec XVIII wieku, gdy James Cook p\u0142ywa\u0142 pod bander\u0105 Kr\u00f3lewskiej Marynarki Wojennej i odkrywa\u0142 wyspy na po\u0142udniowym Pacyfiku,<\/strong> udowadniaj\u0105c, \u017ce Australia jest l\u0105dem zaludnionym, narzucono marynarzom opr\u00f3cz re\u017cimu i dyscypliny diet\u0119 bogat\u0105 w kiszon\u0105 kapust\u0119 i cytrusy. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce bogata w witamin\u0119 C kapusta oraz m.in. pomara\u0144cze pozwala\u0142y wraca\u0107 do domu niemal wszystkim cz\u0142onkom za\u0142\u00f3g, nawet po trzyletnich rejsach.<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Wg Cooka pejoratywne okre\u015blenie \u201elimes\u201d,<\/strong> kt\u00f3re na sta\u0142e wesz\u0142o do j\u0119zyka, a dotyczy\u0142o Anglik\u00f3w, wzi\u0119\u0142o si\u0119 st\u0105d, \u017ce brytyjski marynarz nigdy nie rusza\u0142 w morze bez cytrus\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>
\n

Autork\u0105 cyklu kulinarnego \u201eSmaczne poniedzia\u0142ki\u201d jest Marianna Wojcieska \u2192 Kierowniczka Pracowni Edukacji Ogrodu Botanicznego<\/strong>, tw\u00f3rczyni ciesz\u0105cych si\u0119 popularno\u015bci\u0105 warsztat\u00f3w \u201eSezoNowo\u015b\u0107” <\/a><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Przepisy powstaj\u0105 z pasji Marianny do ro\u015blin jadalnych i gotowania oraz ch\u0119ci dzielenia si\u0119 ni\u0105 z Wami.<\/p>\n<\/div><\/div>\n","protected":false},"featured_media":2615,"parent":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[107,110],"knoweledge_categories":[83],"class_list":["post-2556","knoweledge_base","type-knoweledge_base","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-baza-wiedzy","tag-smaczne-poniedzialki","knoweledge_categories-apetyczny-botaniczny"],"acf":[],"yoast_head":"\nPomara\u0144cza cz.2 - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/pomarancza-cz-2\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Pomara\u0144cza cz.2 - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Gdyby nie pomara\u0144cze nie by\u0142oby odkry\u0107 geograficznych. 500 lat temu, gdy Kolumb odkrywa\u0142 Ameryk\u0119, marynarze cz\u0119sto nie do\u017cywali ko\u0144ca swych podr\u00f3\u017cy. Przyczyn\u0105 by\u0142y niedobory witamin i sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych. Dieta z\u0142o\u017cona z suchar\u00f3w i solonego mi\u0119sa nie s\u0142u\u017cy\u0142a zdrowiu. Szkorbut dziesi\u0105tkowa\u0142 za\u0142ogi statk\u00f3w. W jednej z ksi\u0105\u017cek o historii ro\u015blin czytamy \u201eSzkorbut by\u0142 dla siedemnastowiecznych \u017ceglarzy […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/pomarancza-cz-2\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-11-12T13:27:17+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/pomarancza-2.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1080\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"586\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/pomarancza-cz-2\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/pomarancza-cz-2\\\/\",\"name\":\"Pomara\u0144cza cz.2 - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/pomarancza-cz-2\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/pomarancza-cz-2\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/08\\\/pomarancza-2.jpg\",\"datePublished\":\"2023-08-03T17:21:41+00:00\",\"dateModified\":\"2025-11-12T13:27:17+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/pomarancza-cz-2\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/pomarancza-cz-2\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/pomarancza-cz-2\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/08\\\/pomarancza-2.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/08\\\/pomarancza-2.jpg\",\"width\":1080,\"height\":586},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/pomarancza-cz-2\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/en\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Pomara\u0144cza cz.2\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/\",\"name\":\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"description\":\"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Pomara\u0144cza cz.2 - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/pomarancza-cz-2\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Pomara\u0144cza cz.2 - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","og_description":"Gdyby nie pomara\u0144cze nie by\u0142oby odkry\u0107 geograficznych. 500 lat temu, gdy Kolumb odkrywa\u0142 Ameryk\u0119, marynarze cz\u0119sto nie do\u017cywali ko\u0144ca swych podr\u00f3\u017cy. Przyczyn\u0105 by\u0142y niedobory witamin i sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych. Dieta z\u0142o\u017cona z suchar\u00f3w i solonego mi\u0119sa nie s\u0142u\u017cy\u0142a zdrowiu. Szkorbut dziesi\u0105tkowa\u0142 za\u0142ogi statk\u00f3w. W jednej z ksi\u0105\u017cek o historii ro\u015blin czytamy \u201eSzkorbut by\u0142 dla siedemnastowiecznych \u017ceglarzy […]","og_url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/pomarancza-cz-2\/","og_site_name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","article_modified_time":"2025-11-12T13:27:17+00:00","og_image":[{"width":1080,"height":586,"url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/pomarancza-2.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"2 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/pomarancza-cz-2\/","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/pomarancza-cz-2\/","name":"Pomara\u0144cza cz.2 - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/pomarancza-cz-2\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/pomarancza-cz-2\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/pomarancza-2.jpg","datePublished":"2023-08-03T17:21:41+00:00","dateModified":"2025-11-12T13:27:17+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/pomarancza-cz-2\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/pomarancza-cz-2\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/pomarancza-cz-2\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/pomarancza-2.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/pomarancza-2.jpg","width":1080,"height":586},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/pomarancza-cz-2\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Pomara\u0144cza cz.2"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/#website","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/","name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","description":"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base\/2556","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/knoweledge_base"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2615"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2556"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2556"},{"taxonomy":"knoweledge_categories","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_categories?post=2556"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}