{"id":2563,"date":"2023-08-04T16:44:58","date_gmt":"2023-08-04T14:44:58","guid":{"rendered":"https:\/\/onecommerce.pl\/ogrody\/?post_type=knoweledge_base&p=2563"},"modified":"2025-11-19T12:46:05","modified_gmt":"2025-11-19T11:46:05","slug":"ryz-3","status":"publish","type":"knoweledge_base","link":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/baza-wiedzy\/ryz-3\/","title":{"rendered":"Ry\u017c"},"content":{"rendered":"\n

Nie ma dok\u0142adnych informacji o tym, gdzie gatunek Oryza sativa <\/em>zosta\u0142 udomowiony, cho\u0107 szcz\u0105tki materia\u0142u ro\u015blinnego sprzed 3000 lat p.n.e. znajdowano w Chinach, a sprzed 2500 lat p.n.e. w Indiach.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Prawdopodobnie sta\u0142o si\u0119 to w Indiach. <\/strong>Stamt\u0105d zbo\u017ce to pow\u0119drowa\u0142o do kraj\u00f3w s\u0105siednich. Na pocz\u0105tku uprawiano je na niewielk\u0105 skal\u0119.  <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Ry\u017c, Oryza sativa<\/em>, fot. Domena Publiczna, Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Do Europy ry\u017c trafi\u0142 dzi\u0119ki Arabom na prze\u0142omie VII i VIII wieku<\/strong>. P\u00f3\u017aniej dotar\u0142 do Afryki (uprawy w zachodniej Afryce to dopiero XV w.). W Ameryce P\u00f3\u0142nocnej <\/strong>rozpocz\u0119to uprawy dopiero pod koniec XVII wieku, jeszcze p\u00f3\u017aniej w Ameryce Po\u0142udniowej i Australii.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Ry\u017c zajmuje II miejsce (po pszenicy) pod wzgl\u0119dem og\u00f3lno\u015bwiatowego znaczenia ro\u015blin zbo\u017cowych.<\/strong> W wilgotnych rejonach tropik\u00f3w to podstawowe \u017ar\u00f3d\u0142o bia\u0142ka oraz w\u0119glowodan\u00f3w. Jest podstawowym artyku\u0142em spo\u017cywczym w po\u0142udniowo-wschodniej i wschodniej Azji<\/strong>, ale ma ogromne znaczenie i w innych rejonach \u015awiata.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Komosa ry\u017cowa, Chenopodium Quinoa<\/em>, fot. Floratheca<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Ry\u017c najcz\u0119\u015bciej spo\u017cywamy w formie ugotowanej<\/strong> \u2013 z rozmaitymi sosami i przyprawami. U\u017cywa si\u0119 go jako dodatku do potrawek, zup, sa\u0142atek czy jako baza deser\u00f3w. Robi si\u0119 z niego m\u0105k\u0119 i kasz\u0119, p\u0142atki, a tak\u017ce przerabia si\u0119 na makaron i tzw. papier ry\u017cowy. Z m\u0105ki ry\u017cowej powstaje krochmal i puder kosmetyczny.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Powstaj\u0105ce podczas czyszczenia ziarna plewy, bogate w krzemionk\u0119, u\u017cywane s\u0105 do produkcji opakowa\u0144, jako materia\u0142 opa\u0142owy i izolacyjny. Otr\u0119by s\u0105 cenn\u0105 pasz\u0105 dla zwierz\u0105t domowych, a s\u0142omy u\u017cywa si\u0119 do wyrobu mat, miote\u0142 oraz do wyrobu papieru (bibu\u0142ki papierosowej). <\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Gatunek mo\u017cna podzieli\u0107 na r\u00f3\u017cne sposoby. Jeden z nich wyr\u00f3\u017cnia dwie grupy odmian, spogl\u0105daj\u0105c na ich w\u0142a\u015bciwo\u015bci: to ry\u017c woskowy \u2013 po ugotowaniu ziarno skleja si\u0119, uprawia si\u0119 go wsz\u0119dzie tam, gdzie do jedzenia u\u017cywa si\u0119 pa\u0142eczek oraz ry\u017c skrobiowy \u2013 o szklistym bielmie, du\u017cej zawarto\u015bci skrobi, dominuje we wszystkich uprawach.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"
fot.M.Wojcieska<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
fot.M.Wojcieska<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Ry\u017c uprawia si\u0119 od wiek\u00f3w.<\/strong> Doprowadzi\u0142o to do powstania kilku tysi\u0119cy odmian i form. Uprawia si\u0119 je regionalnie, zgodnie z tradycjami i upodobaniami. Ry\u017c do swojej uprawy wymaga bardzo du\u017cej ilo\u015bci wody.<\/strong> Uprawiany jest g\u0142\u00f3wnie na terenach zalewanych (zwykle sztucznie przez cz\u0142owieka). <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Ro\u015blina ta ze wzgl\u0119du na jej wysokie wymagania jest uprawiana g\u0142\u00f3wnie w strefie mi\u0119dzy- i podzwrotnikowej. <\/strong>Na niewielk\u0105 skal\u0119 uprawia si\u0119 j\u0105 r\u00f3wnie\u017c w krajach takich jak Bu\u0142garia czy W\u0119gry. Jest jednak odmiana tzw. ry\u017c suchy b\u0105d\u017a g\u00f3rski, kt\u00f3ry mo\u017cna uprawia\u0107 na pod\u0142o\u017cu bez zalewania pod warunkiem zachowania wilgotnego klimatu. Ry\u017c ten dojrzewa w ni\u017cszej temperaturze \u2013 nie 25-<\/strong>30 st. C a 18 st. C. Jest on uprawiany na terenach g\u00f3rskich do 2 tys. m n.p.m.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>
\n

Autork\u0105 cyklu kulinarnego \u201eSmaczne poniedzia\u0142ki\u201d jest Marianna Wojcieska \u2192 Kierowniczka Pracowni Edukacji Ogrodu Botanicznego<\/strong>, tw\u00f3rczyni ciesz\u0105cych si\u0119 popularno\u015bci\u0105 warsztat\u00f3w \u201eSezoNowo\u015b\u0107” <\/a><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Przepisy powstaj\u0105 z pasji Marianny do ro\u015blin jadalnych i gotowania oraz ch\u0119ci dzielenia si\u0119 ni\u0105 z Wami.<\/p>\n<\/div><\/div>\n","protected":false},"featured_media":19215,"parent":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[107,110],"knoweledge_categories":[83],"class_list":["post-2563","knoweledge_base","type-knoweledge_base","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-baza-wiedzy","tag-smaczne-poniedzialki","knoweledge_categories-apetyczny-botaniczny"],"acf":[],"yoast_head":"\nRy\u017c - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/ryz-3\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ry\u017c - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Nie ma dok\u0142adnych informacji o tym, gdzie gatunek Oryza sativa zosta\u0142 udomowiony, cho\u0107 szcz\u0105tki materia\u0142u ro\u015blinnego sprzed 3000 lat p.n.e. znajdowano w Chinach, a sprzed 2500 lat p.n.e. w Indiach. Prawdopodobnie sta\u0142o si\u0119 to w Indiach. Stamt\u0105d zbo\u017ce to pow\u0119drowa\u0142o do kraj\u00f3w s\u0105siednich. Na pocz\u0105tku uprawiano je na niewielk\u0105 skal\u0119.  Do Europy ry\u017c trafi\u0142 dzi\u0119ki […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/ryz-3\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-11-19T11:46:05+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Rice_grains_IRRI.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1280\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/ryz-3\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/ryz-3\\\/\",\"name\":\"Ry\u017c - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/ryz-3\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/ryz-3\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/08\\\/Rice_grains_IRRI.jpg\",\"datePublished\":\"2023-08-04T14:44:58+00:00\",\"dateModified\":\"2025-11-19T11:46:05+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/ryz-3\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/ryz-3\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/ryz-3\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/08\\\/Rice_grains_IRRI.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/08\\\/Rice_grains_IRRI.jpg\",\"width\":1920,\"height\":1280},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/ryz-3\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/en\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ry\u017c\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/\",\"name\":\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"description\":\"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ry\u017c - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/ryz-3\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Ry\u017c - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","og_description":"Nie ma dok\u0142adnych informacji o tym, gdzie gatunek Oryza sativa zosta\u0142 udomowiony, cho\u0107 szcz\u0105tki materia\u0142u ro\u015blinnego sprzed 3000 lat p.n.e. znajdowano w Chinach, a sprzed 2500 lat p.n.e. w Indiach. Prawdopodobnie sta\u0142o si\u0119 to w Indiach. Stamt\u0105d zbo\u017ce to pow\u0119drowa\u0142o do kraj\u00f3w s\u0105siednich. Na pocz\u0105tku uprawiano je na niewielk\u0105 skal\u0119.  Do Europy ry\u017c trafi\u0142 dzi\u0119ki […]","og_url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/ryz-3\/","og_site_name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","article_modified_time":"2025-11-19T11:46:05+00:00","og_image":[{"width":1920,"height":1280,"url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Rice_grains_IRRI.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"4 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/ryz-3\/","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/ryz-3\/","name":"Ry\u017c - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/ryz-3\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/ryz-3\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Rice_grains_IRRI.jpg","datePublished":"2023-08-04T14:44:58+00:00","dateModified":"2025-11-19T11:46:05+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/ryz-3\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/ryz-3\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/ryz-3\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Rice_grains_IRRI.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Rice_grains_IRRI.jpg","width":1920,"height":1280},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/ryz-3\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ry\u017c"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/#website","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/","name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","description":"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base\/2563","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/knoweledge_base"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19215"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2563"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2563"},{"taxonomy":"knoweledge_categories","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_categories?post=2563"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}