{"id":9341,"date":"2024-09-04T12:18:54","date_gmt":"2024-09-04T10:18:54","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/?post_type=knoweledge_base&p=9341"},"modified":"2024-09-04T12:18:58","modified_gmt":"2024-09-04T10:18:58","slug":"cis","status":"publish","type":"knoweledge_base","link":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/baza-wiedzy\/cis\/","title":{"rendered":"Cis"},"content":{"rendered":"\n

Czy wiecie z jakiego drewna w dawnych czasach \u017cony wyrabia\u0142y kielichy by systematycznie podtruwa\u0107 swych m\u0119\u017c\u00f3w? A mo\u017ce zastanawiali\u015bcie si\u0119 co tak naprawd\u0119 znaczy wers piosenki \u201cdadz\u0105 mi konika cisawego\u201d?<\/p>\n\n\n\n

Dzisiaj opowiemy Wam o wolno rosn\u0105cym i d\u0142ugowiecznym drzewie jakiem jest Cis pospolity<\/strong> czyli Taxus baccata.<\/em> To gatunek wiecznie zielonego, iglastego drzewa lub du\u017cego krzewu z rodziny cisowatych.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Cis pospolity, Taxus baccata<\/em>, fot. M. Che\u0142chowska, Ogr\u00f3d Botaniczny UW<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Cis ma bardzo twarde, spr\u0119\u017cyste i odporne na gnicie drewno. Od najdawniejszych czas\u00f3w by\u0142 wykorzystywany do wyrabiania broni o czym \u015bwiadczy znaleziona w\u0142\u00f3cznia sprzed oko\u0142o 45 tysi\u0119cy lat. W Egipcie robiono z niego sarkofagi i rze\u017aby faraon\u00f3w a w \u015bredniowieczu w\u0142a\u015bnie cisu u\u017cywano do wyrobu \u0142uk\u00f3w i kusza tak\u017ce bogato zdobionych mebli i ozd\u00f3b.\u00a0Jego masowe wykorzystywanie sk\u0142oni\u0142o w 1423 roku kr\u00f3la W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142\u0119 do zabronienia wycinania cis\u00f3w, tym samym cis sta\u0142 si\u0119 pierwszym drzewem w Polsce obj\u0119tym ochron\u0105 gatunkow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Substancj\u0105 truj\u0105c\u0105 zawart\u0105 w cisie jest taksyna.<\/strong> Ca\u0142a ro\u015blina jest truj\u0105ca opr\u00f3cz mi\u0105\u017cszu osn\u00f3wek czyli nibyjag\u00f3d znajduj\u0105cych si\u0119 dooko\u0142a nasion. Osn\u00f3wki s\u0105 lekko s\u0142odkie w smaku i wabi\u0105 swoj\u0105 czerwon\u0105 barw\u0105 niestety nie tylko ptaki. Uwaga! zjedzenie zaledwie kilku nasion (ukrytych w osn\u00f3wkach) lub gar\u015bci igie\u0142 wywo\u0142uje zaburzenia \u017co\u0142\u0105dkowo-jelitowe, puls najpierw przyspiesza a p\u00f3\u017aniej spowalnia, co mo\u017ce si\u0119\u00a0 wi\u0105za\u0107 z ryzykiem ustania pracy serca i \u015bmierci!<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Cis pospolity, Taxus baccata<\/em>, fot. A. Krzyk, Ogr\u00f3d Botaniczny UW<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

A o co chodzi z tym konikiem cisawym?  Kiedy\u015b cisawy, dzisiaj kasztanowy – tak nazywano umaszczenie konia przypominaj\u0105ce kolorem barw\u0119 cisowych pni – Kasztanowce nie by\u0142y w\u00f3wczas w Polsce znane.<\/p>\n\n\n\n

Z ko\u0144mi jest te\u017c zwi\u0105zana historia, kt\u00f3ra mia\u0142a miejsce w naszym Ogrodzie w czasie II Wojny \u015awiatowej. Podczas Niemieckiej okupacji Ogr\u00f3d d\u0142ugi czas pozostawa\u0142 otwarty. Jednak latem 1942 Ogr\u00f3d zamkni\u0119to. Nieoficjalnie uwa\u017cano, \u017ce przyczyn\u0105 by\u0142 zatarg pomi\u0119dzy pracowniczk\u0105 Ogrodu, a argenty\u0144skim botanikiem. Jednak oficjalnie przyczyn\u0105 by\u0142 fakt, \u017ce konie nazist\u00f3w, zaparkowane przy cisowym p\u0142ocie najad\u0142y si\u0119 igliwia i pad\u0142y.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

I jak to z ro\u015blinami truj\u0105cymi bywa, czasami potrafi\u0105 te\u017c leczy\u0107. W tym wypadku mowa o leczeniu nowotwor\u00f3w jajnika, piersi czy p\u0142uc przy pomocy znajduj\u0105cych si\u0119 w cisie substancji.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

A czy wiecie jakie drzewo jest najstarszym drzewem w Polsce? To w\u0142a\u015bnie cis z Henrykowa Luba\u0144skiego licz\u0105cy ok 1300 lat.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Cis pospolity w Henrykowie Luba\u0144skim – najstarsze drzewo w Polsce (wiek szacowany na 1263 lata). fot. A. Kliczek, Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

W staro\u017cytnej Grecji by\u0142 drzewem \u015bmierci uto\u017csamianym z Hadesem, cisowe ga\u0142\u0105zki wplatano we w\u0142osy na znak \u017ca\u0142oby i pleciono z nich wie\u0144ce, dla kap\u0142an\u00f3w i te nagrobne. Celtowie uwa\u017cali, \u017ce cis jest drzewem \u015bwi\u0119tym, za\u015b dla German\u00f3w by\u0142 to symbol wieczno\u015bci. S\u0142owianie cisowym igliwiem posypywali izby, w kt\u00f3rych spoczywali zmarli by ich duchy nie powr\u00f3ci\u0142y do \u015bwiata \u017cywych.<\/p>\n\n\n\n

\u00a0<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Cis pospolity wyst\u0119puje naturalnie w Europie, w Azji zachodniej oraz w p\u00f3\u0142nocnej Afryce.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Wraz z rokiem tematycznym \u2013 Detektywistyczny Botaniczny <\/strong>\u2013 prowadzimy cykl o ro\u015blinach zagadkowych, tajemniczych, niebezpiecznych, zaskakuj\u0105cych i fascynuj\u0105cych.<\/p>\n\n\n\n

T\u0105 histori\u0105 podzieli\u0142a si\u0119 Marianna Dar\u017cynkiewicz-Wojcieska<\/strong> \u2192 kierowniczka Pracowni Edukacji Ogrodu Botanicznego UW.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"featured_media":9342,"parent":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[107,149],"knoweledge_categories":[69,148],"class_list":["post-9341","knoweledge_base","type-knoweledge_base","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-baza-wiedzy","tag-detektywistyczny-botaniczny","knoweledge_categories-cykle-edukacyjne","knoweledge_categories-detektywistyczny-botaniczny"],"acf":[],"yoast_head":"\nCis - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/cis\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Cis - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Czy wiecie z jakiego drewna w dawnych czasach \u017cony wyrabia\u0142y kielichy by systematycznie podtruwa\u0107 swych m\u0119\u017c\u00f3w? A mo\u017ce zastanawiali\u015bcie si\u0119 co tak naprawd\u0119 znaczy wers piosenki \u201cdadz\u0105 mi konika cisawego\u201d? Dzisiaj opowiemy Wam o wolno rosn\u0105cym i d\u0142ugowiecznym drzewie jakiem jest Cis pospolity czyli Taxus baccata. To gatunek wiecznie zielonego, iglastego drzewa lub du\u017cego krzewu […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/cis\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-09-04T10:18:58+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/10687366_1552755214945525_3932211702785026795_o.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2048\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1365\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/cis\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/cis\\\/\",\"name\":\"Cis - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/cis\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/cis\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/09\\\/10687366_1552755214945525_3932211702785026795_o.jpg\",\"datePublished\":\"2024-09-04T10:18:54+00:00\",\"dateModified\":\"2024-09-04T10:18:58+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/cis\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/cis\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/cis\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/09\\\/10687366_1552755214945525_3932211702785026795_o.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/09\\\/10687366_1552755214945525_3932211702785026795_o.jpg\",\"width\":2048,\"height\":1365},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/baza-wiedzy\\\/cis\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/en\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Cis\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/\",\"name\":\"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego\",\"description\":\"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.ogrod.uw.edu.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Cis - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/cis\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Cis - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","og_description":"Czy wiecie z jakiego drewna w dawnych czasach \u017cony wyrabia\u0142y kielichy by systematycznie podtruwa\u0107 swych m\u0119\u017c\u00f3w? A mo\u017ce zastanawiali\u015bcie si\u0119 co tak naprawd\u0119 znaczy wers piosenki \u201cdadz\u0105 mi konika cisawego\u201d? Dzisiaj opowiemy Wam o wolno rosn\u0105cym i d\u0142ugowiecznym drzewie jakiem jest Cis pospolity czyli Taxus baccata. To gatunek wiecznie zielonego, iglastego drzewa lub du\u017cego krzewu […]","og_url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/cis\/","og_site_name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","article_modified_time":"2024-09-04T10:18:58+00:00","og_image":[{"width":2048,"height":1365,"url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/10687366_1552755214945525_3932211702785026795_o.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"4 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/cis\/","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/cis\/","name":"Cis - Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/cis\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/cis\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/10687366_1552755214945525_3932211702785026795_o.jpg","datePublished":"2024-09-04T10:18:54+00:00","dateModified":"2024-09-04T10:18:58+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/cis\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/cis\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/cis\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/10687366_1552755214945525_3932211702785026795_o.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/10687366_1552755214945525_3932211702785026795_o.jpg","width":2048,"height":1365},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/baza-wiedzy\/cis\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Cis"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/#website","url":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/","name":"Ogr\u00f3d Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego","description":"Z ro\u015blinami, o ro\u015blinach i dla ro\u015blin","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base\/9341","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_base"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/knoweledge_base"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9342"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9341"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9341"},{"taxonomy":"knoweledge_categories","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrod.uw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/knoweledge_categories?post=9341"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}