Błonkówki pasożytnicze

W Ogrodzie Botanicznym poza ogrodnikami możemy spotkać owadzich opiekunów tutejszej flory. Owady pełnią rozmaite funkcje w Ogrodzie, począwszy od zapylania, a skończywszy na kontroli populacji różnych grup stawonogów. Z pierwszej grupą owadów – biedronkowate – mogliście zapoznać się wcześniej. Dziś pora na grzebaczowate (Sphecidae).

Owady należące do tej grupy błonkówek (Hymenoptera), znane również jako osy samotnice, są swoistymi regulatorami populacji niektórych gatunków stawonogów lub ich wąskich grup. Larwa, stanowiąca stadium przeobrażenia zupełnego jest mięsożerna i odżywia się pokarmem przygotowanym dla niej przez matkę w odpowiednio przygotowanej komorze. Dorosłe owady nie polują w celu zaspokojenia apetytu – zarówno samice jak i samce odżywiają się nektarem roślin. 

Szczególną cechą tej grupy owadów jest liczne występowanie w niej parazytoidów, ich larwy żywią się sparaliżowanymi ofiarami, jednak w przeciwieństwie klasycznego pasożytnictwa, ostatecznie doprowadzają do śmierci żywiciela.

Przedstawiciele rodziny grzebaczowatych, których w Polsce można spotkać ok. 230 gatunków nie są jedyną grupą parazytoidów wśród owadów, jednak charakterystyczne dla niej jest to, iż w komorach lęgowych przygotowują po kilka ofiar dla larw. 

Grzebaczowate skutecznie zmniejszają populacje niektórych owadów, które uszkadzają rośliny uprawne lub ozdobne, zachowując przy tym pewną staranność względem wybieranej ofiary. Dzięki temu mogą pełnić rolę ekologicznego substytutu środków insektobójczych (Skibińska 2002). To, w jaki sposób zapłodniona samica dba o potomstwo, może z jednej strony wzbudzać podziw, ale z drugiej strony – współczucie dla jej ofiar. 

Niedługo po zapłodnieniu, samica rozpoczyna tworzenie gniazd – wykopuje je w ziemi lub konstruuje z różnych materiałów, np. z gliny. Takie konstrukcje mogą być przyklejone do fragmentów drzew, a nierzadko zdarza się, że do budynków. Następnie udaje się na łowy, podczas których precyzyjnie lokalizuje cel dzięki czułym chemoreceptorom na czułkach. 

Po zlokalizowaniu ofiary przystępuje do ataku, podczas którego żądli ją, wstrzykując (w większości przypadków) koktajl toksyn w tym neurotoksyn powodujących jej paraliż.

Osa następnie przeciąga sparaliżowaną ofiarę do gniazda i składa w jej pobliżu jedno jajo. Gniazdo zostaje zaopatrzone w kilka ofiar i zapieczętowane przez samicę. 

Regularnie w jadzie tej grupy owadów identyfikowano neprilizynę, która poprzez blokowanie neuroprzekaźników powoduje paraliż (Yoon & Kim 2019). Toksyny zawarte w jadzie tych owadów są jednak niegroźne dla człowieka, przy czym same owady niechętnie żądlą ludzi.

Błonkówki pasożytnicze

W Ogrodzie Botanicznym poza ogrodnikami możemy spotkać owadzich opiekunów tutejszej flory. Owady pełnią rozmaite funkcje w Ogrodzie, począwszy od zapylania, a skończywszy na kontroli populacji różnych grup stawonogów. Z pierwszej grupą owadów – biedronkowate – mogliście zapoznać się wcześniej. Dziś pora na grzebaczowate (Sphecidae).

Owady należące do tej grupy błonkówek (Hymenoptera), znane również jako osy samotnice, są swoistymi regulatorami populacji niektórych gatunków stawonogów lub ich wąskich grup. Larwa, stanowiąca stadium przeobrażenia zupełnego jest mięsożerna i odżywia się pokarmem przygotowanym dla niej przez matkę w odpowiednio przygotowanej komorze. Dorosłe owady nie polują w celu zaspokojenia apetytu – zarówno samice jak i samce odżywiają się nektarem roślin. 

Szczególną cechą tej grupy owadów jest liczne występowanie w niej parazytoidów, ich larwy żywią się sparaliżowanymi ofiarami, jednak w przeciwieństwie klasycznego pasożytnictwa, ostatecznie doprowadzają do śmierci żywiciela.

Przedstawiciele rodziny grzebaczowatych, których w Polsce można spotkać ok. 230 gatunków nie są jedyną grupą parazytoidów wśród owadów, jednak charakterystyczne dla niej jest to, iż w komorach lęgowych przygotowują po kilka ofiar dla larw. 

Grzebaczowate skutecznie zmniejszają populacje niektórych owadów, które uszkadzają rośliny uprawne lub ozdobne, zachowując przy tym pewną staranność względem wybieranej ofiary. Dzięki temu mogą pełnić rolę ekologicznego substytutu środków insektobójczych (Skibińska 2002). To, w jaki sposób zapłodniona samica dba o potomstwo, może z jednej strony wzbudzać podziw, ale z drugiej strony – współczucie dla jej ofiar. 

Niedługo po zapłodnieniu, samica rozpoczyna tworzenie gniazd – wykopuje je w ziemi lub konstruuje z różnych materiałów, np. z gliny. Takie konstrukcje mogą być przyklejone do fragmentów drzew, a nierzadko zdarza się, że do budynków. Następnie udaje się na łowy, podczas których precyzyjnie lokalizuje cel dzięki czułym chemoreceptorom na czułkach. 

Po zlokalizowaniu ofiary przystępuje do ataku, podczas którego żądli ją, wstrzykując (w większości przypadków) koktajl toksyn w tym neurotoksyn powodujących jej paraliż.

Osa następnie przeciąga sparaliżowaną ofiarę do gniazda i składa w jej pobliżu jedno jajo. Gniazdo zostaje zaopatrzone w kilka ofiar i zapieczętowane przez samicę. 

Regularnie w jadzie tej grupy owadów identyfikowano neprilizynę, która poprzez blokowanie neuroprzekaźników powoduje paraliż (Yoon & Kim 2019). Toksyny zawarte w jadzie tych owadów są jednak niegroźne dla człowieka, przy czym same owady niechętnie żądlą ludzi.