Ryż - Ogród Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego

Ryż

Ryż smażony z jajkiem

Recipe:
  • ok 200 ml ugotowanego ryżu
  • garść posiekanej dymki
  • ok. 1 łyżka sosu chili (u nas używamy słodkiego)
  • 1 jajko
  • ulubione dodatki, u nas są to:
    – garść mrożonego groszku
    – kilka podartych na paski boczniaków
    – może być też marchewka w cieniutkich paseczkach
    – kawałki ananasa
    – różyczki kalafiora, brokuła lub pieczarki, innymi słowy „co kto lubi”
  • olej do smażenia
Preparation:

Na dużej patelni rozgrzewamy łyżkę oleju, wrzucamy dymkę i podsmażamy 30 sekund. Dorzucamy ryż i podsmażamy dalszą minutę. Dodajemy sos chili i łyżkę wody. Mieszamy i dalej smażymy ok. 1 minuty. Ryż rozgarniamy na boki, na środku patelni wbijamy jajko i energicznie mieszamy je łyżką, zagarniając jednocześnie do środku ryż. Całość smażymy tak długo, aż jajko będzie ścięte, lecz nie przesuszone. Ważne jest, by nie osiągnąć efektu jajecznicy wymieszanej z ryżem. 

Na drugiej patelni rozgrzewamy łyżkę oleju i wrzucamy dodatki. My najpierw podsmażyliśmy boczniaki na rumiany kolor, potem dodaliśmy do nich zielony groszek, a na koniec, gdy boczniaki były już równo złote, skropiliśmy całość sosem sojowym. Gotowy ryż nakładamy do miseczki, dodajemy podsmażone warzywa i/lub grzyby. Całość możemy doprawić sosem chili bądź sosem sojowym.

Nie ma dokładnych informacji o tym, gdzie gatunek Oryza sativa został udomowiony, choć szczątki materiału roślinnego sprzed 3000 lat p.n.e. znajdowano w Chinach, a sprzed 2500 lat p.n.e. w Indiach.

Prawdopodobnie stało się to w Indiach. Stamtąd zboże to powędrowało do krajów sąsiednich. Na początku uprawiano je na niewielką skalę. 

Ryż, Oryza sativa, fot. Domena Publiczna, Wikipedia

Do Europy ryż trafił dzięki Arabom na przełomie VII i VIII wieku. Później dotarł do Afryki (uprawy w zachodniej Afryce to dopiero XV w.). W Ameryce Północnej rozpoczęto uprawy dopiero pod koniec XVII wieku, jeszcze później w Ameryce Południowej i Australii.

Ryż zajmuje II miejsce (po pszenicy) pod względem ogólnoświatowego znaczenia roślin zbożowych. W wilgotnych rejonach tropików to podstawowe źródło białka oraz węglowodanów. Jest podstawowym artykułem spożywczym w południowo-wschodniej i wschodniej Azji, ale ma ogromne znaczenie i w innych rejonach Świata.

Komosa ryżowa, Chenopodium Quinoa, fot. Floratheca

Ryż najczęściej spożywamy w formie ugotowanej – z rozmaitymi sosami i przyprawami. Używa się go jako dodatku do potrawek, zup, sałatek czy jako baza deserów. Robi się z niego mąkę i kaszę, płatki, a także przerabia się na makaron i tzw. papier ryżowy. Z mąki ryżowej powstaje krochmal i puder kosmetyczny.

Powstające podczas czyszczenia ziarna plewy, bogate w krzemionkę, używane są do produkcji opakowań, jako materiał opałowy i izolacyjny. Otręby są cenną paszą dla zwierząt domowych, a słomy używa się do wyrobu mat, mioteł oraz do wyrobu papieru (bibułki papierosowej).

Gatunek można podzielić na różne sposoby. Jeden z nich wyróżnia dwie grupy odmian, spoglądając na ich właściwości: to ryż woskowy – po ugotowaniu ziarno skleja się, uprawia się go wszędzie tam, gdzie do jedzenia używa się pałeczek oraz ryż skrobiowy – o szklistym bielmie, dużej zawartości skrobi, dominuje we wszystkich uprawach.

fot.M.Wojcieska
fot.M.Wojcieska

Ryż uprawia się od wieków. Doprowadziło to do powstania kilku tysięcy odmian i form. Uprawia się je regionalnie, zgodnie z tradycjami i upodobaniami. Ryż do swojej uprawy wymaga bardzo dużej ilości wody. Uprawiany jest głównie na terenach zalewanych (zwykle sztucznie przez człowieka). 

Roślina ta ze względu na jej wysokie wymagania jest uprawiana głównie w strefie między- i podzwrotnikowej. Na niewielką skalę uprawia się ją również w krajach takich jak Bułgaria czy Węgry. Jest jednak odmiana tzw. ryż suchy bądź górski, który można uprawiać na podłożu bez zalewania pod warunkiem zachowania wilgotnego klimatu. Ryż ten dojrzewa w niższej temperaturze – nie 25-30 st. C a 18 st. C. Jest on uprawiany na terenach górskich do 2 tys. m n.p.m.

Autorką cyklu kulinarnego „Smaczne poniedziałki” jest Marianna Wojcieska → Kierowniczka Pracowni Edukacji Ogrodu Botanicznego, twórczyni cieszących się popularnością warsztatów „SezoNowość”

Przepisy powstają z pasji Marianny do roślin jadalnych i gotowania oraz chęci dzielenia się nią z Wami.

University of Warsaw Botanic Garden

In winter season Greenhouses of our Botanic Garden
are open on weekends and holidays from 11.00 a.m. to 4.00 p.m. ticket office is open until 3.20 p.m.




Aleje Ujazdowskie 4
00-478 Warsaw

Opening hours

MARCH – APRIL | 10 am – 6 pm | ticket offices open until 5 pm

MAY – AUGUST | 10 am – 8 pm | ticket offices open until 7 pm

SEPTEMBER | 10 am – 6 pm | ticket offices open until 5 pm

OCTOBER | 10 am – 5 pm | ticket offices open until 4 pm

Używamy plików cookie, aby poprawić komfort korzystania z naszej witryny. Przeglądając tę stronę, zgadzasz się na używanie przez nas plików cookie.

Więcej Akceptuję