Cis - Ogród Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego

Cis

Czy wiecie z jakiego drewna w dawnych czasach żony wyrabiały kielichy by systematycznie podtruwać swych mężów? A może zastanawialiście się co tak naprawdę znaczy wers piosenki “dadzą mi konika cisawego”?

Dzisiaj opowiemy Wam o wolno rosnącym i długowiecznym drzewie jakiem jest Cis pospolity czyli Taxus baccata. To gatunek wiecznie zielonego, iglastego drzewa lub dużego krzewu z rodziny cisowatych.

Cis pospolity, Taxus baccata, fot. M. Chełchowska, Ogród Botaniczny UW

Cis ma bardzo twarde, sprężyste i odporne na gnicie drewno. Od najdawniejszych czasów był wykorzystywany do wyrabiania broni o czym świadczy znaleziona włócznia sprzed około 45 tysięcy lat. W Egipcie robiono z niego sarkofagi i rzeźby faraonów a w średniowieczu właśnie cisu używano do wyrobu łuków i kusza także bogato zdobionych mebli i ozdób. Jego masowe wykorzystywanie skłoniło w 1423 roku króla Władysława Jagiełłę do zabronienia wycinania cisów, tym samym cis stał się pierwszym drzewem w Polsce objętym ochroną gatunkową.

Substancją trującą zawartą w cisie jest taksyna. Cała roślina jest trująca oprócz miąższu osnówek czyli nibyjagód znajdujących się dookoła nasion. Osnówki są lekko słodkie w smaku i wabią swoją czerwoną barwą niestety nie tylko ptaki. Uwaga! zjedzenie zaledwie kilku nasion (ukrytych w osnówkach) lub garści igieł wywołuje zaburzenia żołądkowo-jelitowe, puls najpierw przyspiesza a później spowalnia, co może się  wiązać z ryzykiem ustania pracy serca i śmierci!

Cis pospolity, Taxus baccata, fot. A. Krzyk, Ogród Botaniczny UW

A o co chodzi z tym konikiem cisawym?  Kiedyś cisawy, dzisiaj kasztanowy – tak nazywano umaszczenie konia przypominające kolorem barwę cisowych pni – Kasztanowce nie były wówczas w Polsce znane.

Z końmi jest też związana historia, która miała miejsce w naszym Ogrodzie w czasie II Wojny Światowej. Podczas Niemieckiej okupacji Ogród długi czas pozostawał otwarty. Jednak latem 1942 Ogród zamknięto. Nieoficjalnie uważano, że przyczyną był zatarg pomiędzy pracowniczką Ogrodu, a argentyńskim botanikiem. Jednak oficjalnie przyczyną był fakt, że konie nazistów, zaparkowane przy cisowym płocie najadły się igliwia i padły. 

I jak to z roślinami trującymi bywa, czasami potrafią też leczyć. W tym wypadku mowa o leczeniu nowotworów jajnika, piersi czy płuc przy pomocy znajdujących się w cisie substancji.

A czy wiecie jakie drzewo jest najstarszym drzewem w Polsce? To właśnie cis z Henrykowa Lubańskiego liczący ok 1300 lat.

Cis pospolity w Henrykowie Lubańskim – najstarsze drzewo w Polsce (wiek szacowany na 1263 lata). fot. A. Kliczek, Wikipedia

W starożytnej Grecji był drzewem śmierci utożsamianym z Hadesem, cisowe gałązki wplatano we włosy na znak żałoby i pleciono z nich wieńce, dla kapłanów i te nagrobne. Celtowie uważali, że cis jest drzewem świętym, zaś dla Germanów był to symbol wieczności. Słowianie cisowym igliwiem posypywali izby, w których spoczywali zmarli by ich duchy nie powróciły do świata żywych.

 

Cis pospolity występuje naturalnie w Europie, w Azji zachodniej oraz w północnej Afryce.

Wraz z rokiem tematycznym – Detektywistyczny Botaniczny – prowadzimy cykl o roślinach zagadkowych, tajemniczych, niebezpiecznych, zaskakujących i fascynujących.

Tą historią podzieliła się Marianna Darżynkiewicz-Wojcieska → kierowniczka Pracowni Edukacji Ogrodu Botanicznego UW.

A green oasis in the heart of the city!

ENJOY SPRING
at the University of Warsaw Botanical Garden

We invite you to visit the Botanical Garden in spring.
In March and April, the Garden and the greenhouses will be open daily, including public holidays.
from 10:00 a.m. to 6:00 PM The ticket office will be open until 5:00 PM

Last entry to the greenhousesat 5:20 PM The greenhouses are closed on Mondays.

Every Saturday and Sunday at 1:00 PM
we invite youto join guided walks with our educators!

Discover a tropical forest in the heart of Warsaw.

Greenhouses

GREENHOUSES are open from Tuesday to Sunday during the garden’s opening hours: 10:00 AM – 6:00 PM (last entry at 5:20 PM)

Tickets are available on site at the ticket office until 5:00 PM and as well as kupbilet.pl



Educational programmes for organised groups.
Book here → wycieczki.ogrod@uw.edu.pl

Używamy plików cookie, aby poprawić komfort korzystania z naszej witryny. Przeglądając tę stronę, zgadzasz się na używanie przez nas plików cookie.