Cis - Ogród Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego

Cis

Czy wiecie z jakiego drewna w dawnych czasach żony wyrabiały kielichy by systematycznie podtruwać swych mężów? A może zastanawialiście się co tak naprawdę znaczy wers piosenki “dadzą mi konika cisawego”?

Dzisiaj opowiemy Wam o wolno rosnącym i długowiecznym drzewie jakiem jest Cis pospolity czyli Taxus baccata. To gatunek wiecznie zielonego, iglastego drzewa lub dużego krzewu z rodziny cisowatych.

Cis pospolity, Taxus baccata, fot. M. Chełchowska, Ogród Botaniczny UW

Cis ma bardzo twarde, sprężyste i odporne na gnicie drewno. Od najdawniejszych czasów był wykorzystywany do wyrabiania broni o czym świadczy znaleziona włócznia sprzed około 45 tysięcy lat. W Egipcie robiono z niego sarkofagi i rzeźby faraonów a w średniowieczu właśnie cisu używano do wyrobu łuków i kusza także bogato zdobionych mebli i ozdób. Jego masowe wykorzystywanie skłoniło w 1423 roku króla Władysława Jagiełłę do zabronienia wycinania cisów, tym samym cis stał się pierwszym drzewem w Polsce objętym ochroną gatunkową.

Substancją trującą zawartą w cisie jest taksyna. Cała roślina jest trująca oprócz miąższu osnówek czyli nibyjagód znajdujących się dookoła nasion. Osnówki są lekko słodkie w smaku i wabią swoją czerwoną barwą niestety nie tylko ptaki. Uwaga! zjedzenie zaledwie kilku nasion (ukrytych w osnówkach) lub garści igieł wywołuje zaburzenia żołądkowo-jelitowe, puls najpierw przyspiesza a później spowalnia, co może się  wiązać z ryzykiem ustania pracy serca i śmierci!

Cis pospolity, Taxus baccata, fot. A. Krzyk, Ogród Botaniczny UW

A o co chodzi z tym konikiem cisawym?  Kiedyś cisawy, dzisiaj kasztanowy – tak nazywano umaszczenie konia przypominające kolorem barwę cisowych pni – Kasztanowce nie były wówczas w Polsce znane.

Z końmi jest też związana historia, która miała miejsce w naszym Ogrodzie w czasie II Wojny Światowej. Podczas Niemieckiej okupacji Ogród długi czas pozostawał otwarty. Jednak latem 1942 Ogród zamknięto. Nieoficjalnie uważano, że przyczyną był zatarg pomiędzy pracowniczką Ogrodu, a argentyńskim botanikiem. Jednak oficjalnie przyczyną był fakt, że konie nazistów, zaparkowane przy cisowym płocie najadły się igliwia i padły. 

I jak to z roślinami trującymi bywa, czasami potrafią też leczyć. W tym wypadku mowa o leczeniu nowotworów jajnika, piersi czy płuc przy pomocy znajdujących się w cisie substancji.

A czy wiecie jakie drzewo jest najstarszym drzewem w Polsce? To właśnie cis z Henrykowa Lubańskiego liczący ok 1300 lat.

Cis pospolity w Henrykowie Lubańskim – najstarsze drzewo w Polsce (wiek szacowany na 1263 lata). fot. A. Kliczek, Wikipedia

W starożytnej Grecji był drzewem śmierci utożsamianym z Hadesem, cisowe gałązki wplatano we włosy na znak żałoby i pleciono z nich wieńce, dla kapłanów i te nagrobne. Celtowie uważali, że cis jest drzewem świętym, zaś dla Germanów był to symbol wieczności. Słowianie cisowym igliwiem posypywali izby, w których spoczywali zmarli by ich duchy nie powróciły do świata żywych.

 

Cis pospolity występuje naturalnie w Europie, w Azji zachodniej oraz w północnej Afryce.

Wraz z rokiem tematycznym – Detektywistyczny Botaniczny – prowadzimy cykl o roślinach zagadkowych, tajemniczych, niebezpiecznych, zaskakujących i fascynujących.

Tą historią podzieliła się Marianna Darżynkiewicz-Wojcieska → kierowniczka Pracowni Edukacji Ogrodu Botanicznego UW.

University of Warsaw Botanic Garden

In winter season Greenhouses of our Botanic Garden
are open on weekends and holidays from 11.00 a.m. to 4.00 p.m. ticket office is open until 3.20 p.m.




Aleje Ujazdowskie 4
00-478 Warsaw

Opening hours

MARCH – APRIL | 10 am – 6 pm | ticket offices open until 5 pm

MAY – AUGUST | 10 am – 8 pm | ticket offices open until 7 pm

SEPTEMBER | 10 am – 6 pm | ticket offices open until 5 pm

OCTOBER | 10 am – 5 pm | ticket offices open until 4 pm

Używamy plików cookie, aby poprawić komfort korzystania z naszej witryny. Przeglądając tę stronę, zgadzasz się na używanie przez nas plików cookie.

Więcej Akceptuję