Mandragora - Ogród Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego

Mandragora

Przedstawimy niezwykłą roślinę – mandragorę lekarską (Mandragora officinarum, M.acaulis, M.vernalis, Atropa mandragora), którą możecie Państwo zobaczyć w kolekcji Roślin Leczniczych i działu Systematyki. Dziko występuje w Północnych Włoszech i zachodniej części Półwyspu Bałkańskiego, ale spotykana jest również w innych krajach śródziemnomorskich.

fot. plant illustration org

Jest rośliną należącą do rodziny psiankowatych (Solanaceae), byliną o bardzo skróconej łodydze i charakterystycznym grubym, mięsistym, do 60 cm długości, często rozwidlonym korzeniu.

fot. Wellcome Library, Londonn/CC BY 4.0

Ta niepozorna roślina wykształciła wyjątkowy człowiekopodobny korzeń zwany Alrauną. Dzięki narkotycznym i psychodelicznym właściwościom uważana była niegdyś za roślinę magiczną. W czym tkwi jej moc? 

To właśnie korzeń zwany alrauną jest źródłem legend dotyczących tej rośliny.

Mandragora lekarska (Mandragora officinarum, M.acaulis, M.vernalis, Atropa mandragora)
fot. I. Kirpluk

Niegdyś w osobliwej formie korzeni spichrzowych doszukiwano się kształtu człowieka (mężczyzny lub kobiety). Dlatego uznawano mandragorę za symbol płodności i przypisywano jej magiczne moce. 

Mandragora zawiera również trujące alkaloidy tropanowe – hioscyjaminę, skopolaminę i atropinę – o działaniu narkotycznym, znieczulającym, nasennym i rozkurczowym.

Mandragora lekarska (Mandragora officinarum, M.acaulis, M.vernalis, Atropa mandragora)
fot. I. Kirpluk

Użytkownika mogła wprowadzić w stan delirium, który charakteryzował się niezwykle wyraźnymi wizjami, których nie sposób było odróżnić od rzeczywistości. To sprawiło, że wokół mandragory narosły legendy – o magicznym korzeniu i stosowaniu jej przez czarownice.

Z rękopisu De Materia Medica Dioscuridesa z VII wieku. 
fot. Domena publiczna/WikiCommons

Z rośliną nie należy jednak eksperymentować. Wizje po spożyciu mandragory, podobno są bardzo przytłaczające, a uczucie dysocjacji, czyli oddzielenia ciała od świata rzeczywistego, jest bardzo nieprzyjemne.

Mandragora lekarska (Mandragora officinarum, M.acaulis, M.vernalis, Atropa mandragora) fot. Ogród Botaniczny UW

Duża zmienność w zawartości alkaloidów w częściach rośliny przekłada się na bardzo duże ryzyko nadużycia. Może to doprowadzić do poważnych problemów zdrowotnych, a nawet śmierci! 

Krótkoogonkowe liście, za młodu pokryte kędzierzawymi włoskami na nerwach, zebrane są w czasie kwitnienia rośliny w rozetę.

Kwiaty są 5-krotne, o koronie dzwonkowatej, zielonkawobiałej, długości do 3 cm i średnicy do 25 mm. Osadzone są pojedynczo i pojawiają się wraz z liśćmi.

Mandragora lekarska na stanowiskach naturalnych kwitnie od końca lutego do początku kwietnia. W naszych warunkach kwitnie od kwietnia do czerwca (czasem wcześniej).

Szypułki kwiatowe w czasie kwitnienia zwykle są bardzo krótkie, a w czasie owocowania bardzo się wydłużają.

Owocem jest kulista jagoda o średnicy do 3 cm, żółta, o nieprzyjemnej woni.

Mandragora dobrze rośnie w żyznej, próchnicznej, przepuszczalnej glebie, w półcienistych i cienistych miejscach.

Rozmnażana jest z nasion.

Mandragora nie grzeszy wzrostem, jest niepozorna, a wielu uzna, że jej uroda też jest dyskusyjna. Otóż nie w wyglądzie, a przynajmniej nie w nadziemnych częściach rośliny, leży jej siła. Z korzenia przygotowywano naszyjniki zwane alraunami.

Korzeń mandragory trafił również do popkultury – uczennice i uczniowie Hogwartu podczas zielarstwa, chronili swoje uszy nausznikami..

Wraz z rokiem tematycznym – Detektywistyczny Botaniczny – prowadzimy cykl o roślinach zagadkowych, tajemniczych, niebezpiecznych, zaskakujących i fascynujących.

Tą historią podzieliła się Anna Albin → przyrodniczka, ekolożka i edukatorka z Pracowni Edukacji Ogrodu Botanicznego UW.

University of Warsaw Botanic Garden

In winter season Greenhouses of our Botanic Garden
are open on weekends and holidays from 11.00 a.m. to 4.00 p.m. ticket office is open until 3.20 p.m.




Aleje Ujazdowskie 4
00-478 Warsaw

Opening hours

MARCH – APRIL | 10 am – 6 pm | ticket offices open until 5 pm

MAY – AUGUST | 10 am – 8 pm | ticket offices open until 7 pm

SEPTEMBER | 10 am – 6 pm | ticket offices open until 5 pm

OCTOBER | 10 am – 5 pm | ticket offices open until 4 pm

Używamy plików cookie, aby poprawić komfort korzystania z naszej witryny. Przeglądając tę stronę, zgadzasz się na używanie przez nas plików cookie.