Daktylowiec właściwy - Ogród Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego

Daktylowiec właściwy

Tagine z dyni i ziemniaków z soczewicą

2

Przepis:

Tagine z dyni i ziemniaków

3 łyżki oliwy
po 300 g dyni hokkaido i ziemniaków (już po obraniu), pokrojonych w kostkę o boku ok. 2 cm
1 duży ząbek czosnku, pokrojony na plasterki
1 mała czerwona cebula, obrana i posiekana
1 czerwona papryka, pokrojona w sporą kostkę
1 puszka krojonych pomidorów
50 g miękkich posiekanych daktyli bez pestek (suszonych lub świeżych, ważne, żeby były miękkie, a jeśli masz bardzo suche owoce, przed zblendowaniem namocz je wcześniej we wrzątku)
20 zielonych oliwek bez pestek

przyprawa:
po 1 łyżeczce nasion kuminu, kolendry i kopru włoskiego
po 1/2 łyżeczki mielonego cynamonu, imbiru, wędzonej papryki oraz mielonej słodkiej papryki 
sól, pieprz do smaku

do podania:
ryż
natka pietruszki lub kolendry

Przygotowanie:

Piekarnik nagrzewamy do 215 °C. Jeśli zwykle pieczesz z termoobiegiem możesz go użyć ale piecz z uważnością i jeśli piekarnik przypieka za mocno obniż temp. o 10 stopni. Nasiona do przyprawy mielimy w młynku i łączymy z resztą mielonych przypraw oraz solą. Mieszamy. Pokrojone warzywa (dynię, ziemniaki, paprykę, czosnek i cebulę) wkładamy do głębokiego naczynia które nadaje się do zapiekania, posypujemy przyprawami i polewamy oliwą. Mieszamy i pieczemy w nagrzanym piekarniku ok. 15-20 minut (aż ziemniaki będą miękkie). Po tym czasie do naczynia wrzucamy pomidory, oliwki i daktyle, mieszamy i dalej pieczemy ok. 15 minut obniżając temperaturę pieca o 10 st.. Wszystkie warzywa powinny być mięciutkie i pachnące. Podajemy z ryżem lub solo, posypane natką pietruszki lub kolendry.

Daktylowiec właściwy (Phoenix dactylifera L.), palma daktylowa, daktylowe drzewo, ang. date

Aż trudno uwierzyć, że Już od od 5000 lat jest on najbardziej znaną subtropikalną rośliną uprawną suchych rejonów Azji, a także północnej i zachodniej Afryki.

Głównymi obszarami jego uprawy są Sahara i Bliski Wschód, jednak plantacje daktylowca spotkamy od Wysp Kanaryjskich i Senegalu po Dolinę Indusu. Daktylowiec jest palmą, dorastającą do wysokości nawet 30 m. Ma prostą kłodzinę (pień), która jest pokryta zachodzącymi na siebie, trwałymi, włóknistymi pochwami liściowymi pozostałymi po dawno opadłych liściach. Kłodzina zwieńczona jest pióropuszem wielkich, nawet pięciometrowych, pierzastych liści – uwaga: ich oś jest kolczasta! Poszczególne liście żyją od 3 do 7 lat.

U podstawy palmy znajdują się liczne grube odrosty korzeniowe, wykorzystywane do rozmnażania wegetatywnego rośliny. Palma daktylowa to roślina dwupienna, co oznacza, że na danym osobniku znajdują się kwiaty wyłącznie jednej płci. Żeńskie kwiaty są zebrane w ogromne, 70-centymetrowe kłosy (wiechowato rozgałęzione), które dają miotlaste kwiatostany. Żeńska palma wykształca od 6 do 12 kwiatostanów rocznie, a każdy z nich może ważyć nawet 25 kg. Kwiatostany męskie są znacznie krótsze, osiągają do 25 cm długości.

Zapylanie odbywa się przy udziale wiatru. Tradycyjną – i wciąż używaną – metodą polepszenia plonów z drzew daktylowych jest wieszanie męskich kwiatostanów na żeńskich drzewach lub obok nich, a nawet wtykanie męskich kwiatostanów w żeńskie.  Daktyle osiągają od 2,5 do 7,5 cm długości i mają owalny lub wrzecionowaty kształt. Ich skórka jest cienka, gładka i jakby lekko przejrzysta, lekko przezroczysta, jak kartka papieru. Mogą mieć różne barwy – od żółto-złotej do brązowo-czerwonej, a nawet czarno-brązowej. 

Miąższ daktyli zwykle jest lekko włóknisty, intensywnie pachnący, niezwykle słodki, a także bardzo odżywczy.  Suszone daktyle zawierają aż 73,2% węglowodanów, 20% wody, prawie 2,5% błonnika oraz białka, tłuszcze, składniki mineralne, prowitaminę A i witaminy B1, B2, PP i C.

Palmy zaczynają owocować w wieku 4-6 lat, a dożywają nawet 200!. Co ciekawe, maksymalny plon dają dopiero po 30-40 latach.  Z jednego drzewa w ciągu roku można zebrać nawet 200 kg owoców.

Ile jest ich odmian uprawnych? 

Prawdopodobnie na samym Półwyspie Arabskim nawet 2000! Palma daktylowa prawdopodobnie pochodzi z rejonu Zatoki Perskiej – z obszaru dzisiejszych Emiratów Arabskich, Iranu, Iraku, Omanu, Pakistanu i Arabii Saudyjskiej. W Mezopotamii daktylowe drzewa sadzono już 7000 lat p.n.e. Uprawiano je także w starożytnym Egipcie. Do Indii dotarły prawdopodobnie z armią Aleksandra Wielkiego. W oazach Sahary Arabowie wprowadzili je w VI i VII w. Do Ameryki dotarły w wieku XVII i XVIII, a do Afryki Południowej i Australii daktylowce wprowadzono dopiero w XIX w. Mieszkańcy krajów arabskich twierdzą, że palma daktylowa daje tyle produktów, ile jest dni w roku, i jest jednym z pierwszych drzew udomowionych przez człowieka.

Bibliografia:

  1. „50 roślin, które zmieniły bieg historii”, Bill Laws, Almapress, 2016
  2. „Rośliny jadalne”, J.G.Vaughan, C.A.Geissler, Prószyński i S-ka, Warszawa 2001
  3. „Rośliny użytkowe”, Zbigniew Podbielkowski, WSiP, 1992
  4. „Owoce krain dalekich”, prof. dr. Janina Pieniążek, prof. dr Szczepan A. Pieniążek, PWRiL, Warszawa 1981
  5. „Atlas owoców egzotycznych”, Bernd Nowak, Bettina Schulz, Grupa Wyd. Bertelsmann Media, 2002
  6. „Smakosz. Owoce”, Judy Bastyra, Julia Canning, Muza, 1999

Ogród Botaniczny UW

Zielona oaza w sercu wielkiego miasta!

Do końca sierpnia Ogród jest dostępny codziennie i w dni świąteczne w godzinach 10.00 – 20.00
Kasy są czynne do godz. 19.00. Ostatnie wejście do szklarni o godz. 19.20. W poniedziałki szklarnie są nieczynne.

W każdą sobotę i niedzielę o godz. 13.00
zapraszamy na spacery z edukatorami w ramach biletu wstępu do Ogrodu!

Cztery szklarnie Ogrodu Botanicznego UW

Tropiki w centrum Warszawy!

Zapraszamy do Palmiarni oraz szklarni tropikalnej i subtropikalnej! (z powodów technicznych oranżeria jest zamknięta dla zwiedzających do odwołania)
Dostępne są od WTORKU do NIEDZIELI w godzinach dostępności Ogrodu: 10.00 – 20.00 (ostatnie wejście o godz. 19.20).

Zajęcia z edukatorami dla grup zorganizowanych
ZAPISY → wycieczki.ogrod@uw.edu.pl
Realizowane projekty z Funduszy Europejskich
Projekty dofinansowane ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego: Botaniczne Archiwalia - etap IV: umowa nr 02972/23/FPK/DMiSK, wysokość dotacji na rok 2023: 43 890 zł Botaniczne Archiwalia - etap IV: umowa nr 113096/25/FPK/DMiSK, wysokość dotacji na lata 2025–2027: 335 800 zł.

Używamy plików cookie, aby poprawić komfort korzystania z naszej witryny. Przeglądając tę stronę, zgadzasz się na używanie przez nas plików cookie.

Więcej Akceptuję