Rącznik, czyli Kleszczowina pospolita - Ogród Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego

Rącznik, czyli Kleszczowina pospolita

Zawiera substancję 6 tysięcy razy bardziej trującą od cyjanku, a coraz powszechniej zdobi nasze ogrody. Dodatkowo gości w naszych łazienkach i apteczkach pod postacią oleju rycynowego. Poznajcie rącznika pospolitego. Rącznik pospolity, dawniej też rycynus lub kleszczowina (Ricinus communis) – gatunek rośliny z rodziny wilczomleczowatych (Euphorbiaceae). Pochodzi prawdopodobnie z północno-wschodniej Afryki i Bliskiego Wschodu.

Rącznik pospolity (kleszczownica pospolita) (Ricinus communis), fot. Ogród Botaniczny UW

Z rącznikiem łączy się prawdziwa, mrożąca krew w żyłach historia.

W 1978 roku Georgi Markov, bułgarski dziennikarz mieszkający na stałe w Wielkiej Brytanii i otwarcie krytykujący Bułgarski rząd, szedł przez most Waterloo w Londynie. Został potrącony przez idącego z naprzeciwka mężczyznę i uderzony końcówką jego parasola. W ciągu najbliższych godzin zaczął gorączkować, miał problemy z mówieniem, zaczął pluć krwią. 4 dni po incydencie na moście, zmarł. Sekcja zwłok wykazała krwotoki z niemal każdego organu ciała. Znaleziono również ślad po ukłuciu i malutką, metalową kuleczkę w nodze ofiary. Kulka zawierała rycynę, trujący wyciąg z nasion rącznika.

Rycyna dezaktywuje działanie rybosomów, czyli organelli, które mamy w każdej komórce, odpowiedzialnych za tworzenie białek.

Rącznik pospolity (kleszczownica pospolita) (Ricinus communis), fot. Domena Publiczna, Wikipedia

Olej rycynowy stosowany jest na wiele dolegliwości, a podczas jego pozyskiwania rycyna zostaje wypłukana. Łyżka oleju rycynowego to łagodny środek przeczyszczający. Wykorzystywany jest również w przemyśle kosmetycznym (castor oil).

Rącznik nazywany był kiedyś w Polsce kleszczowiną pospolitą. A to dlatego, że jego nasiona (te niezwykle trujące) przypominają opite krwią samice kleszcza pospolitego.

Rącznik pospolity (kleszczownica pospolita) (Ricinus communis), fot. Ogród Botaniczny UW

Wraz z rokiem tematycznym – Detektywistyczny Botaniczny – prowadzimy cykl o roślinach zagadkowych, tajemniczych, niebezpiecznych, zaskakujących i fascynujących.

Tą historią podzieliła się Anna Albin → z Pracowni Edukacji Ogrodu Botanicznego UW.

Realizowane projekty z Funduszy Europejskich
Projekty dofinansowane ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego: Botaniczne Archiwalia - etap IV: umowa nr 02972/23/FPK/DMiSK, wysokość dotacji na rok 2023: 43 890 zł Botaniczne Archiwalia - etap IV: umowa nr 113096/25/FPK/DMiSK, wysokość dotacji na lata 2025–2027: 335 800 zł

Używamy plików cookie, aby poprawić komfort korzystania z naszej witryny. Przeglądając tę stronę, zgadzasz się na używanie przez nas plików cookie.